Hàng loạt nhà máy gạch tuynen trên địa bàn tỉnh TT - Huế đều không có mỏ đất sét. Muốn có nguyên liệu để sản xuất gạch, đa số các nhà máy phải “sống” bằng “ăn đất chui”, vô tình đã tiếp tay cho đất lậu lộng hành và những sai phạm trong quản lý tài nguyên đất, bán đất trái quy định.

TT - Hue:Nha may san xuat gach tuynen 'an dat chui' de song - Anh 1

Lâu dài, nếu không có mỏ đất sét, các nhà máy gạch tuynen vẫn “ăn đất chui” để sống.

Rầm rộ khai thác đất sét lậu

Hàng ngày, ở các ngã đường vào nhà máy sản xuất gạch tuynen trên địa bàn tỉnh TT - Huế đều tấp nập xe tải chở đất sét ra vào. Lần theo dấu vết các xe tải mới phát hiện được nhiều điểm khai thác đất sét trái phép chở bán cho các nhà máy gạch. Nạn khai thác đất sét trái phép diễn ra ở rất nhiều xã, phường của huyện Phú Lộc, TX Hương Thủy, Hương Trà… để cung cấp cho các nhà máy gạch đã diễn ra trong một thời gian dài. Tuy nhiên, các ngành chức năng vẫn ngoài cuộc, chưa phát hiện để ngăn chặn, gây thất thoát tài nguyên đất, để lại nhiều hố tử thần nguy hiểm chết người.

Nhiều hộ dân ở cận các khu vực khai thác đất sét bức xúc, nạn khai thác đất lậu rầm rộ, lén lút, xe tải chở đất chạy nườm nượp, với tốc độ cao và quá trọng tải gấp nhiều lần, làm cho các tuyến đường bị băm nát, bụi bay mù mịt, đất rơi vãi trên các đoạn đường đi qua, người dân sống trong khu vực luôn bị tra tấn. Nhiều tuyến đường, cầu cống bị băm nát, môi trường bị ô nhiễm nghiêm trọng, cuộc sống người dân bị đảo lộn. Quần áo, đồ đạc trong nhà lúc nào cũng bị bụi bám đầy.

Một số “đầu nậu” cung cấp đất sét cho các lò gạch tuynen trên địa bàn tỉnh cho biết, nhu cầu nhập đất sét béo vào các nhà máy gạch tuynen rất cao, đặc biệt mùa nắng đất dễ khai thác, chất lượng tốt. Nguồn lợi nhuận cao hơn gấp hàng chục lần xử phạt nên rất nhiều “đầu nậu” đi săn lùng đất sét béo để bán cho các nhà máy gạch, nông dân vẫn ồ ạt bán đất mặt ruộng cho các “đầu nậu”. Hầu hết các “đầu nậu” đất lậu thỏa thuận với chủ đất rồi thuê máy múc, ôtô tải đến khai thác, vận chuyển đất đến bãi tập kết nguyên liệu của nhà máy gạch để bán. Khi bị phát hiện người dân lí giải rằng cải tạo làm hồ nuôi cá, trang trại… khiến nhiều diện tích đất ruộng, đất vườn bị “xẻ thịt”.

Nhà máy gạch “tiếp tay” cho đất lậu

Tuyến đường độc đạo vào đến Nhà máy gạch tuynen Lộc An (xã Lộc An, huyện Phú Lộc) lúc nào cũng trong cảnh lầy lội, ổ gà ổ voi, cây cối thì bụi bám trắng xóa, nhà cửa đóng chặt để trốn bụi và giảm tiếng ồn của những đoàn xe quá tải. Dọc theo tuyến đường vào nhà máy, những chiếc xe tải chở đầy đất sét ngang nhiên vận chuyển vào điểm tập kết nguyên liệu. Thấy có người lạ vào gần cổng nhà máy, ngay lập tức mọi hoạt động đều ngừng để dò xét tình hình. Tiếp xúc với ông Võ Trọng Bình - Phó giám đốc Cty CP Sản xuất VLXD Lộc An thừa nhận, Nhà máy gạch tuynen Lộc An đã có một mỏ đất sét thường, đất sét béo ở mỏ không có nên nhà máy phải mua ngoài để pha trộn với nhau cho chất lượng gạch tốt hơn.

Có mặt tại cổng ra vào Nhà máy gạch tuynen Phong Thu (xã Phong Thu, huyện Phong Điền) lượng xe ôtô tải vận chuyển đất sét ra tấp nập. Một cán bộ nhà máy cho biết, Nhà máy chưa được tỉnh cấp mỏ đất sét, muốn có nguồn nguyên liệu để sản xuất gạch, nhà máy phải hợp đồng với một số đơn vị trên địa bàn vận chuyển đến bãi tập kết nguyên liệu. Hoạt động khai thác như thế nào đơn vị không quan tâm, ở bãi tập kết nguyên liệu đơn vị cho kiểm tra nguồn đất sét đó đạt chất lượng và hóa đơn đầy đủ.

Nguyên nhân xảy ra tình trạng khai thác đất sét trái phép tràn lan, phải nói đến các ngành chức năng tỉnh TT - Huế chỉ thẩm định cấp phép nhà máy gạch tuynen hoạt động, nhưng không đề xuất cấp mỏ nguyên vật liệu. Như vậy, các nhà máy gạch phải tự tìm kiếm, móc nối với “đầu nậu” đất lậu để có đất sét phục vụ sản xuất gạch. Các ngành chức năng cần kiểm soát chặt chẽ nguyên liệu đầu vào của nhà máy gạch, mới mong nguồn tài nguyên đất khỏi thất thoát.

Ông Cái Văn Vinh - Trưởng phòng Tài nguyên Khoáng sản (Sở TN&MT TT-Huế) cho biết, trên địa bàn tỉnh đang tồn tại 10 nhà máy gạch tuynen, trong đó chỉ có 3 nhà máy được tỉnh cấp mỏ nguyên liệu. Những nhà máy gạch tuynen còn lại không có mỏ đất sét.

Thanh Ngân