Chương trình điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone (chương trình điều trị Methadone) được xem như một công cụ thiết yếu nhằm dự phòng lây nhiễm HIV.

Trên địa bàn Hà Nội, chương trình này đã được ưu tiên triển khai khi toàn bộ chi phí điều trị đều được ngân sách TP chi trả. Vậy nhưng, hiệu quả điều trị có phần hạn chế do những rào cản từ chính cá nhân đối tượng.

Chưa hoàn thành chỉ tiêu năm 2015

Theo thống kê của Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS Hà Nội, tính đến nay, số người nghiện ma túy trong cộng đồng xấp xỉ 10.000 người. Theo chỉ tiêu của Thủ tướng Chính phủ giao, số người nghiện ma túy được điều trị Methadone trên địa bàn Hà Nội đến hết tháng 12/2015 phải đạt 8.500 người. Vậy nhưng, hiện số đối tượng này mới chỉ đạt khoảng 50% chỉ tiêu. Trong khi đó, Hà Nội là một trong những TP đầu tiên của cả nước “bao cấp” toàn bộ chi phí hoạt động của 17 cơ sở điều trị Methadone trên địa bàn. Từ chi phí thuốc Methadone, vật tư tiêu hao, chi phí hành chính, phụ cấp ngoài giờ cho cán bộ y tế đều được ngân sách TP chi trả.

Van nhieu rao can trong dieu tri bang Methadone cho nguoi nghien ma tuy - Anh 1

Phát thuốc điều trị cho bệnh nhân.

Ông Lê Nhân Tuấn – Giám đốc Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS Hà Nội cho biết, trước đây do khó khăn về thủ tục hành chính, người nghiện phải ra phường xác nhận nghiện ma túy mới được đến các trung tâm để cai nghiện ma túy bằng Methadone nên nhiều người ngại không đi cai. Tuy nhiên, hiện nay, TP đã xóa bỏ rào cản này, người nghiện chỉ cần làm đơn không cần xác nhận của Công an phường, xã là được điều trị. Nhưng số người đi cai nghiện ma túy bằng Methadone ở Hà Nội vẫn chưa cao. Nguyên nhân là do công tác tuyên truyền chưa đến được các vùng sâu, vùng xa, nhiều người nghiện chưa biết đến phương pháp này để đi điều trị. Mặt khác, khi điều trị Methadone, nhiều bệnh nhân có cải thiện về sức khỏe, tinh thần nhưng không có việc làm ổn định, dễ dẫn đến tâm lý buồn chán, gò bó, từ đó họ rất dễ tái sử dụng ma túy hoặc bỏ điều trị Methadone.

Thay đổi nhận thức

Tại Bệnh viện (BV) 09 - một trong những cơ sở có số người nghiện điều trị Methadone lớn trên địa bàn Hà Nội, các bác sĩ luôn phải “tỉnh” khi tiếp xúc với bệnh nhân. Theo chia sẻ của bác sĩ Nguyễn Thị Thảo – Phó Giám đốc BV 09, bệnh nhân điều trị Methadone khi đến lấy thuốc sẽ được yêu cầu lấy nước tiểu xét nghiệm để kiểm tra trong những ngày gần đó bệnh nhân có sử dụng chất gây nghiện không. Bởi, nếu bệnh nhân mới dùng heroin mà cho họ uống ngay Methadone theo lý thuyết thì không sao nhưng nếu cơ địa bệnh nhân không tốt rất có thể gây sốc, nguy hiểm đến tính mạng. Vậy nhưng, không ít bệnh nhân kiên quyết không thử nước tiểu, thậm chí dùng mọi cách lừa bác sĩ để được lấy thuốc: “Nhiều trường hợp lôi cả bố, mẹ ra gọi điện trước mặt bác sĩ để “lừa” chúng tôi. Nếu bác sĩ không “tỉnh” cứ phát thuốc cho họ uống thì rất nguy hiểm”.

Bác sĩ Thảo cho biết thêm, tất cả những bệnh nhân khi đến BV điều trị đều là tự nguyện nhưng lại được chia làm 2 nhóm. Một nhóm là bản thân tự nguyện điều trị, nhóm còn lại là gia đình ép buộc. Nhóm bị gia đình ép buộc thường có những kháng cự rất quyết liệt, đặc biệt là những gia đình ép bệnh nhân đến điều trị xong lại bỏ mặc bệnh nhân tại BV. Do vậy, để công tác điều trị Methadone đạt được hiệu quả, bên cạnh những nỗ lực từ phía y bác sĩ, cần có sự thường xuyên thăm hỏi, động viên tinh thần bệnh nhân từ phía người thân trong gia đình. Đặc biệt, những đối tượng nghiện ma túy cần phải được tuyên truyền nhiều hơn, sâu hơn về ý nghĩa và hiệu quả của việc điều trị bằng Methadone.

Về phía quản lý, ông Tuấn cho rằng, phải làm tốt công tác tuyên truyền tới các gia đình bệnh nhân và công tác truyền thông trong các hội, đoàn thể như hội phụ nữ, đoàn thanh niên..., từ đó tác động đến bệnh nhân theo phương châm “mưa dầm thấm lâu”. Bởi tư tưởng, nhận thức của bệnh nhân là yếu tố quan trọng để họ quyết tâm tham gia điều trị hiệu quả, chiến thắng được chính mình và sự lợi dụng, dụ dỗ của những đối tượng xấu.