Bộ GTVT khẳng định việc đầu tư 230.000 tỷ đồng xây dựng đường bộ cao tốc Bắc – Nam là cấp bách và cần thiết vào lúc này.

Hết sức cấp bách

Liên quan đến đề xuất chi khoảng 230.000 tỷ đồng xây dựng tuyến đường bộ cao tốc Bắc-Nam đoạn Hà Nội-TP.HCM đến năm 2020, trong đó vốn ngân sách Nhà nước 93.000 tỷ đồng, mới đây Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Nhật đã có thông tin cụ thể với báo chí.

Theo ông Nhật, với đặc điểm địa hình Việt Nam dài và hẹp, việc ưu tiên đầu tư đường sắt và đường bộ cao tốc hoàn toàn phù hợp.

Tuy nhiên các nghiên cứu về đường sắt tốc độ cao đoạn Hà Nội – TP.HCM cho thấy, kinh phí đầu tư cho tuyến đường sắt này khoảng 55 tỷ USD, cao gấp 4 lần tuyến đường bộ cao tốc 4 làn xe hoàn chỉnh.

“Bối cảnh hiện nay, chúng ta rất khó huy động được nguồn lực đầu tư, xây dựng đường sắt cao tốc sẽ phải thực hiện trong khoảng 10-15 năm, công nghệ trong nước chưa làm chủ được, trong khi đó việc xây dựng đường bộ cao tốc có thể dựa vào nội lực trong nước”, ông Nhật nói.

Ngoài ra, với quốc lộ 1, ông Nhật cho rằng không thể mở rộng thêm do giao thông hỗn hợp, dân cư sinh sống dọc hai bên, tốc độ khai thác thấp.

Xay duong bo cao toc Bac-Nam: Bo Giao thong noi can thiet - Anh 1

Bộ GTVT khẳng định xây dựng đường bộ cao tốc Bắc –Nam là cấp bách. Ảnh: VNE

“Đầu tư đường bộ cao tốc Bắc-Nam giai đoạn 2016 - 2020 là rất cấp bách. Song song đầu tư cao tốc Bắc-Nam, Bộ GTVT vẫn đầu tư các loại hình vận tải khác như đường sắt, đường sông, đường biển, sông pha biển”, ông Nhật khẳng định.

Về cơ sở đưa ra tổng mức đầu tư hơn 220.000 tỷ đồng xây dựng tuyến đường, ông Nhật cho biết, Bộ đã nghiên cứu và đề xuất phân kỳ đầu tư các đoạn tuyến theo nhu cầu vận tải.

Trong đó, các đoạn có dự báo nhu cầu vận tải đến năm 2030 trên 30.000-35.000 xe/ngày đêm sẽ đầu tư với quy mô cao tốc 4 làn xe hoàn chỉnh, nền đường rộng tối thiểu 22m, các đoạn có nhu cầu vận tải thấp hơn sẽ phân kỳ đầu tư 4 làn xe hạn chế với nền đường rộng 17m.

“Phương án này có kinh phí đầu tư khoảng 229.800 tỷ đồng, nhà đầu tư huy động khoảng 136.300 tỷ đồng và Nhà nước hỗ trợ 93.500 tỷ đồng (chiếm tỷ lệ 40%). Đây là phương án có chi phí thấp nhất so với các phương án khác và đáp ứng được nhu cầu vận tải trong thời gian đến năm 2030, đồng thời thuận lợi cho công tác quản lý quỹ đất và hạn chế chi phí giải phóng mặt bằng”, ông Nhật nhấn mạnh.

Trước lo ngại của Bộ Tài chính về việc rất khó huy động vốn ngân sách để đầu tư dự án, ông Nhật khẳng định Bộ đã kiến nghị Chính phủ bổ sung vốn ngân sách nhà nước trong kế hoạch đầu tư công trung hạn 2016-2020 bao gồm: trái phiếu Chính phủ, vốn vay ưu đãi nước ngoài, ngân sách nhà nước tham gia như là phần vốn góp để đầu tư các tuyến cao tốc Bắc-Nam.

Cân nhắc nợ công

Về đề xuất này, trao đổi với Đất Việt, TS Phạm Sanh, Chuyên gia giao thông cho rằng, quy hoạch hệ thống đường cao tốc VN đã được Chính phủ phê duyệt và Bộ GTVT cũng đã làm tương đối.

Tuy nhiên TS Sanh lưu ý đến việc Bộ GTVT đưa ra kế hoạch và Bộ Tài chính có nhiều ý kiến chưa đồng thuận cao về tính khả thi.

“Quy hoạch thường mang tính định hướng, khả thi và ổn định, trên cơ sở dự báo khoa học và phân tích nhiều kịch bản có cả rủi ro. Như vậy, với cách làm quy hoạch ở VN, thường nặng về mục tiêu kết quả và nhẹ về thực tế thực hiện.

Dẫn đến thiếu khả thi, điều chỉnh xoành xoạch là chuyện như cơm bữa, chưa kể quy hoạch theo nhiệm kỳ.

Với ngành GTVT cũng vậy, quy hoạch hệ thống cao tốc Bắc-Nam cũng có thể phải điều chỉnh cho phù hợp tình hình thực tế về ngân sách, nợ công, khả năng huy động và sử dụng vốn, năng lực quản lý”, TS Sanh nói.

Đánh giá tổng thể dự án, TS Sanh cho rằng nên giãn tiến độ dự án đường cao tốc Bắc –Nam từ 2020 đến 2025, nhưng trước mắt vẫn phải làm một số đoạn cao tốc quan trọng giảm tải cho các quốc lộ đang có lưu lượng xe quá lớn và tai nạn giao thông xảy ra liên tục.

Ngoài ra, TS Phạm Sanh cũng đồng tình với ý kiến của Bộ Tài chính. Ông phân tích:“Tất nhiên phải tuân thủ theo luật Đầu tư công, luật Đấu thầu…, phải đưa vào kế hoạch trung hạn dài hạn để kiểm soát nợ công.

Đặc biệt cần công khai minh bạch để huy động nguồn vốn xã hội hóa thực chất, phải tính toán lại suất đầu tư sao cho hợp lý tạo điều kiện cho nền kinh tế đất nước phát triển ổn định, BOT đúng nghĩa BOT, tránh tiêu cực lợi ích nhóm.

Bộ Tài chính đã bác dự án này, với nhiều lý do trong đó Bộ cho rằng mức đầu tư rất lớn so kế hoạch đầu tư công trung hạn đang được xây dựng. Cùng với đó, kể từ năm 2017, Chính phủ sẽ tạm ngừng phê duyệt chủ trương cấp bảo lãnh cho các dự án mới”.

Hoàng Nam (Tổng hợp VNE/DVO)