Thị trường bão hòa, nền kinh tế trong và ngoài nước gặp khó khăn, giá bất động sản bị đẩy lên quá cao đã làm hàng ngàn doanh nghiệp (DN) giải thể, ngừng hoạt động. Đáng chú ý là, trong nhóm này có nhiều DN “xin chết” với những món nợ khổng lồ mà khả năng trả nợ còn nhiều vấn đề nan giải.

Khả năng trả nợ “bất động”

Chỉ tính riêng quý I năm 2012, trên địa bàn cả nước, hàng loạt DN giải thể và ngừng hoạt động. Đơn cử như tại Tp. Hồ Chí Minh có 931 DN khóa mã số thuế để hoàn tất thủ tục giải thể, 5.012 DN gửi thông báo ngừng hoạt động. Theo đó, các DN giải thể, ngừng hoạt động tập trung vào nhóm DN thuộc lĩnh vực kinh tế thương mại, xây dựng, du lịch và vận tải.

Tại Hà Nội, mặc dù chưa có số liệu thống kê cuối cùng nhưng theo Sở Kế hoạch và Đầu tư, số DN xin giải thể trong tháng 3 tiếp tục tăng. Theo các chuyên gia kinh tế, nguy cơ phá sản của nhiều DN bất động sản là khá cao trong khi nguồn tiền của các DN này đã cạn kiệt, nợ ngân hàng vẫn đang chất đống với lãi suất cao. DN phá sản, cổ phiếu có thể chỉ là mớ giấy lộn và các nhà đầu tư mua đất nền, chung cư cũng có thể mất trắng.

Một doanh nghiệp ngành dệt may

Tính tới thời điểm này (hết tháng 3-2012), tổng vay nợ của các DN bất động sản đang ở mức 200.000 tỷ đồng (nợ xấu khoảng hơn 8.000 tỷ đồng). Với lãi suất bình quân khoảng 20 - 22%/năm hiện nay, mỗi quý nhóm DN này phải trả lãi khoảng 7.000 tỷ đồng. Trên sàn chứng khoán có nhiều DN bất động sản và xây dựng đang ở tình trạng thanh khoản yếu và nợ ngắn hạn, dài hạn đều ở mức rất cao, thậm chí có trường hợp gấp nhiều lần vốn chủ sở hữu như mã chứng khoán VCSH. Có những cổ phiếu có liên quan tới bất động sản và xây dựng này gần đây đã bị tạm ngừng giao dịch do liên tục vi phạm về công bố thông tin. Đơn cử như mã chứng khoán MCV, đến nay chưa có kết quả kinh doanh quý IV-2011, tiền mặt gần như không có, trong khi đó nợ ngắn hạn là 320 tỷ đồng. Địa ốc Hoàng Quân (HQC) nợ ngắn hạn khổng lồ 1.790 tỷ đồng (trong đó có 661 tỷ đồng người mua trả trước). Hay SAM của Sacom, cổ phiếu này trước hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực sản xuất cáp nhưng sau đó đã chuyển trọng tâm sang bất động sản và đầu tư tài chính. Chính vì đầu tư ngoài ngành nên dẫn đến “chết”. Tính đến nay, DN này thua lỗ hơn 180 tỷ đồng...

Mất khả năng thanh toán không chỉ riêng trong ngành bất động sản và xây dựng, ngành xuất khẩu cafe cũng đang là con nợ khổng lồ của ngân hàng. Đơn cử như Công ty cổ phần Đầu tư và xuất - nhập khẩu café Tây Nguyên (Vinacafe Buon Ma Thuot) hiện đang nợ quá hạn khoảng 1.600 tỷ đồng. DN này cũng đang dính vào một vụ kiện tranh chấp hơn 18.000 tấn cafe mà nếu thua, sẽ phải mất thêm hàng trăm tỷ đồng. Ngoài ra, ngày 23-9-2011, Tổng cục Hải quan đã ra quyết định chấm dứt hoạt động tổng kho ngoại quan của Vinacafe Buon Ma Thuot tại Khu công nghiệp Hòa Phú - Tp. Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk vì quá 6 tháng không đưa vào hoạt động. Đây là tổng kho ngoại quan hiện đại nhất Tây Nguyên. Hay Công ty cổ phần Đầu tư - xuất nhập khẩu Đắk Lắk (Inexim Đắk Lắk) đã lỗ lũy kế 80,5 tỷ đồng, nợ phải trả lên tới 365 tỷ đồng trong khi vốn chủ sở hữu chỉ còn 3,6 tỷ đồng. Công ty TNHH Trúc Tâm, thị xã Buôn Hồ, Đắk Lắk cũng đã ngừng hoạt động từ năm 2011, Giám đốc trốn ra nước ngoài, để lại khoản nợ hàng chục tỷ đồng.

Theo Cục Thuế Đắk Lắk, trong năm 2011 và quý I-2012, các DN này không còn phát sinh thuế thu nhập doanh nghiệp. Công ty Xuất - nhập khẩu cafe Đà Lạt thuộc Tổng Công ty cafe Việt Nam (Vinacafe Dalat) cũng đã được Thanh tra Bộ NN&PTNT xác định thua lỗ 99 tỷ đồng, âm vốn chủ sở hữu hơn 60 tỷ đồng. Hiện Vinacafe Dalat phải gánh thêm khoản vay 132 tỷ đồng - gốc và lãi...

Giải pháp nào để “sống”?

Theo các chuyên gia kinh tế, trong lúc “nước sôi lửa bỏng”, các DN xin “chết” không phải là giải pháp tốt nhất. Thứ nhất, nên cơ cấu lại các khoản nợ, đàm phán với chủ nợ xin chốt nợ, tạm ngừng tính lãi suất và đưa ra lộ trình trả nợ gốc và lãi. Đối với những DN bất động sản, xây dựng còn tồn đọng (đất nền, chung cư...) khẩn trương đàm phán với chủ nợ cơ cấu lại giá, chấp nhận lãi ít hoặc hòa vốn để hạ giá sản phẩm, đẩy nhanh tiến độ xây dựng để bán thành phẩm cho người tiêu dùng. Với DN xuất khẩu đang thua lỗ nặng nề như cafe, Nhà nước nên có tín dụng ưu đãi đối với nhóm DN này. Với mức lãi suất vay khoảng 22-23%/năm như hiện nay, DN xuất khẩu cafe không thể cạnh tranh được với các công ty FDI, bởi họ có nguồn tài chính dồi dào, lãi suất thấp và khả năng kinh doanh ưu việt.

Tùng Lâm