Hàng loạt vụ học sinh (HS) đánh nhau trong trường học; thầy đánh trò; trò xúc phạm thầy; nữ sinh châm lửa đốt trường để câu like trên facebook; rồi gần đây nhất, 3 nữ sinh lớp 9 tại Đắk Lắk đánh nhau, xung quanh là rất nhiều bạn đứng cổ vũ, reo hò... cho thấy văn hóa học đường (VHHĐ) đang ở cấp độ báo động đỏ. Cho dù “căn bệnh” này ngày càng lan rộng, nhưng nhiều năm nay, ngành Giáo dục vẫn chưa tìm được phương thuốc chữa trị hiệu quả.

Van hoa hoc duong dang bi... xem nhe - Anh 1

3 nữ sinh lớp 9 Trường THCS Lê Lợi (xã Ea Hiao, huyện Ea H’leo, tỉnh Đắk Lắk) đánh nhau, xung quanh là rất nhiều bạn đứng cổ vũ, reo hò. Ảnh cắt từ clip

Tính chất nghiêm trọng gia tăng

Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), từ đầu năm học 2009 - 2010 đến nay, cả nước xảy ra gần 1.600 vụ HS đánh nhau ở trong và ngoài trường học. Đáng lo ngại, những vụ HS đánh nhau có tính chất nghiêm trọng gia tăng. HS không chỉ dùng chân tay, cặp sách mà cầm dao, phớ, kiếm và cả súng tự chế hay súng mua chui trên thị trường để “xử nhau” chỉ vì những lí do rất trẻ con như “nhìn đểu”, không cho chép bài, nói xấu, ghen tuông, thậm chí chỉ đơn giản là… đánh cho bõ ghét.

Không chỉ đánh nhau, ứng xử trong nhà trường cũng rơi vào mức độ báo động. Cuộc khảo sát của thạc sĩ Phạm Thanh Bình (Đại học Thủy lợi) và thạc sĩ Nguyễn Thị Mai Phương (Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam) tại một số trường tiểu học và THCS trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh mới đây đã cho thấy thực tế đáng lo ngại. Ở bậc tiểu học, qua khảo sát giáo viên cho biết, có tới 97,5% HS có biểu hiện thiếu lễ phép, thiếu tôn trọng thầy cô; 97,5% không nghiêm túc thực hiện nội quy, quy định của nhà trường; 97,5% văng tục, chửi bậy trong và ngoài nhà trường; 45% bị ảnh hưởng tiêu cực từ việc sử dụng internet, facebook, trò chơi điện tử... Còn ở bậc THCS, có tới 72% HS thiếu lễ phép với thầy cô; 82,5% văng tục, chửi bậy và hơn 82% bị ảnh hưởng tiêu cực từ các trò chơi điện tử.

Nhà trường chưa quan tâm

Nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng, nguyên nhân dẫn tới thực trạng đáng buồn trên là do VHHĐ đang bị xem nhẹ. Nhà trường chỉ tập trung vào việc dạy kiến thức tự nhiên, xã hội mà quên đi giáo dục nhân cách sống cho HS. Thực tế cho thấy, trong môi trường học đường, nơi văn hóa được coi trọng, được xây dựng và phát huy lại đang diễn ra những điều thiếu văn hóa.

Thạc sĩ Nguyễn Văn Phiên (Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam) lo lắng: Một bộ phận không nhỏ thế hệ trẻ đang ứng xử một cách vô văn hóa, đã ở vào cấp độ báo động đỏ. Quá nhiều hành vi thiếu văn hóa của cả HS và giáo viên. VHHĐ đang xuống cấp nghiêm trọng, đây là sự xuống cấp đáng sợ nhất của một nền giáo dục.

Chia sẻ về vấn đề này, TSKH Phạm Đỗ Nhật Tiến - nguyên Trợ lý Bộ trưởng Bộ GD&ĐT cho biết, mấy năm gần đây việc triển khai cuộc vận động “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” có thể coi là một tiếp cận đến xây dựng VHHĐ, nhưng việc tổ chức thực hiện về cơ bản vẫn dừng lại ở một hoạt động mang tính phong trào, chưa được thực sự coi trọng, vì vậy văn hóa tiêu cực đang có chiều hướng “loang rộng” trong các nhà trường. Điều đó giải thích vì sao có những hiện tượng bất thường về nhân cách như đổi tình lấy điểm, hay bạo lực học đường…

Chung quan điểm, TS Trương Đình Chiến - Học viện Hành chính Quốc gia khẳng định, việc xây dựng VHHĐ, cụ thể là việc ban hành quy tắc ứng xử văn hóa trong trường học không phải là vấn đề mới, nhưng nó chưa được quan tâm. “Hiện, quy tắc này chỉ được các nhà trường nhắc đến khi có đợt kiểm tra, còn ý nghĩa cơ bản của nó trong việc giáo dục HS lại bị bỏ qua”, ông Chiến nhấn mạnh.

Mỗi trường cần có phòng tư vấn tâm lý

Kết quả khảo sát của Bộ GD&ĐT đối với một số trường THCS, THPT, ĐH ở Hà Nội và Hải Dương cho thấy, hầu hết số HS, sinh viên được hỏi (93,57%) có mong muốn được chia sẻ những khó khăn, vướng mắc trong học tập và đời sống hàng ngày.

HS phổ thông có vướng mắc cần được chia sẻ thường xuyên chiếm tỉ lệ đến 80,17%. Hơn 80% HS được hỏi mong muốn nhà trường, cơ sở giáo dục có phòng tư vấn tâm lí riêng để giúp các em giải quyết những khó khăn của mình.

Mong muốn là vậy, nhưng thực tế, hoạt động tư vấn tâm lý hiện nay chưa có vị trí chính thức trong trường học. Trừ TP Hồ Chí Minh có hơn 100 trường phổ thông có nhân viên tư vấn, còn ở các tỉnh, TP khác, công tác tư vấn tâm lý còn bị bỏ ngỏ. Ngay cả tại Hà Nội, rất ít trường tổ chức tư vấn tâm lý cho HS, nếu có thì chủ yếu là các trường dân lập.

Hải Hà