Giảm khai thác tài nguyên thực tế là không còn tài nguyên để khai thác và chủ yếu do sức ép của mô hình phát triển chung trên thế giới.

Tại tại báo cáo của Tổng cục Thống kê vừa công bố mức tăng trưởng GDP trong tháng 9 cho biết lần đầu tiền GDP tăng trưởng trong bối cảnh ngành công nghiệp khai khoáng giảm sút...

Viet Nam thoat loi nguyen tai nguyen: Hai su that - Anh 1

Việt Nam phải sớm nói lời chia tay với tăng trưởng bằng khai thác tài nguyên. Ảnh minh họa

Cụ thể, tổng sản phẩm trong nước (GDP) 9 tháng năm 2016 ước tính tăng 5,93%, thấp hơn mức tăng trưởng 6,53% so với cùng kỳ năm 2015. Nguyên nhân được chỉ ra là do ngành khai khoáng giảm sút. Chỉ số sản xuất ngành khai khoáng quý I tăng 0,2%; quý II giảm 5,3%; quý III giảm 6,8%.

Đã có ý kiến cho rằng, đây là tín hiệu tích cực cho nền kinh tế Việt Nam vì cơ cấu nền kinh tế không còn phụ thuộc sâu vào khai thác tài nguyên. Tuy nhiên, trao đổi với Đất Việt TS Nguyễn Thành Sơn - nguyên Giám đốc Ban quản lý các dự án than đồng bằng sông Hồng lại chỉ ra một sự thật khác.

PV:- Nhìn vào số liệu công bố, ông có đồng tình cho rằng đây là tín hiệu tích cực cho nền kinh tế Việt Nam vì cơ cấu nền kinh tế không còn phụ thuộc sâu vào khai thác tài nguyên?

TS Nguyễn Thành Sơn:- Theo tôi, không phải bây giờ chủ trương hạn chế khai thác tài nguyên, khoáng sản mới được đặt ra. Một nền kinh tế nếu phát triển vẫn chỉ dựa vào việc khai thác, xuất khẩu tài nguyên để phục vụ cho tăng trưởng là không bền vững.

Đã có rất nhiều bài học từ các nước trên thế giới khi đi theo mô hình tăng trưởng dựa quá nhiều vào tài nguyên, khoáng sản như than, dầu và đều phải đối diện với những rủi ro khó chống đỡ.

Bên cạnh đó, bài học về lời nguyền tài nguyên đã có rất nhiều. Rất nhiều nước ỉ vào tài nguyên, biến của trời cho thành sự tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội và cũng không ít nước đã rơi vào cái bẫy của lời nguyền tài nguyên.

Tại Việt Nam, lâu nay chúng ta vẫn rất ảo tưởng về một đất nước với "rừng vàng biển bạc". Hơn nữa, Việt Nam vẫn đang trong thời kỳ đang phát triển, vẫn còn là một nước nghèo, có thu nhập thấp, thể chế và quản trị còn nhiều vấn đề yếu kém. Việc phát triển tăng trưởng dựa trên tài nguyên là bấp bênh, nhiều rủi ro.

Vì vậy, nếu báo cáo của Tổng Cục thống kê đã thể hiện đầy đủ và thật sự cho thấy sự tăng trưởng của Việt Nam tăng nhưng không phụ thuộc vào khai thác tài nguyên thì đó là tín hiệu rất đáng để vui mừng.

Tôi còn cho rằng, không những phải đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế giảm phụ thuộc vào tài nguyên mà Việt Nam còn phải nói lời chia tay với tài nguyên càng sớm càng tốt.

PV:- Báo cáo trên cũng cho biết, sau mấy chục năm phát triển, đây là lần đầu tiên Việt Nam tăng trưởng cao mà không nhờ khai thác tài nguyên khoáng sản. Theo ông, đây có được xem là tín hiệu chứng tỏ Việt Nam sắp thoát khỏi lời nguyền hay không? Nguyên nhân của sự thay đổi này là do sự chủ động thay đổi cơ cấu nền kinh tế hay vì nguyên nhân nào khác, thưa ông?

TS Nguyễn Thành Sơn:- Để nói rằng Việt Nam đã thoát khỏi lời nguyền khoáng sản là hơi vội vàng, chủ quan. Theo nhìn nhận của tôi, Việt Nam mới chỉ ở giai đoạn đầu của quá trình tìm cách thoát khỏi lời nguyền tài nguyên mà thôi.

Vì sao tôi lại nói như vậy? Ở đây, có hai nguyên nhân chủ quan và nguyên nhân khách quan.

Cái chủ quan như tôi đã nói là Việt Nam vẫn ảo tưởng chúng ta rất giàu, rất nhiều tài nguyên. Nhưng tới nay, thực tế đã chứng minh nguồn tài nguyên đang cạn kiệt, Việt Nam không giàu, không nhiều tài nguyên.

Thứ hai, nguyên nhân khách quan nữa là sự tác động của nền kinh tế thế giới. Mô hình phát triển của nhiều nước hiện nay trên thế giới đang chuyển đổi rất mạnh mẽ từ phát triển nóng sang mô hình phát triển kinh tế xanh, phát triển bền vững. Mà phát triển kinh tế xanh, phát triển kinh tế bền vững là mô hình phát triển không dựa vào tài nguyên khoáng sản.

Và như thế, việc giảm khai thác tài nguyên đó thực tế là ngoài việc không còn tài nguyên để khai thác thì còn do sức ép của mô hình phát triển chung trên thế giới.