Nhận định về lời đề nghị của Trung Quốc đàm phán với ASEAN về COC, ThS Lê Hồng Hiệp, nghiên cứu sinh tại ĐH New South Wales (Úc) cho rằng đây là thủ thuật “vừa đấm vừa xoa” nhằm xoa dịu sự phản đối của các nước liên quan, nhưng mặt khác nước này sẽ vẫn đơn phương thực hiện các hành động thực thi “chủ quyền thực tế” ở Biển Đông.

Đây là một trong những ý kiến đóng góp trên tờ Tuổi trẻ (16/4) của những nghiên cứu sinh Việt Nam tại nước ngoài về diễn biến mới của Trung Quốc trước ASEAN. Cụ thể như ThS Trương Minh Huy Vũ - nghiên cứu sinh tại ĐH Bonn (Đức) cho rằng, Trung Quốc đang thực hiện biện pháp giảm nóng tạm thời trước tình hình căng thẳng trong khu vực.

Và đây là một lộ trình mà nước này đang thiết lập nhằm tạo ra một trật tự với các nước láng giềng mà không phải dùng vũ lực. Tuy nhiên, ThS Lê Hồng Hiệp tỏ ra hoài nghi khi cho rằng, đằng sau hành động có vẻ thiện chí này, các cơ quan cấp địa phương của Trung Quốc vẫn thúc đẩy kế hoạch thực thi “chủ quyền thực tế ” ở biển Đông.

Còn ông Trần Công Trục đã đặt vấn đề, liệu tiến trình đàm phán COC tới đây có phải là một cuộc mặc cả biến các yêu sách phi lý như Quy hoạch hải dương (quyền đánh bắt cá, du lịch trái phép tại Hoàng Sa, Trường Sa) thành sức mạnh đàm phán? “Rất có thể trước khi các bên thống nhất được nội dung đàm phán COC, Trung Quốc sẽ thật sự tiến hành khai thác dầu khí trên biển Đông” - nguyên trưởng ban biên giới Chính phủ phân tích.

Roberto Tofani, phóng viên tự do theo dõi các vấn đề Đông Nam Á đánh giá trên tờ Asia Times, Trung Quốc và những nước tranh chấp chủ quyền trực tiếp trên Biển Đông, cụ thể là Việt Nam, đang tiến hành một cuộc chiến tâm lý gai góc từ những hoạt động tưởng niệm quá khứ xung đột đến các chuyến thăm của các lãnh đạo tại các vùng địa danh thuộc tuyến đầu trong tranh chấp Biển Đông.