Ngày 21-8, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Thái Lan, tướng Pray-út Chan-ô-cha, đã được Quốc hội lâm thời nước này nhất trí bầu làm Thủ tướng tạm quyền với nhiệm vụ lãnh đạo quốc gia trong vòng 1 năm - khoảng thời gian để những cải cách trong chính phủ do quân đội đề xướng có thể đem lại hiệu quả.

Thủ tướng tạm quyền Thái Lan P.Chan-ô-cha. Ảnh: Foxnews.com

Việc ông Chan-ô-cha trở thành Thủ tướng thứ 29 của Thái Lan không khiến bất kỳ ai trên đất nước Chùa Vàng nghi ngờ vì ông là ứng cử viên duy nhất cho vị trí này. Bên cạnh đó Quốc hội Thái Lan, vốn được chính ông Chan-ô-cha chọn lọc kỹ lưỡng, bị chi phối bởi các sỹ quan quân đội nghỉ hưu. Như vậy, sau ba tháng lật đổ chính phủ dân cử ở Thái Lan, tướng Chan-ô-cha đã từ bỏ bộ quân phục để tiếp quản vị trí Thủ tướng, trong bối cảnh quân đội đang thực hiện những cải cách chính trị sâu rộng, vốn bị những người chỉ trích cho là để loại bỏ ảnh hưởng của đảng Người Thái yêu người Thái cầm quyền trước đây và làm lợi cho thiểu số những người cầm quyền hiện nay, vốn đã bị thất bại trong các cuộc bầu cử toàn quốc trong hơn 10 năm qua.

Tướng Pray-út Chan-ô-cha cho rằng, quân đội đã can thiệp để chấm dứt các cuộc biểu tình kéo dài nửa năm, khiến chính phủ bị tê liệt và châm ngòi cho bạo lực làm hàng chục người thiệt mạng và hàng trăm người khác bị thương. Các nhà phân tích cho rằng, mặc dù sự ổn định tại Thái Lan đang dần được khôi phục và cuộc sống gần như đã trở lại bình thường, song Thái Lan phải trả một giá quá đắt, đó là các thể chế dân chủ của nước này hoàn toàn bị xóa bỏ và tất cả những người bất đồng chính kiến ở Thái Lan bị các nhà cầm quyền độc đoán đàn áp. Phần lớn các chính trị gia của đảng cầm quyền bị lật đổ, bao gồm cựu Thủ tướng Dinh-lúc Xin-vắt, đã bị quân đội giam giữ và chỉ được thả sau khi ký các giấy tờ cam kết sẽ không lên tiếng.

Theo các cuộc điều tra dư luận do một số trường đại học ở Băng Cốc tiến hành, nhiều người đã hoan nghênh việc ông Pray-út trở thành người đứng đầu chính phủ, mặt dù việc ông được bầu vào vị trí dân sự này được thực hiện theo một cách phi dân chủ. Một số chuyên gia phân tích cho rằng, điều khiến nhiều người dân Thái Lan hài lòng là ông Pray-út đã liên tục khẳng định rằng chính phủ lâm thời sẽ chỉ tồn tại trong vòng 1 năm, rồi sau đó sẽ tiến hành bầu cử quốc gia và thành lập chính phủ vào năm tới theo đúng lộ trình đã định do giới quân sự cầm quyền đưa ra.

Thái Lan bị chia rẽ sâu sắc kể từ năm 2006, khi cựu Thủ tướng Thạc-xỉn Xin-vắt bị lật đổ với cáo buộc tham nhũng, lạm dụng quyền lực. Ông Thạc-xỉn hiện sống lưu vong ở Đu-bai song vẫn là nhân vật gây ra sự chia rẽ sâu sắc tại Thái Lan. Những người dân nghèo Thái Lan ở phía Bắc và Đông Bắc rất ủng hộ ông, tuy nhiên ông không được lòng những người giàu có ở Băng Cốc và những người bảo hoàng trung thành. Trong khi đó sự can thiệp của quân đội Thái Lan vào chính trường cũng nhận được sự ủng hộ của một bộ phận xã hội, đó là thành phần trung lưu thành phố và giới doanh nghiệp.

Mặc dù ông Pray-út cam kết khôi phục nền dân chủ và tổ chức bầu cử sớm nhất vào năm 2015, song các nhà phân tích cho rằng giới tướng lĩnh cầm quyền sau đảo chính đang tìm cách loại bỏ mọi ảnh hưởng còn sót lại của ông Thạc-xỉn. Trên nguyên tắc, tướng Pray-út Chan-ô-cha sẽ trao trả quyền lực lại cho một chính phủ dân sự được hình thành trong cuộc tổng tuyển cử năm 2014, cuộc tổng tuyển cử mà sau đó thông báo là sẽ diễn ra vào năm 2015.

Ngày 25-8, trong bài phát biểu đầu tiên sau khi được bổ nhiệm Thủ tướng, ông Chan-ô-cha cho biết, ông sẽ thành lập nội các càng sớm càng tốt, có thể vào cuối tháng 9 tới. Ông cho biết thêm sẽ có sự hợp tác chặt chẽ giữa chính phủ và Hội đồng vì Hòa bình và Trật tự quốc gia.

Tờ “Liberation” (Pháp) cho rằng việc Tướng Pray-út Chan-ô-cha được các đại biểu Quốc hội nằm dưới sự kiểm soát của ông bầu làm thủ tướng cho thấy rõ những gì quân đội muốn thực hiện, đó là kiểm soát chặt chẽ quá trình chuyển tiếp dân chủ, hay nói cách khác là “quân đội đang khóa chặt sự chuyển tiếp dân chủ tại Băng Cốc”.

Chú thích ảnh: Thủ tướng tạm quyền Pray-út Chan-ô-cha. Ảnh: farang.de

Bảo Hà