Tâm và tầm của mỗi doanh nhân được thể hiện bởi cốt cách văn hóa của người đó. Văn hóa doanh nhân bao gồm cả kiến thức kinh doanh, cả văn hóa ứng xử, lối sống của doanh nhân được thể hiện không chỉ trong hoạt động kinh tế mà cả mọi mặt đời sống.

Lực lượng doanh nhân Việt đang ngày càng đông, quy mô tài sản ngày càng lớn, vị thế trong xã hội và quốc tế ngày càng quan trọng. Tuy vậy, trong khía cạnh văn hóa, doanh nhân Việt còn những khoảng “lõm” khiến doanh nghiệp Việt còn “chậm lớn” và khó khăn trong hội nhập.

Đó là một số doanh nhân coi thường pháp luật để thu lợi bất chính. Nhỏ như sản xuất hàng kém chất lượng, hàng giả... lớn hơn là việc trốn thuế, lừa lọc, chiếm dụng tài sản bất chính hàng chục, thậm chí hàng trăm, nghìn tỷ đồng... Những doanh nhân này chỉ biết cái lợi trước mắt mà cũng hủy hoại tương lai của mình vì sớm muộn gì pháp luật cũng “sờ” tới. Không những thế, hành vi của những doanh nhân này chính là việc phá hoại tính bền vững trong phát triển của cả nền kinh tế.

Đó là sự “trọc phú” của một số người nhiều tiền. Không ít chủ doanh nghiệp đã tiêu một số tiền lớn, hoang phí cho sở thích khác thường của mình với mục đích chính chỉ là “khoe” của. Dư luận đã từng lên tiếng những ô tô, nhà vệ sinh dát vàng, dùng vàng làm đồ ăn... phản cảm. Báo chí cũng từng đề cập về những siêu xe, những biệt thự, những bữa tiệc nhiều tỷ đồng của “đại gia” rồi chẳng mấy lâu sau chủ doanh nghiệp đó lộ ra thua lỗ, lừa lọc người tiêu dùng. Hay chuyện những bữa tiệc dùng động vật quý hiếm pháp luật cấm tiêu thụ không phải là ít; Chuyện “đại gia” thiếu văn hóa trên máy bay. Đó còn là chưa kể đến trường hợp doanh nhân có lối sống bệnh hoạn, lệch lạc...

Ở mức độ khác, đó là một số doanh nhân bất chấp tính mạng của cộng đồng, sự phát triển bền vững của đất nước. Chúng ta đã từng thấy nhiều doanh nghiệp xả thải ra môi trường những chất độc hại bất chấp cuộc sống xung quanh, những công trường khai thác phá xâm phạm rừng đặc dụng, rừng đầu nguồn; những dự án xâm phạm giá trị văn hóa, lịch sử...

Hậu quả của những câu chuyện trên cho thấy, trong số đông đảo doanh nhân đang nỗ lực phát triển kinh doanh làm giàu cho mình, cho đất nước, thì còn đó những doanh nhân chỉ biết lợi ích trước mắt của riêng mình mà làm tổn hại cho nền kinh tế. Để thành công trong hội nhập, chúng ta khó trông chờ ở những doanh nhân như vậy. Do đó, những doanh nhân thiếu trách nhiệm xã hội cần được pháp luật, cộng đồng xã hội đào thải, đồng thời khuyến khích, tôn vinh, vun đắp nhiều hơn nữa những doanh nhân có tâm, có tầm trong công cuộc xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh hơn.

Văn Bắc