Việc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) độc quyền nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng trong vài năm qua khiến giá vàng trong nước cao hơn nhiều so với vàng thế giới, gây thiệt hại cho người dân và doanh nghiệp gia công, xuất khẩu vàng trang sức, theo ý kiến được Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam (VGTA) đưa ra trong bản tổng kết, đánh giá Nghị định 24/NĐ-CP gửi đến NHNN hôm 28-10.

VGTA: DN thiet vi NHNN doc quyen nhap vang nguyen lieu - Anh 1

Hiệp hội Kinh doanh vàng cho rằng chênh lệch giữa giá vàng SJC và giá vàng thế giới được thu hẹp nhờ diễn biến cung cầu chứ không phải nhờ chính sách quản lý trong nước. Ảnh: Thu Nguyệt

Cụ thể, theo VGTA, việc NHNN độc quyền sản xuất vàng miếng, xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng gây ra chênh lệch bất hợp lý giữa giá vàng miếng SJC với giá vàng quốc tế. Có thời điểm, giá vàng SJC cao hơn giá thế giới đến 5-7 triệu đồng/lượng.

Điều này đã gây tâm lý hoang mang cho người dân và khiến họ bị thiệt thòi, vì phải mua vàng miếng với giá đắt hơn so với giá quốc tế. Đối với các doanh nghiệp có sản phẩm gia công, xuất khẩu vàng trang sức, do phải mua vàng nguyên liệu với giá cao hơn giá vàng quốc tế nên doanh nghiệp càng bán càng lỗ, và không có điều kiện đẩy mạnh xuất khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ.

Ngoài ra, tình trạng chênh lệch giá vàng còn làm gia tăng tình trạng xuất, nhập khẩu lậu vàng miếng, gây khó khăn cho công tác quản lý thị trường và điều hành chính sách tiền tệ của các cơ quan chức năng.

Cũng theo hiệp hội này, khoảng cách chênh lệch giữa giá vàng miếng SJC và giá vàng quốc tế đã thu hẹp trong thời gian gần đây, nhưng chủ yếu là do giá vàng quốc tế tăng mạnh sau sự kiện Anh rời khỏi Liên minh châu Âu (Brexit), trong khi giá vàng miếng SJC tăng chậm do nhu cầu trong nước thấp, chứ chưa phải do tác động của chính sách mang lại.

Ngoài ra, doanh nghiệp đã được NHNN cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, nhưng lại không được nhập khẩu vàng nguyên liệu phục vụ sản xuất vàng trang sức.

Do đó, doanh nghiệp phải mua vàng trôi nổi trên thị trường trong nước với giá cao hơn nhiều so với giá vàng quốc tế, khiến giá thành tăng cao, không thể cạnh tranh được với hàng nhập ngoại hay nhập lậu. Điều này vô tình tiếp tay cho buôn lậu vàng phát triển, đồng thời khiến doanh nghiệp luôn phải đối mặt với rủi ro pháp lý liên quan đến việc mua bán vàng bất hợp pháp.

Cũng theo hiệp hội này, Nghị định 24 cũng tạo ra giấy phép con và gây tốn kém cho doanh nghiệp. Chẳng hạn, việc đăng ký cấp phép bổ sung địa điểm kinh doanh mua, bán vàng miếng, và thay đổi địa điểm kinh doanh vàng miếng phải xin phép NHNN đã tạo ra giấy phép con không cần thiết, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn.

Trong khi đó, Nghị định 24 và Thông tư 16 không quy định thời hạn xử lý sau khi NHNN nhận được hồ sơ của doanh nghiệp. Đến ba năm sau, tức năm 2015, Thông tư 38 mới được ban hành và quy định cụ thể hơn nội dung này, nhưng trong khoảng thời gian trước đó nhiều doanh nghiệp đã phải gánh chịu chi phí và thua lỗ không đáng có.

Hay, theo quy định của Nghị định 24, Thông tư 16, Thông tư 38, các đơn vị được cấp phép kinh doanh mua, bán vàng miếng phải báo cáo doanh số mua bán vàng miếng hàng ngày với NHNN (cả trung ương và địa phương).

Theo VGTA, quy định này khiến doanh nghiệp phải bố trí thêm nhân sự làm báo cáo, gây tốn kém. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp chưa được cấp phép vẫn có thể kinh doanh mua bán vàng miếng vì sử dụng các điểm kinh doanh của ngân hàng thương mại để mua, bán với khách hàng thông qua giao dịch cá nhân mua bán vàng miếng với các ngân hàng thương mại này mà không cần phải báo cáo doanh số và không chịu sự kiểm soát.

Hiệp hội này cho biết thêm, vào năm 2012, thị trường vàng Việt Nam có nhiều bất ổn, tình trạng đầu cơ, lũng đoạn thị trường, tạo ra các cơn sốt giá vàng, nên Nghị định 24/NĐ-CP được ban hành vào thời điểm đó là phù hợp.

Tuy nhiên, đến nay sau gần năm năm, thị trường vàng Việt Nam đã cơ bản ổn định và một số luật mới về đầu tư, kinh doanh đã được ban hành, nên một số quy định tại Nghị định 24 không còn phù hợp với tình hình hiện nay. Do đó, việc nghiên cứu sửa đổi Nghị định 24 là rất cần thiết để tạo điều kiện cho thị trường vàng Việt Nam phát triển bền vững và ổn định, phù hợp với thông lệ quốc tế.

Ngoài ra, theo Luật đầu tư 2014, hiện chỉ có ba ngành nghề kinh doanh vàng có điều kiện, gồm “kinh doanh mua, bán vàng miếng”, “sản xuất vàng miếng, xuất khẩu vàng nguyên liệu và nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng”, và “sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ”.

Do đó, VGTA đề nghị NHNN bãi bỏ quy định cấp giấy phép đối với một số hoạt động, gồm nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ, tạm nhập khẩu vàng nguyên liệu để gia công vàng trang sức, mỹ nghệ để tái xuất khẩu, và nhập khẩu vàng nguyên liệu đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài để sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ.