SGTT.VN - Không lâu sau cam kết điều hành tỷ giá ổn định với mức điều chỉnh tối đa 1% trong quý 4/2011, ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã liên tục nâng tỷ giá liên ngân hàng, tăng tới 0,85% trong tháng 10.

Các quầy thu đổi ngoại tệ gần đây đã được kiểm soát chặt chẽ, chỉ mua vào chứ không bán ra ngoại tệ. Ảnh: Lê Quang Nhật

Tỷ giá giao dịch trong hệ thống ngân hàng thì có thời điểm đã gần chạm 22.000 đồng/USD. Mức giá giao dịch thực tế trong hệ thống ngân hàng hiện còn cao hơn giá trên thị trường tự do từ 200 – 400 đồng/USD.

Công ty TNHH sản xuất thương mại và dịch vụ Hoàng Dương (Hà Nội) vừa phải mua gần 100.000 USD của một ngân hàng TMCP với giá 21.650 đồng/USD để trả nợ khoản vay đáo hạn cuối tháng 10 vừa rồi. Số tiền chênh lệch hơn 60 triệu đồng so với giá niêm yết của ngân hàng (mỗi USD đắt thêm 635 đồng) được hợp thức hóa bằng một hợp đồng kiểm đếm. Bà Nguyễn Thị Đoan, giám đốc công ty Hoàng Dương cho biết, trường hợp doanh nghiệp không lấy chứng từ cho “hợp đồng kiểm đếm”, giá mua USD được thỏa thuận, có thể “mềm” hơn và khoản chênh lệch “hai giá” sẽ chuyển thẳng cho nhân viên giao dịch. “So với giá trên thị trường “chợ đen” cùng thời điểm, mỗi USD chúng tôi mua của ngân hàng đã đắt hơn gần 300 đồng, nhưng vẫn phải chấp nhận”, bà Đoan nói.

Trong khi đó, doanh nghiệp có ngoại tệ bán cho ngân hàng, hầu hết được tính đúng với giá niêm yết. Theo giám đốc một công ty xuất khẩu mây tre đan tại Thạch Thất, Hà Nội, nếu tìm được doanh nghiệp có nhu cầu mua ngoại tệ để bán trực tiếp cho họ sẽ được giá cao hơn. Tuy nhiên, do vướng về thủ tục, chứng từ, nên công ty của ông buộc phải cho ngân hàng, hoặc “nhờ” ngân hàng làm trung gian. Trong trường hợp nào thì ngân hàng cũng được hưởng một khoản chênh lệch khá lớn, ít nhất vài trăm đồng trên mỗi USD.

Phó chủ tịch ủy ban Giám sát tài chính quốc gia Lê Xuân Nghĩa, bổ sung, việc tăng tỷ giá liên ngân hàng cũng nhằm hạn chế việc can thiệp trực tiếp bằng cách bán ngoại tệ ra thị trường. Thời gian qua, NHNN đã mạnh tay mua ngoại tệ vào, với mức mua ròng tới 7 – 8 tỉ USD, giúp dự trữ ngoại hối tăng lên tám tuần nhập khẩu – một mức tăng đáng kể so với hồi đầu năm chỉ ở mức hơn ba tuần nhập khẩu. Chênh lệch về lượng ngoại hối cho vay với huy động được đã giảm xuống còn 5,5 tỉ USD so với mức hơn 7,5 tỉ USD trước đó, phần vì tín dụng ngoại tệ đã giảm xuống.

Trong trường hợp NHNN tìm mọi cách “nén” tỷ giá để thực hiện “cam kết 1%”, thị trường được dự báo sẽ có bước điều chỉnh vào đầu năm 2012 – tương tự như cách làm hồi cuối năm 2010.

Tuy nhiên, ông Lê Xuân Nghĩa nhận định, mức điều chỉnh, nếu có sẽ không quá lớn như hồi đầu năm. Cơ sở cho nhận định này là cán cân thanh toán quốc tế năm nay được dự báo thặng dư 4 – 5 tỉ USD; đầu tư trực tiếp nước ngoài tăng 3 – 4%; kiều hối cũng tăng khoảng 10%.

Ông Nghĩa cũng nhấn mạnh, nhiệm vụ quan trọng nhất trong ổn định kinh tế vĩ mô từ nay đến cuối năm, theo ông là kiểm soát tỷ giá: “Việc hạ mặt bằng lãi suất VND cũng cần thiết, nhưng NHNN phải cân nhắc liều lượng, thời điểm. Bởi nếu lãi suất VND thấp, vốn bơm ra nhiều hơn, tỷ giá có thể bùng lên, tâm lý lạm phát quay trở lại”.