Theo tin từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), tính đến đầu tháng 10-2016, tổng sản lượng cá tra thu hoạch của vùng ĐBSCL đã 860,9 nghìn tấn. Như vậy, quý IV năm nay chỉ còn chưa đầy 300 nghìn tấn cá nguyên liệu; dự kiến, các doanh nghiệp cá tra sẽ thiếu nguyên liệu cho chế biến xuất khẩu.

VASEP du bao se thieu nguyen lieu ca tra XK - Anh 1

Chế biến cá tra xuất khẩu

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, 9 tháng năm 2016, tổng diện tích nuôi cá tra đạt trên 5.100 ha, giảm 2,3% so với cùng kỳ năm trước, nhưng sản lượng thu hoạch lại tăng 2,5%. Số lượng cá giống nuôi ước đạt gần 1,4 tỷ con, giảm 11% so với cùng kỳ năm 2015.

Sản lượng thu hoạch tăng, diện tích nuôi giảm, thiếu cá giống… điều này khiến nhiều doanh nghiệp xuất khẩu lo lắng dự đoán, có thể từ nay cho đến hết tháng 2-2017, lượng cá tra nuôi tại ĐBSCL không đủ cho chế biến và xuất khẩu. Do nguồn cung thiếu nên giá cá tra sẽ còn tiếp tục tăng trong thời gian tới.

Tại Đồng Tháp, cho đến cuối tháng 10-2016, giá cá giống đã tăng 7.000 – 9.000 đồng so với thời điểm 3 tháng trước đó nhưng lượng cá giống ước hụt từ 15-20% so với cùng kỳ năm trước.

Thiếu hụt nguồn cung cộng với thời tiết diễn biến thất thường cũng là những nguyên nhân đẩy giá cá tra tại ĐBSCL tăng mạnh, theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Tiền Giang, cuối tháng 10-2016, giá cá tra nguyên liệu có thời điểm lên đến 21.000 – 22.500 đồng/kg, tăng từ 2.000 – 3.000 đồng/kg so với thời điểm tháng 9-2016.

Theo phản ánh của một số doanh nghiệp tại Cần Thơ, hiện nay, trong khi nguồn nguyên liệu cá tra cho chế biến bị thiếu hụt thì xuất hiện hiện tượng một số hộ nuôi nhỏ lẻ bắt tay với khách Trung Quốc tìm kiếm và thu mua cá tra cỡ nhỏ từ 350 – 400 gam/con.

Còn tại Tiền Giang, một số nhà máy chế biến nhỏ lẻ liên doanh với Trung Quốc bán cá loại 700 gam/con với lượng lớn khiến nguồn nguyên liệu cá tra cho xuất khẩu bị hụt mạnh.

Mới đây, khi nhà nhập khẩu Trung Quốc tăng mua cá tra từ Việt Nam theo cả đường chính ngạch lẫn tiểu ngạch thì Cơ quan thẩm quyền nước này đã yêu cầu doanh nghiệp Việt Nam xuất qua Trung Quốc phải có Chứng nhận (H/C) của Cơ quan thẩm quyền Việt Nam đối với các lô hàng cá tra xuất khẩu nên đã xảy ra hiện tượng một số cơ sở sản xuất nhỏ làm giả chứng thư để xuất khẩu gây ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu chung của các doanh nghiệp khác.

Từ thực tế trên, phân tích của VASEP cho thấy, dự báo trong quý IV-2016 và quý I-2017, xuất khẩu cá tra sang thị trường Trung Quốc tiếp tục tăng trưởng thêm từ 15-30% so với cùng kỳ năm 2016. Tuy nhiên, Nhà nước cũng cần có những biện pháp quản lý, kiểm soát chặt chẽ hơn đối với những hoạt động sản xuất, mua bán cá tra không hợp pháp đang diễn ra để tạo môi trường kinh doanh lành mạnh giữa các doanh nghiệp.

Lê Thu