Nếu sử dụng vốn Trung Quốc và lại tiếp tục phải sử dụng nhà thầu Trung Quốc thì không nên.

Liên quan tới thông tin tại tọa đàm “Giải đáp câu hỏi nóng về đầu tư cao tốc Bắc –Nam”, TS Lê Xuân Nghĩa - Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tiền tệ quốc gia, đã chỉ rõ với tổng vốn đầu tư 230.000 tỷ đồng là bài toán khó cho vốn vay nội địa.

Chính vì thế, theo ông Nghĩa, có thể hướng doanh nghiệp vay vốn từ nước ngoài, nên chọn Trung Quốc để tránh rủi ro về tỷ giá.

ĐBQH Nguyễn Ngọc Phương đoàn Quảng Bình nói thẳng "tất cả dự án sử dụng vốn Trung Quốc, nhà thầu Trung Quốc đều có vấn đề và phải cân nhắc".

Vay von Trung Quoc lam cao toc Bac-Nam: Cham, dat...ai lo? - Anh 1

ĐBQH Nguyễn Ngọc Phương - đoàn Quảng Bình

PV:- Ông bình luận như thế nào về đề xuất này? Trong bối cảnh gánh nặng nợ công cao, sức ép trả nợ sẽ tăng mạnh trong thời gian tới, theo ông, có nên đặt vấn đề đi vay để đầu tư tuyến đường cao tốc Bắc Nam hay không?

ĐBQH Nguyễn Ngọc Phương:- Quan điểm cá nhân tôi cho rằng, xây dựng một tuyến đường cao tốc Bắc - Nam là rất cần thiết, tuy nhiên, không nên thực hiện đồng bộ ngay một lúc.

Dự án nên được thực hiện theo từng giai đoạn, với một lộ trình cụ thể. Đoạn nào cần thiết, quá tải thì làm trước, đoạn nào chưa cần thì làm sau. Ví dụ như tuyến đường từ Hà Nội - Vinh, tuyến Sài Gòn - Nha Trang... thực hiện từng giai đoạn là để đảm bảo an toàn nợ công cũng như tận dụng được lợi thế khai thác, vận chuyển của tuyến giao thông QL1A vừa được cải tạo, nâng cấp.

Về nguồn vốn 230.000 tỷ là con số rất lớn, chắc chắn khó có thể huy động được từ nguồn lực trong nước. Tôi thì cho rằng, vẫn nên sử dụng vốn ODA là tốt nhất.

Trong trường hợp phải đi vay vốn nước ngoài để thực hiện tuyến đường trên, theo tôi nên cân nhắc trong lựa chọn đơn vị vay. Tại Việt Nam, rất nhiều dự án sử dụng nguồn vốn từ Trung Quốc nhưng cũng tại rất nhiều những dự án đó đều có những vấn đề phát sinh về vốn, kỹ thuật trong quá trình triển khai.

Vì vậy, nếu vay vốn Trung Quốc thì phải xem xét lại các điều kiện ràng buộc đi kèm của bên cung cấp vốn là gì. Nếu sử dụng vốn Trung Quốc và lại tiếp tục phải sử dụng nhà thầu Trung Quốc thì không nên.

PV:-Đề cập đến vốn vay từ Trung Quốc, dư luận cũng như các chuyên gia đều lo ngại, bài học của đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông sẽ lặp lại. Việt Nam sẽ không chủ động được về nguồn vốn, công nghệ, chậm tiến độ, đội vốn... Ông chia sẻ thế nào với những lo ngại trên?

ĐBQH Nguyễn Ngọc Phương:- Hiện nay, không chỉ có đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông đang sử dụng vốn vay từ Trung Quốc và do nhà thầu Trung Quốc thi công. Hàng loạt các dự án lớn, trọng điểm khác cũng sử dụng nguồn vốn vay Trung Quốc và đều gặp trục trặc như phải đóng cửa, tạm ngừng sản xuất hoặc bị tráo đổi công nghệ cũ, lạc hậu, gây ô nhiễm môi trường. Cụ thể như các dự án gang thép Formosa, nhà máy đạm Ninh Bình, nhà máy xơ sợi... tất cả đều đang có vấn đề. Điều này cho thấy, tất cả các dự án sử dụng nguồn vốn vay từ Trung Quốc, do nhà thầu Trung Quốc thực hiện đều phải cảnh giác.

Bài học nhãn tiền vẫn còn đang hiện hữu trước mắt, chúng ta không thể xem thường. Đã đến lúc bỏ qua yếu tố giá rẻ, thủ tục dễ dài đối khi lựa chọn hợp tác với các nhà thầu Trung Quốc, nguồn vay từ Trung Quốc.

Thực tế đã chứng minh, bất cứ dự án nào có liên quan tới yếu tố Trung Quốc đều bị đội vốn, chậm tiến độ hoặc sử dụng công nghệ, kỹ thuật lạc hậu khiến rẻ mà hóa đắt.

Tôi lấy ví dụ, một dự án sử dụng vốn và nhà thầu Trung Quốc có giá bỏ thầu là 1 tỷ đồng, thời hạn hoàn thành là 1 năm. Nhưng khi thực hiện thi công dự án kéo dài tới 5 năm tức là đã kéo dài thời gian đưa vào sử dụng tới 4 năm. Như vậy, nếu dự án hoàn thành đúng tiến độ, đưa vào sử dụng sớm thì khả năng hoàn vốn sẽ nhanh hơn, có được tiền trả nợ sớm hơn.

Ngược lại nếu sử dụng nguồn vốn của nước khác cao hơn là 2 tỷ, hoàn thành trong 1 năm. Nếu hoàn thành đúng tiến độ, dự án chỉ mất 2 tỷ và chỉ trong thời gian 1 năm đề hoàn vốn và trả nợ. Trong khi, với nhà thầu Trung Quốc chúng ta phải mất 1 tỷ nhưng phải tới 5 năm để hoàn vốn và trả nợ.

Trong suốt 5 năm đó, chúng ta vẫn phải trả lãi suất vay và cả những chi phí trong quá trình điều chỉnh. Nếu để so sánh rõ ràng nó sẽ đắt hơn rất nhiều so với việc sử dụng nguồn vốn và nhà thầu từ các nước khác.