Có rất nhiều tranh luận đa chiều về định nghĩa văn học mạng là gì, tính chất và sự phát triển của nó. Có thể hiểu đó là loại văn học được hình thành và phát triển trên những trang web hay là được tìm thấy trên thế giới mạng trong một môi trường mà người viết và người đọc gần như không có giới hạn.

Trong hơn 10 năm phát triển của Internet tại VN, người viết - người đọc cũng bắt nhịp với những thay đổi mang tính xu hướng mà rõ ràng nhất là sự thay đổi của phương tiện giao tiếp tương tác giữa người đọc từ diễn đàn, báo mạng, blog cá nhân cho đến mạng xã hội... Những sáng tác được trình diễn dưới nhiều hình thức như blog entry, topic/post, note/comment... cho thấy sự đa dạng trong việc thể hiện tác phẩm của người viết.

Từ sách mạng đến sách in

Nhắc đến những cái tên tiên phong trong việc đánh dấu sự có mặt của văn học mạng tại Việt Nam có thể kể đến Trần Thu Trang, Trang Hạ và Nguyễn Thế Hoàng Linh.

Nguyễn Thế Hoàng Linh làm thơ từ rất lâu. Anh đăng cả ngàn bài thơ lên mạng, trên rất nhiều diễn đàn và rồi người ta phát hiện ra anh, ngạc nhiên với những gì anh sáng tác. Trần Thu Trang cũng bắt đầu “sự nghiệp sáng tác” của mình khi viết những dòng nhật ký đầu tiên trên mạng TTVT với nickname Thieu-iot. Những dòng nhật ký đó được một công ty liên hệ mua bản quyền rồi in thành sách. Cô trở thành nhà văn (dù không hề muốn bị gọi như thế mà chỉ gọi mình là một người sáng tác) và cho ra đời tiếp những cuốn sách Phải lấy người như anh, Cocktail cho tình yêu, Tí ti thôi nhé... Tất cả trước đó đều được cô gửi lên diễn đàn và trang blog của Trang, nhận được rất nhiều phản hồi của độc giả.

Với cuốn Tí ti thôi nhé lại càng đặc biệt. Đây là cuốn sách tổng hợp những mẩu truyện nhỏ do Trang tổng hợp từ một topic trên diễn đàn dành riêng cho các “chị em”. Có lẽ đây là cuốn sách đầu tiên cho trào lưu đăng các sáng tác của nhiều người cùng viết trên mạng.

Trang Hạ lại là người tạo một cú sốc trong ngành xuất bản năm 2007. Sau khi chuyển ngữ từng phần của tác phẩm Bát canh tình ái của Bảo Thể (một tác giả văn học mạng của Đài Loan) và post lên dưới những entry trên blog Yahoo 360 và thu hút được hơn 25 triệu lượt đọc, Trang Hạ đã cho xuất bản cuốn sách này dưới dạng sách in và nhanh chóng tạo được sự quan tâm của dư luận.

Sáng tạo không giới hạn

Cũng với sự phát triển đa dạng của Internet, người viết thỏa sức sáng tạo một cách thoải mái nhất và chờ đợi sự phản hồi một cách mau chóng từ người đọc mà không cần phải đợi biên tập, in sách, qua quá nhiều bước nhiêu khê phức tạp như trước. Người viết có thể viết ở mọi nơi, mọi lúc và gửi đến độc giả từng đoạn, từng chương, nhận phản hồi ngay lập tức, miễn là có kết nối với Internet.

Đặc biệt, Internet tạo ra một môi trường hoàn hảo của tự do sáng tác. Trên mạng, người ta thấy mình tự do hơn trong việc thử sức với những thể loại mới. Các ý tưởng thể hiện, văn phong đều được mạnh dạn thử nghiệm. Ở Internet, người ta dễ dàng đọc và chấp nhận những câu thơ được sáng tác theo thể thức mới, lạ lẫm hơn hay những câu chữ, từ ngữ mà có lẽ khi xuất bản dưới phiên bản sách in, ít có nhà xuất bản nào dám thử nghiệm đăng tải.

Ngoài những cây bút mang tính có chủ đích trong các sáng tác của mình, còn có thể kể đến các trường hợp ngẫu nhiên ban đầu chỉ là chia sẻ cá nhân trong các diễn đàn nhưng lại “vô tình” tạo được cơn sốt với lượng pageview cực kỳ lớn. Các công ty truyền thông, nhà xuất bản mau chóng đưa các hiện tượng này trở thành sách. Có thể kể đến Khi lấy chàng của Nguyễn Thị Thu Hiền (webtretho) hay gần đây là Chị ơi, anh yêu em của Cu Siu (VOZ).

Nhà văn trẻ KENG: Khó thoát khỏi thể hiện bản năng và tự sự

Việc in sách bây giờ cũng không còn khó khăn, nếu bạn trẻ nào có khả năng văn chương và ước mơ trở thành một tác giả nổi tiếng thì hãy thực hiện. Chỉ có điều ở phân khúc này vốn sống của các tác giả còn ít nên tác phẩm rất khó đi ra ngoài lãnh địa của lối viết thể hiện bản năng và tự sự được. Nhưng chính những tác phẩm đó mà các thế hệ khác hiểu được các bạn trẻ đang thực sự nghĩ gì, đang sống như thế nào. Một xã hội thẳng thắn sẽ phát sinh rất nhiều mâu thuẫn nhưng chắc chắn đó là cách ngắn nhất để hòa giải những xung đột thế hệ. Văn học mạng một mặt thể hiện đúng tư duy và nhân cách sống của chính mình qua tác phẩm.

***

Theo một thống kê vào tháng 2-2012, số người sử dụng Internet ở VN đã đạt 32,6 triệu người. So với con số 804.528 người vào năm 2003, trong 10 năm qua tốc độ tăng trưởng về người dùng Internet của VN đã tăng gấp 36 lần. Chính điều này đã tạo nên một môi trường vô cùng thuận lợi cho việc sáng tác. Chưa bao giờ người viết lại dễ dàng sáng tác và chia sẻ “tác phẩm” của mình đến đông đảo người đọc như hiện nay.

PHAN HẢI