Thông tin được Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh báo cáo trước Quốc hội khi trình bày Dự án Luật Quản lý ngoại thương giữa tuần này.

Viet Nam lien quan den 25 vu kien tranh chap thuong mai - Anh 1

Công chức Hải quan Hải Phòng kiểm tra mặt hàng thép nhập khẩu. Ảnh: T.Bình.

Ông Trần Tuấn Anh cho biết: Hiện nay, Việt Nam đã là nguyên đơn của 3 vụ việc được khởi kiện ra Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) theo cơ chế giải quyết tranh chấp (liên quan đến sản phẩm tôm, thép) và là bên thứ 3 trong 22 vụ kiện.

Để đảm bảo được quyền lợi về thương mại của Việt Nam, trong dự thảo Luật Quản lý ngoại thương trình Quốc hội, Ban soạn thảo đưa ra một chương (Chương VII) về giải quyết tranh chấp.

Chương này quy định nguyên tắc trong giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực ngoại thương có liên quan đến cơ quan của Chính phủ. Theo đó, nguyên tắc chung là các vụ việc có tranh chấp giữa doanh nghiệp (kể cả doanh nghiệp Nhà nước) phải được giải quyết theo thỏa thuận của các bên cũng như theo quy định trong tố tụng dân sự.

“Chính phủ chỉ tham gia giải quyết tranh chấp trong trường hợp liên quan đến lợi ích quốc gia, trong quan hệ giữa Chính phủ với Chính phủ theo các quy định của pháp luật quốc tế”- ông Trần Tuấn Anh khẳng định.

Cụ thể, cơ chế giải quyết tranh chấp trong WTO và trong các Điều ước quốc tế về thương mại song phương, đa phương khác là bắt buộc đối với tất cả các quốc gia thành viên, theo đó mỗi thành viên có khiếu nại, tranh chấp với thành viên khác buộc phải đưa tranh chấp ra giải quyết bằng cơ chế này. Quốc gia thành viên bị khiếu nại không có cơ hội lựa chọn nào khác là chấp nhận tham gia giải quyết tranh chấp theo các thủ tục của cơ chế này.

Bộ trưởng Trần Tuấn Anh cho biết: Việt Nam đã là thành viên của WTO và đã ký nhiều Hiệp định Thương mại tự do (FTA) song phương và đa phương nên có thể sử dụng cơ chế này cho các tranh chấp thương mại có thể có với các thành viên khác. Hiện tại, việc xem xét cơ chế giải quyết tranh chấp này cùng với hệ thống án lệ phong phú có ý nghĩa thực tiễn to lớn không chỉ trong việc hiểu chính xác các quy định của hiệp định thương mại mà còn góp phần bảo vệ các lợi ích chính đáng của Việt Nam trong quá trình thực thi hiệp định thương mại.

“Do vậy, dự thảo Luật Quản lý ngoại thương đã có những quy định hoàn toàn mới nêu rõ trình tự, thủ tục cũng như trách nhiệm của các bộ, ngành trong việc xây dựng phương án giải quyết tranh chấp quốc tế trong cả hai trường hợp, bao gồm việc Việt Nam bảo vệ lợi ích của mình khi bị các nước khởi kiện và việc Việt Nam chủ động khởi kiện các nước khi họ vi phạm những nghĩa vụ, cam kết gây xâm hại đến lợi ích của Việt Nam”- Bộ trưởng Bộ Công Thương báo cáo Quốc hội.

T.Bình