Theo Thương vụ Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ, mới đây một nông dân ở tỉnh Mersin, phía Nam Thổ Nhĩ Kỳ đã trồng thử nghiệm thanh long từ hạt giống và cành, đồng thời cải tiến sản xuất để cho ra được 10 loại quả khác nhau.

Hiện, thanh long được bán ở siêu thị lớn với giá khoảng 10 -13 USD/quả. Người nông dân này mong muốn Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ hỗ trợ để phát triển trên quy mô lớn, hướng tới XK càng sớm càng tốt.

Như vậy, sau nhiều năm trông thử, Thổ Nhĩ Kỳ đã thành công trong việc trồng cây thanh long từ Việt Nam. Nếu được hỗ trợ, khả năng Thổ Nhĩ Kỳ phát triển mạnh cây thanh long và hướng đến XK, cạnh tranh với hàng Việt Nam là hiện hữu. Thổ Nhĩ Kỳ tuy không có lợi thế về chi phí lao động, nhưng lại gần thị trường EU và có khả năng đáp ứng các yêu cầu an toàn thực phẩm tốt hơn.

Ngoài thanh long, hiện Công ty Thủy sản UGE tại vùng Milas, tỉnh Mugla (ven biển phía Nam Thổ Nhĩ Kỳ) cũng đã nuôi thử nghiệm cá tra đạt kết quả khả quan. Đây là DN duy nhất được Bộ Nông nghiệp và Vật nuôi Thổ Nhĩ Kỳ cấp phép nuôi thử nghiệm. DN mong muốn Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ hỗ trợ để phát triển nuôi cá tra nhằm cung cấp sản phẩm cho trường học, doanh trại quân đội và khu du lịch, đồng thời hướng đến XK. Nếu dự án của DN trên thành công, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ sớm trở thành một đối thủ cạnh tranh của Việt Nam.

Hiện, thanh long và cá tra đều đang là những mặt hàng nông, thủy sản XK chủ lực của Việt Nam. Điều đáng bàn ở đây là, dù đã XK nhiều năm, song quá trình sản xuất, XK cả hai mặt hàng nêu trên vẫn tồn tại không ít bất cập. Với hoa quả nói chung, thanh long nói riêng, XK chủ yếu vẫn ở dạng quả tươi. Giá cả cũng như chất lượng sản phẩm là những thách thức lớn được đặt ra. Với cá tra, tình trạng có phần kém vui hơn khi dù gần như ở thế “một mình một chợ”, song ngành cá tra Việt lại không thể chủ động điều tiết giá cả. Nguyên nhân xuất phát từ việc không ít DN chế biến, XK thường tranh mua tranh bán, chộp giật, cạnh tranh thiếu lành mạnh, làm giảm chất lượng cũng như uy tín của cá tra trên thị trường quốc tế.

“Trông người lại ngẫm đến ta”. Việt Nam vốn có nhiều lợi thế để thúc đẩy XK mặt hàng thanh long, cá tra thì lại chưa thực sự nắm bắt tốt những cơ hội. Còn Thổ Nhĩ Kỳ dù phải trải qua nhiều nỗ lực để đạt được những kết quả ban đầu đối với hai mặt hàng, song khả năng phát triển từ thị trường này tương đối rộng mở.

Rõ ràng, trong tương lai, nếu ngành trái cây cũng như cá tra Việt không có sự đổi thay nghiêm túc, bứt phá thực sự, khắc phục những điểm yếu để tận dụng cơ hội trong hội nhập thì sớm muộn cũng sẽ phải đối mặt với cạnh tranh ngày càng gay gắt từ vô khối thị trường, chứ không riêng gì Thổ Nhĩ Kỳ.

Thanh Nguyễn