(VOV) - Với tư cách Chủ tịch ASEAN, Việt Nam đưa ra nhiều sáng kiến cụ thể hóa Chương trình Hành động để hướng tới Mục tiêu Khu vực ASEAN không ma túy vào năm 2015

Phóng viên VOVNews phỏng vấn Thượng tá Hoàng Anh Tuyên, Phó Chánh Văn phòng Thường trực Phòng chống Tội phạm và Ma túy (SODC), Bộ Công an. PV: Thưa ông, năm 2010 là năm Việt Nam là Chủ tịch ASEAN. Ông có thể cho biết vai trò và những hoạt động của Việt Nam trong việc tổ chức thực hiện và phối hợp với các nước thành viên ASEAN trong lĩnh vực phòng chống ma túy như thế nào? Thượng tá Hoàng Anh Tuyên: Trong các lĩnh vực hợp tác của các nước ASEAN, lĩnh vực phòng chống ma túy rất được coi trọng. Khu vực ASEAN được coi là một trọng điểm về sản xuất và tiêu thụ ma túy. Từ rất lâu các nước ASEAN đã nhận thức được vấn đề này và có nhiều cơ chế hợp tác để cùng hoạt động xóa bỏ tệ nạn này. Trong Hiến chương ASEAN mới được thông qua mới đây, có một phần nhấn mạnh rằng các nước ASEAN cam kết tăng cường hợp tác với nhau, xây dựng một môi trường sống cho người dân trong khu vực an ninh, trật tự và không ma túy. Năm nay, Việt Nam là Chủ tịch ASEAN, khẩu hiệu mà chúng ta nêu ra là “Từ tầm nhìn tới hành động”. Các nước ASEAN có nhiều cam kết chính trị rất lớn. Trong lĩnh vực phòng chống ma túy, các nước ASEAN có một cam kết rất quan trọng, phấn đấu xây dựng Một khu vực ASEAN không ma túy vào năm 2015. Năm nay, với tư cách là Chủ tịch ASEAN, Việt Nam đã và đang triển khai một số hoạt động. Một là, trong năm nay, Việt Nam cùng các nước ASEAN cụ thể hóa một số chương trình phòng chống ma túy. Cách đây 2 năm, Việt Nam được giao thiết kế và xây dựng một Chương trình Hành động cụ thể. Năm 2009, lần đầu tiên một Chương trình Hành động của các nước ASEAN về Phòng chống ma túy được thông qua tại Hội nghị Thượng đỉnh ở Campuchia. Trong vai trò Chủ tịch ASEAN năm nay, Việt Nam tiến hành cụ thể hóa Chương trình Hành động này. Chúng tôi xây dựng hệ thống chuẩn hóa báo cáo trong ASEAN để đánh giá chính xác và tăng cường hơn nữa hợp tác trong lĩnh vực phòng chống tội phạm ma túy; phối hợp, hỗ trợ nhiều hơn trong công tác cai nghiện, và xóa bỏ cây có chứa chất ma túy. Trong vai trò chủ tịch, Việt Nam cũng thúc đẩy hơn nữa hợp tác hoạt động phòng chống ma túy giữa ASEAN và các nước đối tác: Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc. Cụ thể, chúng tôi đang thực hiện một dự án phối hợp giữa ASEAN và Hàn Quốc, và cuối tháng sẽ có hội nghị đánh giá hiệu quả của dự án này. Việt Nam với tư cách được hưởng lợi từ dự án sẽ đề xuất đẩy mạnh hơn nữa việc hợp tác giữa Hàn Quốc và các nước ASEAN. Trung Quốc cũng có nhiều hoạt động hỗ trợ các nước ASEAN trong đào tạo, tập huấn, hỗ trợ trang thiết bị… Mới đây Văn phòng SODC- Bộ Công an cùng với Văn phòng Quốc hội tổ chức cuộc họp Tổ công tác liên nghị viện các nước ASEAN, chuyên đề về phòng chống ma túy. Tổ công tác trình dự thảo Nghị quyết Phòng chống ma túy, theo đó kêu gọi Nghị viện các nước ASEAN quan tâm, tạo điều kiện cho hợp tác quốc tế trong phòng chống ma túy. Đặc biệt, tạo điều kiện cho các cơ quan thực thi pháp luật các nước ASEAN có thêm điều kiện về pháp lý, nguồn lực để hợp tác tốt hơn trong lĩnh vực này. Ngoài ra, trong khuôn khổ các văn kiện hợp tác giữa các nước trong khu vực, nổi lên Hiệp định về tương trợ tư pháp giữa các nước ASEAN, cho phép các nước nội khối phối hợp điều tra, truy tố, xét xử, dẫn độ các loại tội phạm, trong đó có tội phạm ma túy. PV: Một trong những khó khăn của công tác phòng chống ma túy trong khối ASEAN là tình trạng buôn bán, vận chuyển ma túy và các tiền chất ma túy xuyên quốc gia. Vậy các nước có kế hoạch hợp tác với nhau trong lĩnh vực này như thế nào, thưa ông? Thượng tá Hoàng Anh Tuyên: Khu vực ASEAN hiện nay vẫn được coi là Trung tâm sản xuất ma túy lớn, không chỉ ma túy truyền thống, mà còn sản xuất ma túy tổng hợp như estacy, thuốc lắc… Vì thế hợp tác đấu tranh ngăn chặn phòng chống tội phạm ma túy là một phần rất quan trọng trong Kế hoạch Hành động. Việc hợp tác này bao gồm: Chia sẻ những thông tin liên quan đến tổ chức, đối tượng; Phối hợp cùng điều tra, bắt giữ tội phạm; Đẩy mạnh hợp tác kiểm soát khu vực biên giới… Việc kiểm soát khu vực biên giới là yếu tố rất quan trọng trong công tác phòng ngừa ma túy thẩm lậu từ khu vực này sang khu vực khác. Trước mắt là tập trung các nước Tiểu vùng sông Mekong, nơi xuất phát của nhiều nguồn ma túy. Các nước đã hình thành một hệ thống văn phòng liên lạc không biên giới, với những cán bộ chuyên trách về lĩnh vực phòng chống ma túy. Hiện nay chúng ta có 9 văn phòng giữa biên giới Việt Nam- Campuchia, Việt Nam- Lào. Tương tự giữa Lào- Trung Quốc, Lào-Thái Lan… cũng có các văn phòng như vậy. Chúng tôi đánh giá hệ thống các văn phòng này là mô hình hợp tác mới, chuyển các cam kết chính trị thành hoạt động thực tế, giúp các cơ quan pháp luật phối hợp với nhau hiệu quả hơn. Đối với tiền chất, chúng tôi tăng cường hơn nữa phối hợp thông tin, kiểm tra tính hợp pháp của các lô hàng, của đơn vị và cá nhân xuất khẩu, để bảo đảm việc sản xuất, kinh doanh các tiền chất một cách hợp pháp. Hiện nay, các trung tâm sản xuất ma túy đã tiến dần đến biên giới Việt Nam, biên giới giữa Việt Nam-Trung Quốc, Việt Nam-Campuchia. Đây là vấn đề đang được đặc biệt quan tâm. Các nước ASEAN thỏa thuận hỗ trợ lẫn nhau trong việc điều tra, phát hiện, bắt giữ… những cơ sở sản xuất bất hợp pháp. Chúng tôi cũng có Dự án xây dựng các mô hình tập huấn cán bộ để đảm bảo việc tiếp cận, điều tra, và xử lý các điểm không làm ảnh hưởng đến môi trường. PV: Hướng tới mục tiêu xây dựng một ASEAN không ma túy vào năm 2015, các nước trong khu vực đang có những cơ hội và thách thức như thế nào? Vấn đề chủ đạo trong việc thực hiện để đạt được mục tiêu này là gì? Thượng tá Hoàng Anh Tuyên: Đây là một mục tiêu rất nhân văn, hướng tới yếu tố con người. Một cơ hội lớn nhất của chúng ta là có sự cam kết của các chính phủ, lãnh đạo cấp cao của các nước ASEAN, được hiện thực hóa bằng các văn bản pháp lý đến việc hình thành các tổ chức, bộ máy hợp tác. Thứ hai, chúng ta có được sự ủng hộ lớn của cộng đồng quốc tế, các nước đối tác và các tổ chức của Liên Hợp Quốc và tổ chức khác, hỗ trợ các chương trình, hoạt động hướng tới mục tiêu này. Thuận lợi thứ ba, các nước ASEAN đã thực hiện nhiều hoạt động trong lĩnh vực phòng chống ma túy và đạt được những kết quả rõ ràng. Nhiều nước đã xóa bỏ được việc trồng cây thuốc phiện. Ví dụ, Myanmar đã xóa bỏ được 2/3 diện tích trồng cây thuốc phiện, và sẽ xóa bỏ hoàn toàn vào năm 2014. Chúng ta có được những bài học kinh nghiệm của các nước trong lĩnh vực hợp tác phòng chống ma túy, kinh nghiệm ứng xử với vấn đề ma túy như thế nào. Đây cùng là thuận lợi để các nước ASEAN bước tiếp. Tuy nhiên, chúng ta cũng đứng trước nhiều khó khăn. Khó khăn lớn nhất là diễn biến mới của tình hình ma túy, tính chất quốc tế ngày càng tăng. Trong nhiều năm các nước ASEAN đã và đang tìm cách xử lý vấn đề ma túy của riêng mình (người nghiện, sản xuất ma túy… trong khu vực). Nhưng trong một vài năm gần đây, xuất hiện tội phạm ma túy của nhiều khu vực khác, ví dụ như tội phạm ma túy gốc Phi, nguồn buôn bán ma túy từ Nam Á, Cocain sản xuất từ Nam Mỹ, ma túy tổng hợp từ Châu Âu.v.v… Bên cạnh đó, các nước ASEAN ngày càng hội nhập kinh tế sâu rộng với thế giới. Chúng ta chứng kiến một hệ thống ngày càng hoàn thiện về giao thông đường sắt, đường bộ, hàng không… Chúng ta phải làm sao vừa bảo đảm thông thương, vừa không bỏ lọt tội phạm và các loại ma túy. Thêm nữa, Hệ thống pháp lý của các nước có sự khác biệt về tư pháp và pháp luật hình sự, trong đó quy định về hành vi phạm tội khác nhau. Ngoài ra, còn có rào cản về chủ quyền lãnh thổ, sự khác biệt về sự vận hành của hệ thống tư pháp các nước.v.v… Hiện nay các nước ASEAN đã ký Nghị định về hỗ trợ tư pháp, đồng bộ hóa quy trình, thủ tục, cho phép các cơ quan chức năng phối hợp hiệu quả hơn trong lĩnh vực phòng chống ma túy. Cá nhân tôi cho rằng, đây là một mục tiêu rất cao cả, được sự ủng hộ rất lớn của các nhà chính trị đến người dân. Vấn đề còn lại là từ quyết tâm chính trị đến hành động cụ thể. Rất nhiều chương trình hành động đã được đề ra, và để đạt được mục tiêu đó, những chương trình hành động đã được đề ra đó cần được triển khai một cách quyết liệt, đồng bộ hơn nữa. Bên cạnh đó, các nước ASEAN cần tìm hiểu những khó khăn, thách thức để kịp thời điều chỉnh chiến lược, phương thức hành động để đáp ứng một cách nhanh chóng yêu cầu trong bối cảnh hiện nay. *Xin cảm ơn ông!/. Bích Đào (thực hiện)