Cần rà soát lại toàn bộ việc xây dựng trụ sở. Nếu phát hiện sai phạm có thể phải xử lý một vài trường hợp để làm gương.

Các chuyên gia và ĐBQH đều cho rằng Chỉ thị của Thủ tướng mới đây yêu cầu các cơ quan, tổ chức, đơn vị được đầu tư xây dựng trụ sở mới, khi chuyển sang trụ sở mới phải bàn giao lại trụ sở cũ cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền, là chỉ đạo rất kịp thời và cần thiết.

Xay tru so moi, thu hoi cai cu: Dung quy trinh thi... - Anh 1

Bộ Tài nguyên & Môi trường có trụ sở mới tại số 10 Tôn Thất Thuyết, quận Cầu Giấy, Hà Nội nhưng vẫn “ôm” trụ sở cũ tại 83 Nguyễn Chí Thanh, Hà Nội

Không cho "tọa chi"

Góp ý thêm, TS Phạm Sỹ Liêm - nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho rằng, để đảm bảo tính khả thi, việc thu hồi, quản lý trụ sở cũ được thực hiện một cách triệt để, tránh tình trạng thả gà ra rồi đuổi, Bộ Xây dựng cần cụ thể hóa, chi tiết hóa chỉ đạo của Thủ tướng bằng việc ban hành một Thông tư. Trong đó, nói rõ việc quy định các điều kiện đi kèm ngay từ khi mới hình thành dự án.

Bao gồm từ các thỏa thuận sử dụng và bàn giao lại trụ sở cũ sau khi xây xong và chuyển tới trụ sở mới của các bộ, sở, ban ngành phải được thực hiện như thế nào?.

Quy định phải nói rõ trong trường hợp nào phải rời đi, thời gian dời đi là trong bao nhiêu ngày? Bao nhiêu ngày phải bàn giao xong trụ sở cũ? Khi bàn giao thì bàn giao cho cơ quan nào, đơn vị nào của nhà nước có quyền tiếp nhận và giải quyết việc này?

"Theo tôi việc thu hồi, quản lý cần giao cho một đơn vị chuyên trách, cụ thể là Bộ Tài chính chịu trách nhiệm và thực hiện", ông Liêm nói.

Với những trường hợp cố tình chây ì không chịu trả trụ sở hoặc bán sang tay theo hình thức "tọa chi" đều không thể chấp nhận và phải được thu hồi, xử lý nghiêm.

"Về nguyên tắc, khi chuyển tới trụ sở mới, trụ sở cũ phải được thu hồi. Tiền thu được từ bán trụ sở cũ sẽ nộp về ngân sách Nhà nước, sau đó mới xuất chi cho xây trụ sở mới.

Không thể chấp nhận cách xử lý trụ sở cũ theo kiểu "tọa chi" - (bán trao tay lấy tiền sử dụng ngay) vì nguy cơ thất thoát, khó kiểm soát là rất lớn", ông Liêm nhấn mạnh.

Cũng bàn về nội dung trên, GS Đặng Hùng Võ, nguyên thứ trưởng Bộ Tài nguyên - Môi trường cho biết, chỉ đạo của Thủ tướng là nhằm nhấn mạnh một nguyên tắc đã có từ lâu.

Theo quy định, sau khi chuyển đi, trụ sở các bộ phải được chuyển về cho UBND tỉnh, thành phố. Dựa trên quy hoạch chung tỉnh, thành phố sẽ xem xét quy hoạch khu vực đó có thể làm gì, có thể giao đất hoặc cho thuê đất có thu tiền hay không.

"Không thể có chuyện đã được xây trụ sở mới lại còn muốn ôm lại cả trụ sở cũ", ông Võ nhấn mạnh.

Tuy nhiên, đó là nguyên tắc còn trên thực tế nguyên Thứ trưởng Bộ TN-MT thừa nhận tình trạng hầu hết các cơ quan đều đang còn nhùng nhằng chuyện bàn giao trụ sở cũ. Chính vì vậy, Thủ tướng mới đưa ra chỉ thị nhằm nhấn mạnh lại nguyên tắc đã có.

"Đây là vấn đề sử dụng hiệu quả, tiết kiệm đất đai, kinh phí đầu tư xây dựng cơ bản của Chính phủ. Không thể coi là tài sản của riêng bộ, ngành nào mà ai cũng muốn ôm", ông Võ thẳng thắn.

Xử lý làm gương

Nhìn nhận từ góc độ một đại biểu Quốc hội, ông Lê Công Nhường - ĐBQH đoàn Bình Định cũng cho rằng, chỉ đạo của Thủ tướng chính là đang nhắm tới mục đích quản lý, sử dụng hiệu quả nhất nguồn lực của nhà nước.

Việc này cho thấy, vấn đề quản lý, sử dụng đất vàng trụ sở thời gian qua đã bộc lộ rất nhiều bất cập, bức xúc. Ông Nhường cũng thừa nhận, ngay tại Bình Định, đâu đó vẫn có những cơ quan sử dụng đất trụ sở chưa hiệu quả tốt nhất.

Do đó, chỉ đạo của Thủ tướng chính là đang hướng dần sang cơ chế khoán, thuê các tài sản công như khoán xe, khoán kinh phí hoạt động... nhằm tạo ra một môi trường phát triển cạnh tranh, bình đẳng, góp phần thúc đẩy nền kinh tế phát triển.

Ông Nhường nhấn mạnh, khi đã được xây dựng trụ sở mới bằng tiền của ngân sách mà không bàn giao lại trụ sở cũ hoặc giữ lại trụ sở cũ nhưng sử dụng không đúng mục đích sẽ gây lãng phí rất lớn nguồn lực của nhà nước.

Bên cạnh đó, vị ĐBQH cũng đề cập tới hiện tượng chây ì, không trả trụ sở cũ hoặc các cơ quan thực hiện hoán đổi, mua, bán, chuyển nhượng lại trụ sở cũ lấy tiền xây trụ sở mới.

Theo đó, vị đại biểu đề nghị sau khi Thủ tướng ban hành Chỉ thị, Chính phủ cần thực hiện rà soát lại toàn bộ các bộ, ban, ngành đang được cấp đất, xây mới trụ sở nhưng vẫn đang sử dụng trụ sở cũ hoặc đã mua bán, chuyển nhượng, trao đổi trụ sở cũ để lấy tiền xây dựng. Dựa trên kết quả rà soát sẽ xác định ai vi phạm, mức độ vi phạm thế nào để đưa ra hình thức xử lý cụ thể với từng trường hợp.

Thủ tướng: Xây trụ sở mới, phải trả trụ sở cũ

"Nếu phát hiện sai phạm có thể phải xử lý một vài trường hợp để làm gương", ông Nhường nói.

Vị đại biểu khẳng định, không thể lấy lý do xin xây trụ sở mới rồi xin bán trụ sở cũ và coi đó là tự chủ, không sử dụng nguồn lực từ ngân sách.

"Quan điểm của tôi là trước hết phải trả lại trụ sở cũ cho nhà nước, còn sử dụng vào mục đích gì, sử dụng như thế nào phải phụ thuộc vào quy hoạch, quỹ đất của tỉnh, thành phố. Thậm chí còn phải xem xét tới cả yếu tố an ninh quốc phòng nữa. Rồi xem xét nguy cơ thất thoát, tham nhũng, lợi ích nhóm thao túng, lợi dụng bán trụ sở giá rẻ để trục lợi chứ không phải thích là bán được", vị đại biểu bức xúc.

Ông Nhường kết luận: "Không nên xây trụ sở mới mà nên tính phương án đi thuê sẽ hiệu quả hơn".

Hoài An