TS Vương Ngọc Tuấn, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng (VINASTAS) khẳng định kết quả được công bố vừa qua "để thông tin, cảnh báo cho người tiêu dùng về hàng hóa và dịch vụ và VINASTAS sẽ chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc làm của mình".

Vu cong bo tin nuoc mam nhiem Arsen: VINASTAS se 'chiu trach nhiem truoc phap luat' - Anh 1

TS Vương Ngọc Tuấn

Xung quanh việc công bố thông tin kết quả khảo sát nước mắm hôm 17/10 vừa qua, sau động thái của Hội Nước mắm Phan Thiết họp nhau lại ngày 20/10 tại TP Hồ Chí Minh để bàn kiến nghị lên các bộ, ngành chức năng xem xét mức độ ảnh hưởng của công bố nói trên đối với các doanh nghiệp và người tiêu dùng ra sao, ngày 21/10, trả lời phỏng vấn báo chí, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Trương Minh Tuấn nhận định: Đây là một sự cố truyền thông “không bình thường”. Cùng ngày, nhiều Đại biểu Quốc hội cũng đã bày tỏ bất bình trước vụ việc này.

Theo Bộ trưởng, điều “mập mờ” mà Hiệp hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng (VINASTAS) công bố trong “Thông cáo báo chí” của họ là khi nêu: Có khoảng 67% mẫu “vượt ngưỡng” asen tổng theo quy định của Bộ Y tế tại Quy chuẩn QCVN 8-2: 2011/BYT. Ngoài ra, họ không hề giải thích giữa hai loại asen hữu cơ và vô cơ loại nào là độc hại loại nào là không độc hại khi thông báo thông tin: có 20 mẫu trong số các mẫu khảo sát có asen tổng vượt ngưỡng quy định “đều không phát hiện asen vô cơ”.

Bộ trưởng phân tích: QCVN 8-2:2011/BYT là “Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với giới hạn ô nhiễm kim loại nặng trong thực phẩm” được ban hành theo Thông tư số 02/2011/TT/BYT ngày 13-01-2011 của Bộ Y tế. Bản quy chuẩn này “giới hạn lượng ăn vào hàng tuần có thể chấp nhận tạm thời” tính theo mg/kg thể trọng đối với sáu thứ kim loại nặng, trong đó có asen (As) nhưng bản quy chuẩn có ghi rõ là tính theo asen vô cơ, từ đó quy định giới hạn ô nhiễm sáu thứ kim loại nặng trong thực phẩm, trong đó giới hạn asen trong nước chấm là 1 mg/lít.

Như vậy là bản quy chuẩn chỉ có quy định giới hạn về asen vô cơ, không có quy định về asen hữu cơ hay “arsen tổng” như VINASTAS tự đặt ra. “Họ còn nhấn mạnh “các mẫu nước mắm có độ đạm càng cao, tỉ lệ mẫu có hàm lượng asen tổng vượt ngưỡng quy định càng tăng” nhằm ám chỉ sự độc hại của nước mắm truyền thống…” - Bộ trưởng cho biết thêm.

Ông cũng phê phán báo chí số đông không nhận ra sự “mập mờ” này, vô tình, hữu ý đăng tải một cách “cẩu thả”, “thiếu chuyên nghiệp” những thông tin này khiến dư luận hoang mang… Cuối cùng, ông cho rằng: “Có dấu hiệu” sự “câu kết bất lương” nào đó trong vụ này…

Chiều ngày 21/10, PV có dịp trở lại VINASTAS. Rất bình tĩnh, TS Vương Ngọc Tuấn, Phó Tổng thư ký hội này mở ngay QCVN 8-2: 2011/BYT ra và khẳng định: Giới hạn lượng arsen “gây ô nhiễm” trong nước chấm được quy định tại đây là 1mg/l “phải được hiểu là quy định đối với arsen nói chung chứ không với riêng loại arsen nào, vô cơ, hay hữu cơ, tức đó phải được hiểu đó là quy định đối với hàm lượng “arsen tổng” trong nước mắm”.

Quy chuẩn chỉ “giới hạn lượng ăn vào có thể chấp nhận được tạm thời đối với arsen vô cơ là 0,015 mg/kg thể trọng” không có nghĩa giới hạn “gây ô nhiễm” nói trên chỉ được hiểu là giới hạn đối với hàm lượng arsen vô cơ thôi.

Từ đó, ông Vương Ngọc Tuấn khẳng định: Việc VINASTAS kết luận khoảng 67% mẫu nước mắm khảo sát có chứa hàm lượng arsen là “vượt mức quy định” theo quy định của Bộ Y tế nói trên không có gì “mập mờ”.

Tuy nhiên, bà Trần Việt Nga, Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), chỉ những gì gây hại cho việc “ăn” đối với con người mới được quy chuẩn này đề cập đến. Ở đây, đó là arsen vô cơ. Cho nên, khái niệm giới hạn lượng arsen “gây ô nhiễm” như ông Vương Ngọc Tuấn đề cập phải được hiểu là giới hạn cho lượng arsen vô cơ, chứ không phải là “arsen tổng”.

Theo ông Vương Ngọc Tuấn, trong cuộc họp công bố kết quả khảo sát nước mắm ngày 17/10, vấn đề vô hại của arsen hữu cơ cũng đã được ông đề cập, tuy nhiên, “có thể do phóng viên không theo dõi kịp hoặc không chịu cập nhật”, nên không phản ánh đúng bản chất vụ việc, vô tình, hữu ý gây hoang mang dư luận.

Tuy nhiên, trong cuộc họp, ông Vương Ngọc Tuấn không những không nêu quan điểm gì về arsen hữu cơ mà còn đặt vấn đề nghi vấn không biết loại này có độc hại hay không. Có chăng, ông chỉ nêu quan điểm về arsen hữu cơ khi trả lời phỏng vấn một số phóng viên báo chí nào đó (chứ không phải với tất cả các phóng viên báo chí tham dự) ngoài hành lang sau cuộc họp.

Về nội dung báo cáo của VINASTAS chỉ nêu thực trạng chung về mức độ ô nhiễm arsen tổng trong nước mắm mà không nêu tên của bất kỳ một loại nước mắm nào, hoặc chỉ định cụ thể công nghệ chế biến hay xuất xứ địa lý của cơ sở sản xuất nước mắm nào, ông Vương Ngọc Tuấn lý giải là “để người tiêu dùng tham khảo và Bộ Y tế xem xét”.

Về kinh phí thực hiện chương trình khảo sát, một lần nữa, Phó Tổng thư ký VINASTAS Vương Ngọc Tuấn nữa khẳng định: VINASTAS có nhận tài trợ kinh phí nhưng ông không tiết lộ cụ thể đó là bao nhiêu, từ đâu. “Nhất định không có nguồn tiền tài trợ từ bất kỳ doanh nghiệp nào” - ông quả quyết.

Trong đợt khảo sát này, các sản phẩm của công ty Masan (với các nhãn hiệu Chinsu-Hương cá Hồi, Nam Ngư 3trong1, Nam Ngư đệ nhất, Nam Ngư đệ nhị...) cũng được VINASTAS “đưa vào tầm ngắm”, chứ không phải chúng được cho là “ngoại lệ” như một số người đang tung tin để gây nhiễu dư luận, hiểu sai bản chất cuộc khảo sát, theo ông.

Trước tình hình dư luận hoang mang sau cuộc công bố nói trên, ông Vương Ngọc Tuấn bày tỏ quan điểm: Không có gì phải hoang mang. Nước mắm vẫn an toàn, không có ai thiệt hại ở đây. Có chăng là người tiêu dùng phải tỉnh táo hơn khi sử dụng nước mắm trên thị trường.

Bởi, theo ông, “có rất nhiều thông tin rất bổ ích mà chúng tôi đã công bố, như có sự chênh lệch quá lớn hàm lượng ni tơ toàn phần giữa công bố trên nhãn mác sản phẩm với kết quả kiểm nghiệm, từ 5%-50%. Điều này đồng nghĩa với việc người tiêu dùng đang chi ra hàng nghìn tỷ đồng mua phải nước mắm ảo”.

Một lần nữa, ông Vương Ngọc Tuấn khẳng định: Đây là cuộc khảo sát “thường xuyên”, được tiến hành trên các mẫu bất kỳ thu thập được trên thị trường “như người tiêu dùng bình thường”. Kết quả được công bố vừa qua “để thông tin, cảnh báo cho người tiêu dùng về hàng hóa và dịch vụ và VINASTAS sẽ chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc làm của mình”.

Phương Minh