Những năm gần đây việc quản lý giám sát vi phạm trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán đã sát sao và về cơ bản là hướng tới thượng tôn luật pháp và sự minh bạch của thị trường.

Tuy nhiên, với diễn biến thị trường chứng khoán ngày càng mở rộng và phức tạp hơn, việc thanh tra giám sát của cơ quan chức năng không thể “phủ sóng” hết được, thì việc nhà đầu tư phải tự bảo vệ mình trong kinh doanh chứng khoán là hết sức cần thiết.

Ở một số nước, Ủy ban Chứng khoán có quyền bắt tội phạm, còn Ủy ban Chứng khoán Việt Nam không có quyền gì ngoài quyền thanh tra. Hơn nữa, trong khi các nước khác sẵn sàng phạt nặng, đến “khuynh gia bại sản” thì tại nước ta các chế tài xử phạt mới chỉ mang tính chất răn đe, nhiều khi chưa “thấm” vào đâu so với khoản lợi nhuận mà cá nhân hay đơn vị vi phạm đã hưởng lợi.

Trước thực tế đó, quyền lợi của nhà đầu tư còn khá bấp bênh. Nhiều nhà đầu tư có tiềm lực tài chính nhưng có thể chưa đủ kiến thức để tự bảo vệ mình đơn giản chỉ là ở khả năng lựa chọn, tiếp cận những trung gian, những dịch vụ chất lượng của thị trường; khả năng tiếp cận thông tin, nắm và hiểu các chủ trương chính sách hay khả năng lường và tránh được những thủ đoạn, mánh khóe trên thị trường.

Bởi vậy, trước khi “đặt chân” vào thị trường chứng khoán, nhà đầu tư phải trang bị cho mình kiến thức, năng lực xử lý thông tin thị trường và khả năng tự bảo vệ mình. Phải làm sao để hiểu đúng đắn chất lượng hàng hóa (tức chứng khoán) có trong tay, cũng như về đặc điểm của kinh doanh trên thị trường chứng khoán, từ đó tự định hướng, điều chỉnh và giảm thiểu thiệt hại, rủi ro cho bản thân nhà đầu tư trong kinh doanh chứng khoán. Để bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư không chỉ là hoàn thiện những quy định của pháp luật, mà vấn đề đặt lên hàng đầu là xây dựng cơ chế tự kiểm soát trên cơ sở nâng cao khả năng nhận thức thị trường và năng lực, kỹ thuật đầu tư của nhà đầu tư, có như vậy họ mới có khả năng tự bảo vệ mình trước nguy cơ bị xâm hại đến quyền, lợi ích của mình.

Ngoài ra, muốn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình, cổ đông còn cần nắm rõ những quyền lợi được quy định trong Luật Doanh nghiệp, Luật Chứng khoán và cụ thể hóa trong điều lệ công ty. Qua đó, các cổ đông có thể vận dụng để lên tiếng bảo vệ quyền lợi của mình và hạn chế các vi phạm.

Phải khẳng định rằng, nhà đầu tư là thành viên quan trọng nhất của thị trường. Năng lực tài chính, quyền lợi, kiến thức và cả đạo đức của họ quyết định chất lượng phát triển thị trường chứng khoán của một quốc gia. Bởi vậy bảo vệ nhà đầu tư được xem là bảo vệ thị trường từ gốc.

Nhật Minh