Theo nhiều chuyên gia, khả năng đạt tăng trưởng GDP 6,7% năm 2017 là khả thi, nhưng không thể phủ nhận nhiều khó khăn nền kinh tế sẽ phải đối mặt. Đó là bất ổn của môi trường thế giới; khả năng Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) bị trì hoãn, ảnh hưởng tâm lý đầu tư nước ngoài; nợ công cao, ngân sách khó khăn; vấn đề lãi suất, tái cơ cấu chậm.

Thực tế, năm 2016 chính sách tiền tệ đã có mức độ nới lỏng. Đây là điều hết sức cần thiết để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, tạo điều kiện cho thanh khoản của thị trường tốt hơn, cơ sở để giảm mặt bằng lãi suất nhưng không gây ra lạm phát. Cung tiền M2 ước tính tăng 13,5% so với mức tăng 10% của 2015. Điều này tưởng chừng tác động đến lạm phát nhưng thực tế lại không. Lạm phát cơ bản 2016 là 1,85%; lạm phát danh nghĩa tổng thể ước tính 4,5%, nhưng nếu trừ đi điều chỉnh giá dịch vụ công, lạm phát còn 1,5%. Những điều cho thấy tác động của cung ứng tiền cho nền kinh tế không nhiều, thậm chí không có.

Với khu vực ngân hàng, cơ cấu nguồn vốn huy động (tài sản nợ) đã có chuyển biến khi vốn huy động từ dân cư/doanh nghiệp tăng 3%, giảm vốn vay mượn qua lại giữa các ngân hàng với nhau. Hệ thống các ngân hàng đã sử dụng vốn để đưa vào nền kinh tế. Ước tính tín dụng tăng 18-19% - mức tăng tương đối lớn. Tuy nhiên, dù việc phân bổ vốn đã đi vào thực chất hơn nhưng có những dấu hiệu bất ổn. Đó là tín dụng cho bất động sản chỉ tăng 12% so với năm trước (năm 2015 tăng 28%); tín dụng tiêu dùng tăng gần 40% (khoảng 1/2 liên quan đến mua nhà ở, căn hộ...). Đặc trưng tín dụng năm 2016 về tổng thể chuyển biến nhưng đã có lưu ý vốn đi vào thị trường bất động sản cần tránh xảy ra bong bóng như 5-7 năm trước.

Điều lưu ý là năm 2016 việc sử dụng vốn ngắn cho vay trung và dài hạn tăng cao, dù Ngân hàng Nhà nước đã có chính sách điều chỉnh. Đây là lý do nhu cầu cần vay vốn trung dài hạn nhiều nhưng lại huy động vốn ngắn hạn và hiện các ngân hàng đang chuyển dịch huy động kỳ hạn dài nhiều hơn. Nhưng từ đầu năm 2017, các tỷ lệ an toàn theo chuẩn của Ngân hàng Nhà nước sẽ buộc các ngân hàng nghiêng về huy động vốn kỳ hạn nhiều hơn. Năm 2016 huy động vốn ước tăng 19%, trong đó VNĐ tăng 23%, ngoại tệ giảm 10%. Tuy lạm phát cũng đang tăng nhưng không phải do chi phí đẩy, cầu kéo mà do Chính phủ chủ động điều chỉnh theo lộ trình các thị trường dịch vụ y tế, giáo dục… Vì thế nên người dân vẫn tin tưởng gửi VNĐ có lợi.

Báo cáo đánh giá tổng quan thị trường tài chính 2016 của Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia (dự kiến công bố vào cuối tháng 11 này) dự báo năm 2017 tăng trưởng kinh tế sẽ được cải thiện khá nhờ cải cách thể chế, cải thiện môi trường đầu tư, tạo xung lực mới cho khu vực tư nhân. Nhờ vậy, khu vực này sẽ trở thành động lực chính của tăng trưởng 2017. Trong khi đó, 2 ngành nông nghiệp và khai khoáng sẽ thuận lợi hơn do giá năng lượng và nông sản thế giới được dự báo phục hồi. Ủy ban này dự báo tăng trưởng kinh tế năm 2017 có khả năng đạt mức 6,7%.

Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ rõ nền kinh tế trong năm 2017 sẽ phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức, trước hết từ môi trường kinh tế thế giới tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định: bất ổn chính trị (trong đó có việc Anh rời châu Âu) có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế và thương mại toàn cầu; giá năng lượng và hàng hóa chủ chốt vẫn còn biến động thất thường; chính sách tiền tệ phi truyền thống của các nền kinh tế lớn có thể dẫn đến những diễn biến khó lường đối với dòng vốn đầu tư nước ngoài; thiên tai, biến đổi khí hậu, xung đột vũ trang khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp. Trong khi đó, dư địa chính sách hạn hẹp (nhất là trong bối cảnh nợ công tăng nhanh), nguồn lực tài chính quốc gia hạn chế sẽ là những thách thức cho kinh tế Việt Nam. Ngoài ra, khu vực nông nghiệp tăng trưởng chậm, nền kinh tế vẫn chủ yếu dựa vào khu vực FDI, tiến trình tái cơ cấu trên nhiều lĩnh vực vẫn còn chậm; hệ thống tài chính vẫn phụ thuộc nhiều vào khu vực ngân hàng, khả năng giảm lãi suất cho vay bị hạn chế bởi vấn đề nợ xấu, cũng đặt ra nhiều thách thức cho mục tiêu phát triển kinh tế trong năm 2017 cũng như những năm tiếp theo.

Trong bối cảnh này, sự ổn định tài chính tiếp tục được coi là một trong các ưu tiên trong điều hành chính sách 2017. Bên cạnh đó phải tập trung các giải pháp tái cơ cấu nền kinh tế để có năng suất lao động tốt hơn. Đó cũng là thách thứ lớn khi dư địa chính sách không còn nhiều, nguồn lực nhà nước cũng hạn chế để kích cầu.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH