Nguyễn Đức Toàn (ảnh), nhạc sĩ viết nên những ca khúc chan chứa tình yêu quê hương, đất nước, đã ra đi. Ông từ trần lúc 0 giờ 50 ngày 7.10 tại Hà Nội, hưởng thọ 88 tuổi.

Vinh biet tac gia 'Chieu tren ben cang' - Anh 1

Ảnh: Nguyễn Đình Toán

Nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn cùng với những sáng tác của mình đã đi theo chiều dài lịch sử đấu tranh của đất nước. Tháng 8.1945, ông tham gia đoàn quân cách mạng, viết bài hát đầu tiên có tên Ca ngợi đời sống mới.

Năm 1946, ông tham gia đoàn kịch Sao Vàng cùng nhạc sĩ Đỗ Nhuận và lên đường đi kháng chiến. Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, ông là Phó đoàn văn công Việt Bắc, tham gia diễn kịch, vẽ minh họa, trình bày báo và sáng tác ca khúc. Nhiều ca khúc đã ra đời trong khoảng thời gian này như Quê em, Chiều hậu phương, Lúa mới... Mặc dù là ca khúc kháng chiến, nhưng Quê em của Nguyễn Đức Toàn với tiếng hát của Thái Thanh - Thái Hằng đã vang trên sóng phát thanh ở vùng địch tạm chiếm.

“Âm nhạc của ông không mang âm hưởng hào hùng như nhiều nhạc sĩ quân đội khác mà lại mang nhiều chất trữ tình, đi vào lòng người”, nhà nghiên cứu âm nhạc Nguyễn Quang Long nhìn nhận. Điều đó thể hiện rõ trong ca khúc Mời anh đến thăm quê tôi được viết sau năm 1954, mang tinh thần khát khao cuộc sống hòa bình, lạc quan hướng đến tương lai.

Nguyễn Đức Toàn cũng là nhạc sĩ có nhiều sáng tác tưởng nhớ những người anh hùng, liệt sĩ: Biết ơn chị Võ Thị Sáu, Noi gương Lý Tự Trọng, Bài ca Ngô Mây... Có lần ông chia sẻ, viết những ca khúc này không chỉ là nhiệm vụ mà chính những cảm xúc của một người lính, người đồng đội, người con của quê hương đã thôi thúc ông.

Không chỉ thành công với những ca khúc cách mạng trong hai cuộc kháng chiến, mà theo nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Long, Nguyễn Đức Toàn còn có nhiều ảnh hưởng đến khuynh hướng sáng tác nhạc nhẹ sau năm 1975 tại miền Bắc. Nhiều ca khúc ra đời cho thấy phong cách sáng tác mới mẻ như: Hà Nội trái tim hồng, Chiều trên bến cảng, Câu chuyện tình yêu, Tình em biển cả... Bên cạnh những tác phẩm thanh nhạc, ông còn sáng tác khí nhạc, đồng thời có thời gian dài giảng dạy tại Học viện Âm nhạc quốc gia VN.

Nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn mang hàm đại tá Quân đội nhân dân VN, được nhà nước trao tặng Huân chương Độc lập hạng ba. Năm 2000, ông được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học - nghệ thuật.

Ngọc An