ANTĐ - Trung Quốc hôm 24-5 đã thừa nhận việc nước này huy động thêm một loạt tàu thuyền đến bãi cạn Scarborough ở Biển Đông. Trước đó, Bộ Ngoại giao Philippines đã tố cáo rằng, Trung Quốc tiếp tục phô trương sức mạnh ở Biển Đông bằng việc huy động gần 100 tàu thuyền đến bãi cạn Scarborough - khu vực đang nằm trong tranh chấp giữa hai nước.

ASEAN xem xét thông qua Bộ Quy tắc ứng xử ở biển Đông Người Philippines tự tổ chức ra đảo tranh chấp trên biển Đông: Hủy kế hoạch vào phút chót Lệnh cấm đánh bắt cá trên biển Đông là sai trái Việt Nam yêu cầu chấm dứt các hoạt động sai trái trên Biển Đông Ai đã khiến biển Đông dậy sóng?

Theo bản đồ hàng hải của Philippines, bãi cạn Scarborough cách đảo Luzon chính của nước này chỉ khoảng 230km, trong khi khu vực đất liền gần nhất của Trung Quốc là tỉnh Hải Nam cũng cách bãi cạn Scarborough đến 1.200km. Vì tầm quan trọng của biển Đông, Trung Quốc có tham vọng độc chiếm khu vực biển này. Điều đó đã được thể hiện rõ qua lập trường, chính sách và những hành động của Trung Quốc trong thời gian vài năm trở lại đây.

Liệu có phải Trung Quốc đang dùng sức mạnh “số đông” để uy hiếp nước láng giềng bé nhỏ hơn họ hay không? Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Philippines, ông Raul Hernandez nói với kênh truyền hình DZBB của Philippines rằng, nước này đang tích cực thu thập video và các chứng cứ khác về việc Trung Quốc vi phạm quy định cấm đánh cá, chờ thời cơ chín muồi, sẽ giao những chứng cứ cho tòa án liên quan. Đồng thời, báo giới Philippines những ngày qua cho hay, nước này đang tăng cường mua các loại vũ khí hiện đại nhất, một số nước cũng giúp Philippines thành lập “tư thế phòng thủ đáng tin cậy nhất”, để hỗ trợ khả năng giải quyết tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc.

Chuyên gia phân tích nguy cơ Daniel Wagner và hai chuyên gia luật Edsel Tupaz, Ira Paulo Pozon cho biết trên tờ Huffington Post: "Thông điệp gửi đến Trung Quốc rất đơn giản. Đó là, Biển Đông không phải là ao nhà của Trung Quốc để nước này muốn làm gì thì làm. Trung Quốc phải quyết định xem họ có mong muốn duy trì một cách tiếp cận gây đối kháng trong các cuộc tranh chấp lãnh thổ của mình hay không".

Các nhà phân tích tin rằng, cách hành xử của Trung Quốc sẽ vô tình đẩy Philippines và các nước có tranh chấp biển Đông khác đến gần hơn với Washington và xa lánh Bắc Kinh. Khi Trung Quốc cảnh báo Philippines không được lôi bên thứ 3 vào tranh chấp Biển Đông, ngay lập tức, Manila đã phản pháo bằng tuyên bố sẽ tiếp tục "trông cậy" vào bên thứ 3 trong nỗ lực giải quyết cuộc tranh chấp hiện nay ở bãi cạn Scarborough. Theo thông tin mới nhất thì Tổng thống Philippines Benigno Aquino sẽ tới Mỹ để gặp người đồng cấp Barack Obama và 2 Tổng thống sẽ hội đàm tại Nhà Trắng vào ngày 8-6. Đây là tín hiệu mới nhất cho thấy một mối quan hệ đồng minh đang lớn dần giữa Manila và Washington, sau chuyến thăm chung hiếm có của ngoại trưởng và Bộ trưởng quốc phòng Philippines tới Mỹ cuối tháng trước.

Ngoại trưởng Mỹ Hillary Rodham Clinton cũng đã tuyên bố, Mỹ ủng hộ các nước “đang bị Trung Quốc đe dọa” ở biển Đông. Giới lãnh đạo quân sự và ngoại giao hàng đầu Mỹ đã khẩn thiết yêu cầu Quốc hội thông qua Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển để sự ủng hộ của nước này cho các đồng minh có tranh chấp trong khu vực. Mỹ không có tranh chấp lãnh hải nào ở Biển Đông. Tuy nhiên, siêu cường này tuyên bố, họ có lợi ích quốc gia trong việc đảm bảo những cuộc xung đột ở khu vực được giải quyết thông qua con đường hòa bình. Washington cũng cho biết, họ muốn đảm bảo sự tự do hàng hải ở Biển Đông trong bối cảnh những cuộc tranh chấp lãnh hải ở đây đang bùng lên dữ dội.

Ngay đến Nga cũng đã lần đầu tiên lên tiếng về tình hình Biển Đông sau hơn một tháng khu vực này rơi vào căng thẳng vì tranh chấp lãnh hải giữa Philippines và Trung Quốc. Đại sứ Nga tại Manila – ông Nikolay Kudashev nhấn mạnh, Chính phủ Nga “không thờ ơ” trước tình hình hiện nay ở Biển Đông - khu vực rất gần biên giới Nga này. Ông Kudashev nhấn mạnh, Nga cũng như Mỹ đều “rất lo ngại” về vấn đề tự do hàng hải. “Chúng tôi liên tục cam kết bảo vệ tự do hàng hải ở Biển Đông. Chúng tôi là một phần của khu vực này. Chúng tôi tin các nước sẽ coi trọng hàng đầu việc bảo đảm tự do hàng hải trong khu vực. Chúng tôi cần môi trường thương mại, giao thông an toàn. Điều đó là cho tất cả các nước như Trung Quốc, Mỹ, Philippines, Singapore và tất cả mọi người”, ông Nikolay Kudashev nói.

Một quốc gia khác là Ân Độ cũng cho rằng Biển Đông đóng vai trò quan trọng trong việc triển khai chính sách hướng đông của mình nên đã đưa 4 tàu chiến tới Biển Đông để thể hiện sự tồn tại của mình ở khu vực nóng nhất Đông Nam Á hiện nay.

Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Philippines mới đây cũng cho biết các tàu huấn luyện của lực lượng Phòng vệ Bờ biển Nhật Bản sẽ đến Philippines vào ngày 28-5. Người phát ngôn Hải quân Philippines, tướng Omar Tonsay, nói: "Chuyến thăm với các hoạt động huấn luyện chung sẽ làm tăng tình hữu nghị, hiểu biết và hợp tác giữa hải quân hai nước".

Trong diễn biến khác, ngày 25-5, Hội nghị quan chức cấp cao ASEAN+3 đã khai mạc tại Thủ đô Phnom Penh (Campuchia) với mục đích tăng cường hợp tác giữa các nước thành viên Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) với các đối tác đối thoại là Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc. Ngày 25-5 báo Bưu điện Phnom Penh đưa tin, Vụ phó Vụ ASEAN thuộc Bộ Ngoại giao Campuchia Nong Sakal cho biết hội nghị đã soạn thảo xong Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC). Hy vọng dự thảo sẽ sớm được thông qua để đưa ra đàm phán với Trung Quốc.

Việc xây dựng COC nhằm mở rộng hợp tác, duy trì hòa bình, an ninh và ổn định trên Biển Đông, còn vấn đề tranh chấp ở Biển Đông sẽ phải được giải quyết theo luật quốc tế và Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS). Dự thảo COC cần phải được các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN xem xét để đi đến quyết định cuối cùng tại cuộc họp vào tháng 7 tới.

Tokyo quyên tiền mua đảo tranh chấp với Trung Quốc

Chính quyền thành phố Tokyo hôm qua cho biết số tiền quyên góp nhằm mua đứt các đảo đang tranh chấp Senkaku với Trung Quốc đã lên đến gần 1 tỷ yên (các đảo này đang thuộc sở hữu của một công dân Nhật). AFP đưa tin, khoảng 864 triệu yên (10,8 triệu USD) đã được chuyển vào tài khoản ngân hàng mà các nhà chức trách Tokyo mở ra từ cách đây gần một tháng để tiếp nhận tiền ủng hộ của người dân. Ngoài ra, thị trưởng thành phố Tokyo, ông Shintaro Ishihara, cho biết ông đã nhận được lời hứa đóng góp 100 triệu yên nữa từ một chủ doanh nghiệp, dù số tiền chưa vào đến tài khoản của thành phố.

Vũ Phong