Quảng Bình với hơn 71.000 ngôi nhà ngập chìm trong nước lũ do thiên tai. Hà Tĩnh với hơn 21.000 ngôi nhà chìm trong nước lũ không chỉ do thiên tai mà cả nhân tai.

Nước lũ do thiên tai, người dân Quảng Bình còn kịp ứng phó, còn người dân Hà Tĩnh thì nước lũ một phần, cộng với thủy điện Hố Hô xả lũ bất ngờ vào đêm, nước trên nguồn đổ về như thác, chỉ kịp chạy người, tài sản coi như mất sạch.

Ông Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh - Đặng Quốc Khánh - phải thốt lên rằng “thủy điện xả nước, tiếp sức cho lũ làm hại người dân”. Người dân không kịp trở tay vì thủy điện xả lũ mà chỉ thông báo trước chưa đầy hai tiếng đồng hồ.

Phát biểu với báo chí, ông Lê Ngọc Huấn - Chủ tịch UBND huyện Hương Khê - địa phương thiệt hại nhiều nhất do thủy điện Hố Hô xả nước- cho hay: Phương án phòng, chống lũ lụt vùng hạ du thủy điện Hố Hô, ban hành năm 2014, quy định nhà máy phải có trách nhiệm thông báo xả lũ, sự cố đập, khu vực dự kiến ngập lụt và thời điểm dự kiến, kết thúc xả lũ…

Trước khi xả, nhà máy sẽ thông báo bằng văn bản trước hai ngày cho UBND tỉnh, Ban chỉ huy phòng, chống lụt bão - tìm kiếm cứu nạn tỉnh, UBND huyện Hương Khê và các xã có liên quan.

Nhưng, theo lời ông Huấn, nhà máy chỉ thông báo bằng điện thoại tới 1 vị phó chủ tịch huyện lúc 16h. Chưa đầy hai tiếng đồng hồ sau, thủy điện xả nước ở ba cửa với lưu lượng 1.500 m 3 /s, vào lúc 19h thì lưu lượng xả lên tới 1.843m 3 /s, thử hỏi người dân 8 xã huyện Hương Khê vùng hạ du trở tay sao kịp.

Xa lu thuy dien khong the… mac dan - Anh 1

Thủy điện Hố Hô xả nước ngày 13.10 (Ảnh: Người lao động)

Trong khi đó, ông Vũ Mạnh Hùng, Giám đốc nhà máy thủy điện Hố Hô cho rằng, việc nhà máy xả nước là đúng quy trình. Nếu không xả nước sẽ đầy và tràn ra. Nỗi lo an toàn đặt nặng lên vai ông Hùng. Nhưng ông Hùng có chút nghĩ tới tính mạng, tài sản người dân vùng hạ du, gánh chịu việc nhà máy thủy điện xả lũ?

Không chỉ người dân mà cả chính quyền huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh đòi hỏi phải làm rõ việc nhà máy thủy điện Hố Hô có xả lũ đúng quy trình như lời ông Hùng đã phát biểu. Bộ Công Thương đã lập tổ điều tra việc xả lũ tại thủy điện Hố Hô.

Câu hỏi mà người dân đặt ra, rõ ràng tình hình thời tiết đã được dự báo, nhà máy thủy điện Hố Hô phải chủ động điều tiết việc xả lũ, sao chờ nước lũ về dâng cao thì mới xả. Nếu nhà máy chủ động xả trước để đón lũ thì người dân vùng hạ du của huyện Hương Khê đâu rơi vào cảnh trở tay không kịp?

Làm nhà máy thủy điện là kinh doanh việc bán điện. Mùa khô thì tích nước để phát điện, hạn hán dân chịu. Mù lũ về thì lại xả để đổi lấy sự an toàn. Tất cả đều đổ xuống đầu người dân.

Người dân ở huyện Hoàng Mai (Nghệ An) cũng chung số phận như người dân huyện Hương Khê, khi hồ chứa nước Vực Mấu đã mở tới 5 cửa để xả nước.

Khi gần 20.000 ngôi nhà ở thị xã Hoàng Mai ngập chìm trong nước, vì hồ chứa xả nước, cộng với triều cường. Thiệt hại chưa thể tính được. Ông Nguyễn Văn Đệ - Phó Giám đốc Sở NNPTNT tỉnh Nghệ An mới “tự nhận thấy chưa linh hoạt khi xả cùng lúc 5 cửa tràn”.

Lại rút kinh nghiệm, lại chưa linh hoạt trong điều hành, và cuối cùng chỉ người dân là lãnh đủ hậu quả. Đến bao giờ, những người được quyền ra lệnh xả lũ ở hồ chứa, thủy điện đặt quyền lợi của người dân vùng hạ du ngang bằng sự an toàn của hồ chứa, thủy điện?

Trên mạng xã hội lại dấy lên lời kêu gọi “hướng về đồng bào miền Trung”. Đồng bào cả nước lại chung tay “của ít lòng nhiều” để giúp bà con Hà Tĩnh, Quảng Bình, Nghệ An, Quảng Trị qua cơn hoạn nạn.

Cơn bão số 7 đang tiến về đất liền trong vài ngày tới, bà con miền Trung lại tiếp tục hứng bão. Hai anh em, lớn mới học lớp 5, bé mới học mẫu giáo ở thị trấn Hoàn Lão (Bố Trạch, Quảng Bình) đi lấy sách khi qua cầu Hói bị nước lũ cuốn đi… Hình ảnh người dân treo leo trên nóc nhà, em bé phải dỡ ngói chờ người đến cứu… thôi thúc người dân cả nước hướng về dải đất miền Trung.

Đến với miền Trung bằng cả tấm lòng người Việt “một miếng khi đói bằng một gói khi no”.

Lê Nguyễn