ANTT.VN – Dẫn đầu đoàn công tác của Bộ Công thương vào kiểm tra quy trình vận hành của nhà máy thủy điện Hố Hô (Hà Tĩnh) – được coi là đã xả lũ không hợp lý nhấn chìm nhà dân, ông Đỗ Đức Quân - Phó tổng cục trưởng Tổng cục Năng lượng đã nhận xét như vậy trong buổi làm việc sáng nay 18/10 tại Hà Tĩnh.

Xả lũ đúng quy trình?

Trận lũ dữ đêm 14 ngày 15/10 vừa qua ở Hương Khê ( Hà Tĩnh ) đã làm 16 xã bị ngập, 9 xã bị cô lập hoàn toàn, cướp đi hàng trăm tấn lương thực, hàng chục ngàn gia súc gia cầm, hàng ngàn vật dụng sinh hoạt, làm hư hỏng nhiều cơ sở hạ tầng trên địa bàn. Đến cuối giờ chiều 17/10, vẫn còn 5 xã với 410 hộ bị ngập.

Những thiệt hại kể trên được ghi nhận là do trận mưa lịch sử được nhiều người già ở Hà Tĩnh xác nhận là nhiều năm mới gặp. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng việc nhà máy thủy điện Hố Hô (giáp ranh giữa Quảng Bình và Hà Tĩnh) bất ngờ xả lũ ồ ạt vào hồi 17h45 ngày 14/10, trong tình trạng đang có mưa lớn đã khiến tình hình thêm nghiêm trọng, khiến hàng nghìn hộ dân của huyện Hương Khê bị nhấn chìm trong biển nước.

'Ve mat xa lu thi khong duoc hay lam nhung ve mat an toan thi chap nhan duoc' - Anh 1

Cảnh hoang tàn sau trận lũ lịch sử mấy ngày qua ở Hà Tĩnh

Theo Chủ tịch UBND huyện Hương Khê Lê Ngọc Huấn, việc xả lũ của thủy điện Hố Hô bắt buộc phải thông báo trước 02 ngày tới cho UBND tỉnh Hà Tĩnh, Ban chỉ huy Phòng chống lụt bão - Tìm kiếm cứu nạn tỉnh, UBND huyện Hương Khê, UBND các xã có liên quan để chính quyền thông báo cho người dân chủ động đối phó.

Tuy nhiên, theo ông Huấn, UBND huyện không nhận được thông báo bằng văn bản nào của nhà máy về việc xả lũ, lưu lượng, thời gian để cảnh báo, mà chỉ 1 vị phó chủ tịch huyện nhận được điện thoại lúc 16h chiều trong tình trạng mất điện toàn huyện nên đã không kịp trở tay.

Trong khi đó, ông Vũ Mạnh Hùng, Giám đốc Công ty CP Thủy điện Hồ Bốn (đơn vị quản lý thủy điện Hố Hô), khẳng định việc xả lũ tại Hương Khê là đúng quy trình.

Ông Hùng cho biết cty đã xin lệnh xả và điều tiết từ 20h ngày 13/9. Từ 0h đến 14h ngày 14/10, nhà máy luôn điều tiết ở tình trạng nước xả đi ít hơn nước về. Tuy nhiên đến 18h45, lượng nước đổ về hồ là 1.800 m3/s, có lúc xấp xỉ gần 2.000 m3/s, nước về nhanh nên nhà máy không thể giữ thêm, sợ sẽ bị tràn ngập, nên buộc phải xả.

Ngoài ra, ông Hùng cũng khẳng định nhà máy không có trách nhiệm thông báo tới chủ tịch UBND huyện mà chỉ cần thông báo tới ban phòng chống bão lụt các cấp như trong phương án phòng chống lũ lụt nhà máy thủy điện đã được tỉnh phê duyệt.

“Nếu đúng quy trình mà có hại cho dân thì phải xem lại quy trình”

Trước phản ánh của dư luận, báo chí, chiều 16/10, Bộ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh đã triệu tập cuộc họp khẩn giữa các đơn vị chức năng yêu cầu báo cáo tình hình thực tế. Bộ trưởng quyết định thành lập tổ công tác điều tra việc xả lũ tại Nhà máy Thủy điện Hố Hô và khẳng định sẽ kiên quyết xử lý với tập thể, cá nhân nếu để ra sai phạm.

Tối 17/10, Văn phòng Chính phủ cũng phát đi văn bản chỉ đạo của Thủ tướng , yêu cầu làm rõ trách nhiệm các nhà máy thủy điện xả lũ gây ngập lụt các tỉnh miền Trung. Văn bản ghi rõ thủ tướng chỉ đạo các đơn vị liên quan “Làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan, xác định cụ thể trách nhiệm đền bù thiệt hại, đề xuất phương án khắc phục, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 25/10/2016”.

Trưa nay 18/10, tại Nhà máy thủy điện Hố Hô (Hương Khê, Hà Tĩnh), Thứ trưởng Công thương Hoàng Quốc Vượng đã nghe báo cáo về việc kiểm tra xả lũ của thủy điện này.

'Ve mat xa lu thi khong duoc hay lam nhung ve mat an toan thi chap nhan duoc' - Anh 2

Thứ trưởng Bộ Công thương Hoàng Quốc Vượng tại buổi làm việc ở Hà Tĩnh sáng 18/10 (ảnh: VietnamNet)

Phát biểu tại buổi làm việc, ông Vượng nói: “Cần làm rõ, nếu đúng quy trình mà gây ra thiệt hại cho dân thì phải xem lại quy trình, mục tiêu cuối cùng là bảo an toàn công trình nhưng vẫn phải vì lợi ích của dân”.

Thay mặt tổ công tác của Bộ Công thương, ông Đỗ Đức Quân, Phó tổng cục trưởng Tổng cục Năng lượng báo cáo thứ trưởng Hoàng Quốc Vượng kết quả kiểm tra của đoàn công tác.

'Ve mat xa lu thi khong duoc hay lam nhung ve mat an toan thi chap nhan duoc' - Anh 3

Phó tổng cục trưởng Tổng cục Năng lượng Đỗ Đức Quân

Theo đó, qua kiểm tra thì được biết giai đoạn đầu (ngày 13 đến hết trưa 14/10) lũ còn thấp, nhà máy vận hành hạ mực nước để đón lũ như vậy là “đạt yêu cầu”. Nhưng từ chiều 14 đến đêm 14 lũ lên nhanh đột ngột, trong khoảng 5 tiếng lũ tăng gần 4 lần, và từ lúc bắt đầu xả cửa van hoàn toàn (18.30 ngày 14/10) thì có tình huống bất ngờ: sạt trượt taluy vai phải của đập, nguy cơ tràn xuống nhà máy, trạm biến áp, trạm diezen, nếu không mở xã thì sau đó mất điện sẽ không mở được nữa. Lúc đó mặc dù chưa được phép mở hoàn toàn nhưng nhà máy đã mở hoàn toàn.

“Về mặt xả lũ thì không được hay lắm nhưng về mặt an toàn thì tôi thấy là chấp nhận được” – ông Quân nói.

Tuy nhiên ông Quân cũng khẳng định “công tác kiểm tra để đảm bảo an toàn, dự báo mọi tình huống trước mùa lũ này của chúng ta là chưa được chi tiết. Vấn đề phối hợp với địa phương: báo cáo, gửi CV, gửi fax trao đi đổi lại 2 chiều là chưa tốt nên mới để xảy ra tình trạng trên.

Được biết, trong 2 ngày 20 và 21/10, một đoàn các luật sư cùng các nhà báo sẽ có chuyến công tác vào Quảng Bình, Hà Tĩnh để chia sẻ nỗi mất mát của người dân 2 tỉnh này đồng thời thu thập các chứng cứ giúp họ khởi kiện những người phát lệnh xả lũ trái quy định (nếu có).

Có thể khởi tố và đòi bồi thường Thủy điện Hố Hô hay không?

Về vấn đề này, trước mắt đề nghị cơ quan điều tra phải vào cuộc, tìm hiểu nguyên nhân và xác định hậu quả của việc xả lũ, và nếu có đủ căn cứ thì thủy điện Hố Hô có thể bị khởi tố về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng được quy định tại Điều 360 Bộ luật hình sự 2015, đồng thời thủy điện Hố Hô phải bồi thường thiệt hại theo phần dân sự trong vụ án hình sự nếu bị khởi tố:

“Điều 360. Tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng

1. Người nào có chức vụ, quyền hạn vì thiếu trách nhiệm mà không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nhiệm vụ được giao thuộc một trong các trường hợp sau đây, trừ trường hợp quy định tại các điều 179, 308 và 376 của Bộ luật này, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 05 năm:

a) Làm chết 01 người hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 01 người với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người với tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 31% đến 60%;

c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%;

d) Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm:

a) Làm chết 02 người;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người với tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 61% trở lên;

c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 122% đến 200%;

d) Gây thiệt hại về tài sản từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng.

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 12 năm:

a) Làm chết 03 người trở lên;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên với tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 61% trở lên;

c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này 201% trở lên;

d) Gây thiệt hại về tài sản 1.500.000.000 đồng trở lên.

4. Người có chức vụ, quyền hạn vì thiếu trách nhiệm mà không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nhiệm vụ được giao gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 01 người với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60% hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 31% đến 60%, trừ trường hợp quy định tại các điều 179, 308 và 376 của Bộ luật này, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

5. Người phạm tội còn bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.”

(Luật sư Nguyễn Thế Truyền – Giám đốc Công ty Luật Hợp danh Thiên Thanh)

Minh Minh (minhminh.antt@gmail.com)