Từ năm 2015 đến nay, Thanh tra Bộ Xây dựng liên tục tiếp nhận nhiều đơn thư tố cáo của nhân dân và tiêu thương buôn bán tại chợ Đoàn Kết - TP. Lai Châu (Lai Châu) phản ánh việc chính quyền di chuyển chợ đã đẩy nhiều tiểu thương, gia đình mất việc làm, vỡ nợ, gây mất ổn định trật tự xã hội.

Chính quyền tỉnh Lai Châu cần có cách giải quyết hợp tình trong việc di dời chợ Đoàn Kết nhằm đảm bảo an sinh xã hội, lấy lại lòng tin trong nhân dân. (Ảnh: TL)

Không tuân thủ pháp luật về xây dựng công trình tạm

Trước những phản ánh của người dân và tiểu thương chợ Đoàn Kết, ngày 19/9/2016, Thanh tra Bộ Xây dựng đã có chuyến thực địa tại chợ Đoàn Kết và một số chợ khác trên địa bàn thành phố Lai Châu. Trong chuyến thực tế, Đoàn Thanh tra đã có buổi làm việc với UBND Tỉnh, thành phố Lai Châu và các ngành chức năng về quy hoạch mạng lưới phát triển chợ của thành phố, tình hình xây dựng chợ và một số nội dung theo đơn thư khiếu nại của các hộ dân kinh doanh tại chợ Đoàn Kêt phản ánh về việc di chuyển chợ làm ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống của người dân. Theo tài liệu do Sở Xây dựng Tỉnh Lai Châu cung cấp, qua xem xét thấy rằng: về việc xây dựng chợ tạm Đoàn Kết, thành phố Lai Châu, căn cứ theo quy định tại khoản 3, Điều 62 Luật Xây dựng 2003 :“Việc xây dựng công trình, nhà ở riêng lẻ trong vùng đã có quy hoạch xây dựng được duyệt và công bố nhưng chưa thực hiện thì chỉ được phép cấp giấy phép xây dựng tạm có thời hạn theo thời hạn thực hiện quy hoạch tại khoản 2, Điều 63 Luật Xây dựng quy định “Đối với công trình, nhà ở riêng lẻ quy định tại Khoản 3, Điều 62 của Luật này thì trong hồ sơ xin cấp giấy phép xây dựng công trình ngoài các quy định tại Khoản 1 Điểu này, chủ công trình xây dựng còn phải có giấy cam kết tự phá dỡ công trình khi nhà nước thực hiện quy hoạch xây dựng”

Đối chiếu với quy định nêu trên cho thấy, việc xây dựng chợ tạm Đoàn Kết không tuân thủ pháp luật vê xây dựng công trình tạm như: Không có giấy phép công trình tạm, không quy định rõ thời gian xây dựng tạm và các quy định khác về việc xây dựng tạm. Chính vì vậy khi ký hợp đông thuê mặt bằng chợ giữa chính quyền và hộ dân không tuân thủ quy định, có hộ ký 01 năm, có hộ ký 05 năm và người dân không biết mình được sử dụng đến bao giờ để đầu tư, mua bán. Do đó khi UBND thành phố Lai Châu đặt vấn đề di dời chợ tạm đã gây nên bức xúc trong nhân dân.

Quy hoạch không nhất quán

Cũng theo tìm hiểu được biết, ngày 22/2/2005, UBND Tỉnh Lai Châu đã ban hành Quyết định số 877/QĐ-UBND về việc phê duyệt Quy hoạch chi tiết Khu dân cư số 4 trích lục kèm theo thể hiện một phần diện tích chợ Đoàn Kết là nhà liền kề. Ngày 10/10/2007 Sở Xây dựng tỉnh Lai Châu ra văn bản số 148/SXD- QH về việc Thỏa thuận quy hoạch khu đất xây dựng chợ tại phường Đoàn Kết, thị xã Lai Châu đề nghị cho xây dựng chợ tạm. Tuy nhiên, việc triển khai xây dựng chợ Đoàn Kết không có Quyết định phê duyệt của UBND tỉnh Lai Châu.

Tiếp tục tìm hiểu được biết, ngày 23/8/2012, UBND Tỉnh Lai Châu đã ban hành Quyết định số 877/ỌĐ-UBND về việc phê duyệt điều chỉnh, bổ sung quy hoạch phát triển mạng lưới chợ, trung tâm thương mại và siêu thị trên địa bàn tỉnh Lai Châu giai đoạn 2006 - 2020, trong đó nêu rõ “giữ nguyên chợ phường Đoàn Kết”. Trong Quyêt định này không nêu chợ Đoàn Kết là chợ tạm.

Chưa hết, ngày 16/8/2016, UBND tỉnh Lai Châu tiếp tục ban hành Quyết định số 1024/QĐ-UBND về việc phê duyệt bổ sung kế hoạch sử dụng đất năm 2016 của thành phố Lai Châu, tỉnh Lai Châu, trong đó nêu diện tích chợ Đoàn Kết là đất công cộng (khuân viên cây xanh), đất sinh hoạt cộng đồng (xây dựng nhà văn hóa tổ dân phố). Cũng theo báo cáo của UBND thành phố Lai Châu và bảng công bố quy hoạch treo tại chợ Đoàn Kết (bảng công bố này thiếu cơ sở pháp lý) thì diện tích chợ hiện nay dùng để xây nhà văn hóa, tổ dân phố, khu luyện tập thể thao cho người cao tuổi, khuôn viên cây xanh.

Từ những cơ sở pháp lý về quy hoạch không nhất quán như đã nêu trên, việc chính quyền điều chỉnh cục bộ đưa chợ Đoàn Kết ra khỏi mạng lưới chợ và di dời chợ đã gây bức xúc cho nhân dân.

Không những vậy, sau hơn 1 năm nhận được đơn khiếu nại, chính quyền tỉnh Lai Châu cũng chưa một lần ra quyết định giải quyết khiếu nại, mà chỉ có thông báo số 80/TB-UBND ngày 11/12/2015 của Chủ tịch UBND Tỉnh Lai Châu, trong đó “khẳng định chủ trương di dời chợ tạm Đoàn Kêt là hợp lý, phù hợp với quy hoạch ”. Hội đồng nhân dân tỉnh và các ngành chức năng chỉ dừng lại ở mức tiếp dân, đối thoại với người dân và yêu cầu công dân chấp hành chủ trương di dời chợ của Tỉnh.

Sự việc càng được đẩy lên cao trào khi ngày 23/8/2016, UBND tỉnh Lai Châu lại tiếp tục ban hành Quyết định số 2008/QĐ-UBND về việc chấm dứt hoạt động của chợ tạm Đoàn Kết để phục vụ công tác đầu tư xây dựng các công trình khác.

Như vậy, có thể khẳng định, UBND thành phố Lai Châu, UBND tỉnh Lai Châu chưa thực hiện đúng quy trình giải quyết đơn khiếu nại theo quy định tại Điều 7, Luật Khiếu nại năm 2011. Quyền của người khiếu nại chưa được đảm bảo. Đây cũng là căn nguyên khiến cho việc khiếu kiện kéo dài, vượt cấp, tạo nên căng thẳng giữa người dân và chính quyền.

Chợ Đoàn Kết có diện tích 3.400m2, nằm trong khu dân cư đông đúc của Thành phố Lai Châu. Hiện cư dân đang sinh sống kèm theo buôn bán, trong trường hợp chợ xuống cấp, chính quyền nên cải tạo, tiến hành đấu giá bằng việc bán các ki ốt cho người dân. Việc cưỡng chế, di dời thiếu căn cứ như hiện nay đang đẩy nhiều gia đình lâm vào cảnh vỡ nợ, mất việc làm, gây nhiều hiềm khích trong dân chúng.

Từ những lẽ trên, Báo Xây dựng đề nghị UBND tỉnh Lai Châu tiến hành giải quyết đơn khiếu nại theo đúng quy định của pháp luật; tiếp tục nâng cấp 3.400m2 chợ Đoàn Kết hiện nay thành chợ, cải tạo các ki ốt bán đâu giá cho người dân nhằm đảm bảo an sinh xã hội, lấy lại lòng tin trong nhân dân.

Thành Luân