Dù trong tháng 11 có một số doanh nghiệp nước ngoài cam kết hoặc ký ghi nhớ đầu tư lớn vào một số địa phương nhưng nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của tháng này vẫn sụt giảm so với cùng kỳ năm ngoái.

Von FDI cam ket sut giam 3 thang lien tiep - Anh 1

Sản xuất của một doanh nghiệp FDI -Ảnh minh họa: Hùng Lê

Theo báo cáo mới nhất của Cục Đầu tư nước ngoài thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư, trong tháng này (tính đến ngày 20-11), vốn FDI cam kết chỉ đạt khoảng 490 triệu đô la Mỹ, và đây được xem là tháng có vốn FDI cam kết thấp nhất trong năm nay.

Tính chung tổng vốn đăng ký cấp mới và tăng thêm trong 11 tháng đầu năm nay là 18,103 tỉ đô la Mỹ, giảm 10,5% so với cùng kỳ năm ngoái.

Và đây là tháng thứ ba liên tiếp nguồn vốn FDI cam kết sụt giảm so với cùng kỳ năm ngoái dẫn đến tổng vốn FDI cam kết có chiều hướng giảm sâu hơn vào những tháng cuối năm.

Cụ thể, trong tháng 9, theo Cục Đầu tư nước ngoài, cả nước ước thu hút được hơn 2,13 tỉ đô la Mỹ vốn FDI, nâng tổng vốn đăng ký cấp mới và tăng thêm trong 9 tháng đầu năm lên 16,43 tỉ đô la Mỹ, giảm 4,2% so với cùng kỳ năm 2015 (trong đó vốn mới đăng ký tăng 1,1%, còn vốn tăng thêm giảm gần 14%). Đây cũng là tháng đầu tiên trong năm 2016 tổng lượng nguồn vốn đầu tư nước ngoài cam kết bị sụt giảm so với cùng kỳ năm ngoái.

Bước sáng tháng 10, nguồn vốn FDI cam kết vào Việt Nam chỉ đạt hơn 1,18 tỉ đô la Mỹ, nâng tổng nguồn vốn FDI mới đăng ký và tăng thêm trong 10 tháng đầu năm nay lên 17,613 tỉ đô la Mỹ, giảm 8,7% so với cùng kỳ năm 2015.

Và tính thêm vốn cam kết mới ở tháng 11 này, tổng vốn FDI của 11 tháng 2016 giảm 10,5% so với cùng kỳ năm ngoái.

Điều đáng chú ý theo cơ quan xúc tiến đầu tư nước ngoài, trong 10 tháng và 11 tháng, vốn FDI bị sụt giảm cả ở vốn mới lẫn vốn tăng thêm.

Và chỉ còn một tháng nữa là kết thúc năm 2016, nhưng theo Cục Đầu tư nước ngoài, có rất ít dự án đầu tư quy mô lớn được cấp phép, đáng chú ý là chỉ có một dự án tỉ đô la Mỹ được cấp chứng nhận đầu tư của LG Display với vốn đăng ký 1,5 tỉ đô la Mỹ ở Hải Phòng.

Kết quả trên được xem là ngược dòng với sự quan tâm của nhiều nhà đầu tư, nhà sản xuất khi Việt Nam được xem là điểm đến tốt nhờ sự ra đời của Cộng đồng Kinh tế chung ASEAN (AEC); xu hướng dòng vốn FDI dịch chuyển từ Trung Quốc sang các nước Đông Nam Á trong đó có Việt Nam; ảnh hưởng của các hiệp định thương mai tự do giữa Việt Nam và các quốc gia khác...

Giới quan sát cho rằng có một số nguyên nhân ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn vốn này dẫn đến suy giảm trong những tháng qua, trong đó phải kể đến cuộc bầu cử Tổng thống nước Mỹ khiến các doanh nghiệp nước ngoài nghe ngóng tình hình và thận trong hơn trong quyết định đầu tư vào Việt Nam vì có liên quan đến Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) (do việc thông qua TPP tại Mỹ còn phụ thuộc vào kết quả bầu cử và Tổng thống đắc cử D.Trump thì không ủng hộ TPP).

Một nguyên nhân khác được cho là từ sự thận trọng của các địa phương khi tiếp nhận những dự án đầu tư với những lĩnh vực “nhạy cảm” có thể ảnh hưởng đến môi trường, nhất là sau sự cố về môi trường biển ở bốn tỉnh miền Trung hồi tháng 4. Sau sự cố này, nhiều địa phương đã lên tiếng khẳng định không đánh đổi môi trường để thu hút đầu tư bằng mọi giá.

Ngoài ra, việc thu hút vốn FDI còn có các khó khăn, thách thức khác như dòng vốn FDI của các đối tác lớn trên toàn cầu có xu hướng giảm; cạnh tranh trong thu hút FDI ngày càng gay gắt giữa các quốc gia.

Đối với Việt Nam, những khó khăn nội tại của nền kinh tế nhiều năm vẫn còn như nguồn nhân lực cao, đã qua đào tạo còn thiếu; cơ sở hạ tầng và dịch vụ còn yếu kém so với nhiều nước trong khu vực; công nghiệp hỗ trợ chưa phát triển, còn có khoảng cách giữa chính sách và việc thực thi; lao động giá rẻ cũng không còn là lợi thế...

Tuy nhiên theo giới quan sát, chưa thể đưa ra nhận định về nguồn vốn FDI năm nay sẽ như thế nào bởi tình hình có thể thay đổi khi có một hai dự án tỉ đô la Mỹ được cấp phép.