Mặc dù Duterte đã chào hàng bằng lời chia tay với Mỹ và coi phán quyết của Tòa trọng tài Quốc tế về chủ quyền phi lý trong phạm vi “đường lưỡi bò” của Trung Quốc chỉ là tờ giấy, thế nhưng chính quyền Bắc Kinh vẫn vẫn ỡm ờ về chủ quyền Scarboroug như bao lời hứa mà nước này đã từng dùng với các nước láng giềng bấy lâu.

Sau khi kết thúc chuyến thăm “hữu nghị” Trung Quốc trở về, tại thành phố Tuguegarao - một trong những nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi siêu bão Haima tràn qua, nơi đi chỉ đạo công tác cứu trợ nhân dân vùng lũ, Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte đã có lời phát biểu lạc quan trước báo giới về khả năng để ngư dân Philippines trở lại đánh cá ở khu vực bãi cạn Scarborough, "Chúng ta hãy cùng đợi thêm vài ngày nữa, có thể Trung Quốc sẽ cho chúng ta được quay trở lại bãi cạn Scarborough. Theo tôi hiểu thì Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã ra lệnh cho ngư dân nước này rời khỏi đó và không có một ai hiện diện ở đó”, ông Duterte phát biểu.

Thế nhưng ngay sau đó, ngày 24/10, đề cập đến phát biểu của Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte về khả năng để ngư dân Philippines trở lại đánh bắt cá ở khu vực bãi cạn Scarborough, phát ngôn viên Bộ ngoại giao Trung Quốc Lục Khảng đã có những tuyên bố vòng vo về việc này. Vì những nguyên nhân mà trước đó ai cũng rõ, trong 5 năm vừa qua, quan hệ Trung Quốc - Philippines đã vấp phải một số khó khăn. Trong chuyến thăm này, hai bên đều thể hiện đầy đủ ý nguyện chính trị nhằm khôi phục và cải thiện toàn diện quan hệ hai nước, tăng cường hợp tác, đồng thời kiểm soát tốt một số mâu thuẫn giữa hai bên và trao đổi đầy đủ ý kiến.

Rõ ràng là Trung Quốc chẳng đả động gì đến việc ngư dân Philippines được quyền ra đánh bắt cá tại bãi cạn Scarborough. Vậy tuyên bố của ông Duterte rất có thể chỉ là lời tuyên bố suông vì chính ông cũng quay về kịch bản quen thuộc: nước bạn thì có hứa nhưng chưa biết bao giờ đi vào hành động. Vị tổng thống này rồi sẽ phải đối mặt với làn sóng phản kháng không nhỏ từ phía người dân Philippines.

Ở một động thái khác, theo hãng thông tấn Reuters ngày 25/10 cho hay, ông Duterte đã lại phát biểu gây sốc, rằng Mỹ đừng đối xử với Philippines như "chó bị đeo xích". Tuyên bố được đưa ra chỉ một ngày sau khi ông Duterte khẳng định “chưa có kế hoạch thiết lập quan hệ đồng minh quân sự với nước nào ngoài Mỹ”.

Trung Quoc hua tra lai Scarborough nhung chua biet bao gio thanh hien thuc - Anh 1

Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte. Ảnh : EPA/VNA/CVN

Tuy đã tuyên bố ông ta không gây sự với Washington nhưng lại tuyên bố Mỹ nên quên chuyện Thỏa thuận Hợp tác Quân sự Tăng cường (EDCA) giữa hai nước một khi ông còn tại vị. "Tôi chờ đợi tới lúc tôi không còn phải thấy bất cứ một binh lính ngoại nào trên đất nước mình, chỉ còn quân nhân Philippines", ông Duterte nói trước khi lên đường tới công du Nhật Bản.

Theo hãng tin Reuters, sau hàng loạt nhưng tuyên bố và lời nói chống lại nước Mỹ, là nước có quan hệ đồng minh lâu đời, thì những tuyên bố thiếu “ tính xây dựng” này của ông Duterte đã gây hoang mang cho chính nội các của ông khi các thành tựu ngoại giao từ chính phủ trước có thể đổ vỡ chỉ vì những phát ngôn bốc đồng của lãnh đạo. Bỏ đi một quan hệ đồng minh chiến lược để chạy theo những lời hứa viển vông, liệu số phận chính trị của Tổng thống Duterte có bền vững?

Lê Thành