Đã ba thập kỷ trôi qua kể từ thảm họa hạt nhân Chernobyl xảy ra nhưng khu vực nhà máy và hơn 2,600 km2 lân cận vẫn đang bị ô nhiễm nặng nề.

Vào thời điểm xảy ra tai nạn thì lò phản ứng đã được bao bọc bởi một khối bê tông lớn nhằm giảm sự khuếch tán phóng xạ ra môi trường tuy nhiên gần đây đã xuất hiện dấu hiệu rò rỉ và xuống cấp của công trình này. Một kế hoạch xây dựng công trình thay thế bằng kim loại hoành tráng hơn đã được vạch ra nhằm chôn vùi mãi mãi những tác hại của thảm kịch Chernobyl.

Vung dat chet Chernobyl sap hoi sinh - Anh 1

Chernobyl là thảm họa hạt nhân tồi tệ nhất trong lịch sử

Tấm lá chắn khổng lồ này tên gọi là New Safe Confinement với chiều cao 108 m, rộng 275 m và tiêu tốn 1.6 tỷ đô la để xây dựng.

Bởi vì ảnh hưởng của vụ nổ lò phản ứng nhà máy điện Chernobyl mà nồng độ phóng xạ rò rỉ ra khu vực lân cận vẫn đang ở mức rất cao, gấp 10 lần so với khu vực Hiroshima nơi bị ném bom nguyên tử năm 1945. Lá chắn sẽ được xây dựng ở khu vực lân cận và được di chuyển đến khu vực lắp đặt một cách từ từ.

Toàn bộ tấm lá chắn nặng hơn 36 nghìn tấn tương đương khoảng 100 máy bay siêu trọng jumbo. Để di chuyển tấm khiên khổng lồ này thì một hệ thống thủy lực vô cùng hiện đại và uy lực đã được lắp đặt.

Vung dat chet Chernobyl sap hoi sinh - Anh 2

Đây sẽ là công trình “Động” lớn nhất trên đất liền

Theo dự tính đến 29/11 tới đây công trình này sẽ được lắp đặt xong. Ông Ostap Semerak bộ trưởng Môi trường Ukraina tuyên bố với báo chí “Quá trình lắp đặt hệ thống vòm che phủ lò phản ứng số 4 của nhà máy Chernobyl vào cuối tháng 11 này sẽ chấm dứt ảnh hưởng của thảm họa xảy ra từ 1986 đến nay”.

Đội ngũ nhân viên của Ngân hàng tái thiết và phát triển châu âu (EBRD), đơn vị chịu trách nhiệm xây dựng công trình, cho biết đây là công trình “động” trên đất liền lớn nhất thế giới cho đến thời điểm này.

Phần đặt biệt nhất của mái vòm này không phải là khả năng ngăn chặn rò rỉ phóng xạ lên tới hàng trăm năm mà là thiết bị robot ở phần đỉnh vòm sẽ giúp cho đội ngũ chuyên gia có thể tiến hành tháo dỡ những phần nguy hiểm nhất của công trình từ bên trong.

Kể cả khi công trình cô lập thành công khu vực lò phản ứng với bên ngoài thì khả năng phục hồi khu vực rộng lớn đã bị nhiễm phóng xạ xung quanh nhà máy này cũng chưa chắc đã thu được kết quả tốt. Mặc dù hệ động vật hoang dã đã xuất hiện trở lại ở những thị trấn ma nhưng các nghiên cứu cho thấy sữa được sản xuất ở khu vực cách xa Chernobyl hàng ngàn kilomet vẫn chứa dư lượng chất phóng xạ gấp 10 lần cho phép mặc dù đã 30 năm trôi qua.

Vung dat chet Chernobyl sap hoi sinh - Anh 3

Năng lượng Mặt trời là hi vọng mới của Chernobyl

Nhóm xây dựng hi vọng sẽ tái sử dụng diện tích thu được để xây dựng một trang trại năng lượng Mặt trời nhằm giảm thiểu phụ thuộc năng lượng vào nhập khẩu từ Nga, ngoài ra còn kích thích ngành công nghiệp của quốc gia.

"Khu vực Chernobyl rất có tiềm năng về năng lượng tái tạo và chúng tôi đã có sẵn cơ sở hạ tầng để truyền tải điện năng cùng với nguồn lao động địa phương dồi dào”, ông Ostap Semerak cho biết thêm.

Với mái vòm khổng lồ và cánh đồng tấm pin Mặt trời sắp được xây dựng, người ta đang rất hoan hỉ về tương lai của vùng đất chết Chernobyl.

Quốc Văn (Science Alert)