Việt Nam được Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đánh giá hồi tháng 6/2011 là đã vượt qua khủng hoảng 2010 thành công, với mức GDP đạt 6,75%. Tuy nhiên, hiện nay khủng hoảng tài chính của châu Âu vẫn còn tiếp diễn và nhiều nhà quan sát đánh giá sẽ còn phải một thời gian dài EU mới có thể phục hồi hoàn toàn.

Điều này có nghĩa là xuất khẩu của Việt Nam sang khu vực này sẽ chưa thể tăng mạnh. Việt Nam cần cải thiện hoạt động sản xuất để dần hướng sang các mặt hàng giá trị gia tăng.

Ông Michel Henry Bouchet, giáo sư trường SKEMA Business School và CFVG cho rằng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã có những chính sách rất đúng đắn, giúp ổn định nền kinh tế thời kỳ 2010 - 2011, nghĩa là kiểm soát lạm phát, mức tăng tín dụng và nguồn cung tiền. Tiền đồng hiện đã có tính cạnh tranh cao hơn và lạm phát có vẻ đã được kiểm soát. Tuy nhiên, việc vẫn cần phải làm là biến tăng trưởng kinh tế thành phát triển bền vững.

Đối với một quốc gia có hệ thống ngân hàng và tài chính yếu, nhà nước phải đối mặt với rủi ro có tính hệ thống khi áp dụng kế hoạch hỗ trợ dựa trên bơm tiền mặt và tái cấp vốn. Điều này làm gia tăng thâm hụt ngân sách và gây khủng hoảng lòng tin về khả năng trả nợ của những nước này.

Hiện nay, Diễn đàn Kinh tế Thế giới xếp hạng Việt Nam đứng thứ 65, kém xa Sri Lanka và Thái Lan. Việc dựa vào cách thức phát triển tận dụng lợi thế nhân công rẻ không còn hiệu quả nữa. Việt Nam phải cải thiện công tác giáo dục, đào tạo và cố gắng đẩy mạnh đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D).

Bên cạnh đó, một trong những thách thức chủ yếu trong phát triển bền vững xuất phát từ việc ngân hàng đã gia tăng việc cho vay đến 33% trong thập kỷ qua. Mức tăng này dẫn đến nền kinh tế phát triển quá nóng, song song với việc tăng của những khoản nợ xấu. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ không thể tiếp cận được các khoản vay với những tỷ lệ lãi suất thỏa đáng. Mặc dù Ngân hàng Nhà nước đã dần cắt giảm lãi suất và dự kiến sẽ tiếp tục giảm lãi suất 1% mỗi quý nếu cần, để đạt khoảng 10% vào cuối năm 2012, nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn gặp rất nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các khoản vay.

Theo ông Bouchet, cần củng cố bộ máy trong các tổ chức, kể cả các doanh nghiệp vừa và nhỏ, các công ty quốc doanh và các ngân hàng. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ phải cải thiện quy trình kế toán, tài chính và quản lý hành chính, nếu không họ sẽ không dành được lòng tin của các ngân hàng. Trong khi đó, các ngân hàng Việt Nam vẫn còn chưa có khả năng áp dụng các chuẩn mực về báo cáo tài chính và kỹ năng quản lý rủi ro theo hiệp định Basel II .

Đây là những nội dung được thảo luận tại hội thảo về "Toàn cầu hóa và khủng hoảng tài chính: Thách thức của các quốc gia" do TS. Michel Henry Bouchet, Giáo sư trường SKEMA Business School và CFVG, Giám đốc Chương trình Thạc sỹ chuyên ngành Tài chính quốc tế, Giám đốc Trung tâm Global Finance và Tiến sĩ, chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực, thuyết trình ngày 11/4/2012. Ông Bouchet đưa ra những phân tích về những thay đổi trong cơ cấu kinh tế toàn cầu sau khủng hoảng và sự thích ứng của Việt Nam trong bối cảnh mới.

Hoàng Yến