Chính sách ưu tiên cho thí sinh thi cao học khu vực Tây Bắc, Tây nguyên và Tây Nam bộ (gọi tắt là “3 Tây”) được áp dụng từ năm 2012, song mặt tích cực thì ít, trong khi lại tạo kẽ hở cho việc ra đời hàng loạt “thạc sĩ giấy”.

Với chính sách ưu tiên này, trước hết, đối tượng tham dự kỳ thi tuyển chương trình thạc sĩ cho khu vực “3 Tây” được hưởng ưu đãi ngay từ đầu vào, cụ thể là điểm trúng tuyển. GS-TSKH Bùi Văn Ga, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT, cho biết do đối tượng này được Bộ giao chỉ tiêu riêng cho các trường nên sẽ có mức điểm chuẩn trúng tuyển riêng. Điểm này có thể thấp hơn, miễn mỗi môn thi không dưới 5 điểm.

Không chỉ có mức điểm chuẩn riêng, các trường tham gia đào tạo thạc sĩ cho các khu vực này còn được phép mở lớp học ngoài cơ sở chính. Ví dụ: theo kế hoạch đào tạo của Trường ĐH Kinh tế TP.HCM, lớp cao học cho khu vực Tây Nam bộ sẽ tổ chức tại Trường ĐH Cần Thơ. Tương tự, ĐH Ngân hàng TP.HCM và Tài chính - Marketing cũng dự kiến đặt lớp tại Cần Thơ. Các trường cho biết, chỉ mượn cơ sở vật chất để đào tạo còn giảng viên của trường sẽ di chuyển từ TP.HCM xuống Cần Thơ giảng dạy.

Điều này vô hình trung đã đi ngược lại quy chế do chính Bộ này đặt ra và đang được áp dụng. Quy chế đào tạo thạc sĩ ban hành năm 2011 nêu rõ việc giảng dạy trình độ này phải được thực hiện tại cơ sở đào tạo, ngay cả ở phân hiệu của trường cũng phải được Bộ cho phép mới thực hiện. Quy định này nhằm chấn chỉnh việc đào tạo thạc sĩ liên kết ngoài cơ sở không đảm bảo chất lượng.

Thực tế có khá nhiều trường hiện nay dễ dãi hoặc bỏ ngỏ chất lượng kỳ tuyển sinh đầu vào bậc thạc sĩ. Nay có thêm quy định ưu đãi đào tạo cho khu vực “3 Tây” thì trường và cả thí sinh lại càng có cơ hội thực hiện những điều mà trước kia xem là vi phạm. Chưa kể trong công văn về việc đào tạo nhân lực cho khu vực “3 Tây” trong năm 2012, Bộ không quy định ràng buộc người học thạc sĩ phải trở về địa phương làm việc sau khi kết thúc việc học.

“Vẫn biết kinh phí đào tạo có thể do người học tự bỏ ra sau khi thỏa thuận với địa phương, nhưng nếu người học có thể không bắt buộc trở về địa phương làm việc thì chính sách ưu đãi tuyển sinh và đào tạo nhân lực cho các khu vực khó khăn sẽ lãng phí và mất giá trị”, một chuyên gia cho biết.

Điều này là một cơ hội tốt cho những “thạc sĩ giấy” khi chỉ cần lo lót một hộ khẩu vùng “3 Tây” thì cánh cửa học thạc sĩ đã “mở toang” trước mắt họ. Trong khi việc đào tạo thạc sĩ ở Việt Nam hiện đang còn tồn tại nhiều bất cập và gần đạt đến độ “phổ cập” khi người người đều đi học… cao học thì những quy định mới này chỉ càng tạo nên kẽ hở lớn trong giáo dục, đẩy lên đỉnh điểm tâm lý chuộng bằng cấp mà không có thực chất.