Quy tụ khoảng 20 tác phẩm tranh và gốm, triển lãm “3 phố” thể hiện hình hài phố, khuôn mặt phố Hà Nội trong cách nghĩ, cảm nhận của 3 họa sĩ: Phương Bình, Phạm Trần Quân và Lê Thiết Cương. Mỗi người một bút pháp, phong thái nhưng đều chung một tình yêu Hà Nội và khao khát đi tìm cái khác biệt, tìm chân dung phố Hà Nội cho riêng mình.

Trien lam “3 pho” – Khac khoai Ha Noi xua - Anh 1

Những tác phẩm được trưng bày trong triển lãm được làm từ nhiều chất liệu như: gốm, tranh sơn dầu, giấy dó, được lấy cảm hứng từ không gian của Hà Nội phố (xưa và nay) và được tái hiện thông qua “các cách nhìn” của từng họa sĩ - những người đã gắn bó, thậm chí từng sinh ra và lớn lên ở Hà Nội. “3 phố” không bó hẹp ở ba con phố cụ thể nào mà là “những giai điệu màu sắc phố” hay nói cách khác là con phố Hà Nội riêng trong tâm khảm của từng người.

Chia sẻ về tên “3 phố”, họa sĩ Lê Thiết Cương cho biết: “Tôi lấy lên “3 phố” là muốn chơi chữ. Người ta thường nói Hà Nội có 36 phố phường, nhưng ở đây đây “3 phố” tức là 3 người vẽ cùng một đề tài phố nhưng ở 3 điểm nhìn, 3 cách nhìn khác nhau”.

Đây không phải triển lãm đầu tiên đề đề tài Hà Nội. Hà Nội được khai thác nhiều trong các lĩnh vực nghệ thuật: văn chương, hội họa, âm nhạc, điêu khắc… Có rất nhiều ưhọa sĩ thành công và nổi tiếng nhờ những tác phẩm vẽ về phố Hà Nội. Đây cũng là một khó khăn ban đầu mà nhóm 3 họa sĩ Thiết Cương, Trần Quân và Phương Bình phải tìm cách vượt qua.

Trien lam “3 pho” – Khac khoai Ha Noi xua - Anh 2

Các họa sĩ cũng “đưa” phố lên gốm Bát Tràng, tạo sự cộng hưởng của nhiều loại hình nghệ thuật

Lê Thiết Cương – đồng thời cũng là giám tuyển của triển lãm tâm sự: “Khi đối mặt với một đề tài vô cùng nhiều họa sĩ đã vẽ và thành danh, như lớp trước bọn tôi có bác Bùi Xuân Phái, cùng thế hệ có anh Phạm Luận, anh Thanh Sơn, anh Đào Hải Phong… bọn tôi buộc phải đi tìm một cách phố riêng cho mình. Ít nhất tôi thấy có một cái khác trong phố của tôi, chị Bình và anh Quân. Thế thì chúng tôi mới vẽ, mới bày ra cho mọi người xem. Nhưng nếu chỉ là tranh không thì nó nhạt câu chuyện. Trong triển lãm mọi người nhớ đừng quên, ngoài xem tranh thì xem cả “phố” trên những lọ gốm Bát Tràng”.

Dù không dám khẳng định “3 phố” là triển lãm hay nhất nhưng chắc chắn là triển lãm ấn tượng, độc đáo và khác biệt nhất trong đề tài phố Hà Nội. “3 phố” có sự hòa hợp, cộng hưởng của nghệ thuật gốm, hội họa và âm nhạc. Điều đặc biệt của triển lãm còn là những bài hát phố Hà Nội do nhạc sĩ Nguyễn Thụy Kha mang đến, thể hiện trong tác phẩm sắp đặt “Phố ôm cây”. Đó là những bài hát được dán lên thân cây to trước cửa Gallery 39 theo dụng tâm của tác giả.

Trien lam “3 pho” – Khac khoai Ha Noi xua - Anh 3

Trien lam “3 pho” – Khac khoai Ha Noi xua - Anh 4

Tác phẩm sắp đặt “Phố ôm cây”

Theo nhạc sĩ Nguyễn Thụy Kha, tác phẩm sắp đặt ngẫu hứng các ca khúc về Hà Nội đến triển lãm xuất phát từ ý tưởng “hết sức bạn bè”. Ngoài chuyện vẽ tranh, vẽ trên gốm thì nhạc sĩ Thụy Kha muốn có thêm cái khác lạ trong triển lãm của những bạn họa sĩ mà ông rất yêu quý. “Tác phẩm có tên “Phố ôm cây”, là những bài hát ôm lấy cây. Trong đó chúng tôi cố ý đưa bài “Hà Nội nhớ” vào đó như một tưởng niệm về nhạc sĩ Lưu Toàn – người có những ca khúc rất hay về Hà Nội – vừa mới mất” – nhạc sĩ Thụy Kha nói.

Trien lam “3 pho” – Khac khoai Ha Noi xua - Anh 5

“Phố mùa thu” là tác phẩm tâm đắc nhất của họa sĩ Lê Thiết Cương

Phố trong “3 phố” có đủ rộn ràng, náo nhiệt, đủ thinh lặng, mơ hồ và đủ hoài niệm, bâng khuâng. Trung thành với lối vẽ tối giản và từng vẽ về phố nhiều năm trước, nhưng phố trong tranh của họa sĩ Lê Thiết Cương “tối giản thêm một lần nữa”. Phố của anh chỉ có 2 tông màu chủ đạo: bàng bạc của trời và ghi xám của phố. Mọi chi tiết, đường nét đều bị xóa bỏ trong tranh (vốn để người xem có thể tưởng tượng ra “cái cửa ra vào, cái cổng, hay cửa sổ”), thay vào đó anh vẽ cái bóng căn nhà phố cổ với hai mẫu đầu hồi in trên nền tường, “gần như chỉ còn là cái cớ” để buồn, để nhớ những gì Hà Nội đã mất.

Trien lam “3 pho” – Khac khoai Ha Noi xua - Anh 6

Phố của Phương Bình

Còn Phương Bình, chị đã làm cuộc dạo chơi trên phố với những cảm xúc rất hồn nhiên mà theo cảm nhận của nhạc sĩ Nguyễn Thụy Khoa “cô như đang rong ruổi trên phố với một tâm hồn trẻ thơ”. Phố của Phương Bình hiện lên với lối vẽ loang nhòe, tung tẩy bằng nhiều nét bút đẫm sơn, mạnh mẽ, phóng khoáng tạo ra một hơi thở chứa trong lòng cả sự mâu thuẫn lẫn mơ hồ, quyến rũ.

“Tôi không lớn lên ở Hà Nội nhưng đang sống và làm việc tại Hà Nội, yêu Hà Nội nên cũng đua đòi một tí khi vẽ phố Hà Nội. Cách tôi yêu phố Hà Nội khó nói lắm, kiểu nhớ nhớ, gợi gợi như yêu một người tình” – chị tâm tình. Bởi thế, phố của Phương Bình vừa như “đang trốn”, vừa như bị che phủ, vừa như sắp tan biến bởi hiện tại, trước hiện tại. Lẫn vào trong đó là những mái nhà thờ, những ngôi nhà cổ mang theo tiếng thở dài.

Trien lam “3 pho” – Khac khoai Ha Noi xua - Anh 7

Loạt tác phẩm của Phạm Trần Quân trong triển lãm “3 phố”

Loạt tranh mới nhất của Phạm Trần Quân về phố Hà Nội gây ấn tượng thị giác bằng cách chia các đường nét, mảng màu xiên, dọc trong bức vẽ tạo nên chân dung phố của thời hiện đại đầy mảnh nối, mảng ghép. Quân không vẽ Hà Nội bằng những đường nét mềm mại, uốn lượn mà dùng bút pháp ngang dọc, sổ thẳng sổ ngang và những mảng miếng chồng đè. Với anh, “Hà Nội là ký ức đối lập, mâu thuẫn của những dây điện chằng chịt và của những khoảng trống, của cái mới hôm nay và cái cũ hôm qua, sự chật chội cũng có sự êm đềm, ồn ào nhưng cũng có chỗ tĩnh lặng”. Vì thế, người xem cảm nhận được một không gian phố chật chội, bức bối trước sự cơi nới với đường dây điện chằng chịt. Phố với anh “như một cái giật mình, có lúc mê mải, có lúc hoang đường” trừu tượng mà vẫn hiển hiện trước mắt.

Trần Quân chia sẻ: “Thông qua triển lãm tháng 10 này, tôi hy vọng những người xem tranh của tôi cảm thấy yêu Hà Nội hơn, cảm thấy Hà Nội có cái đẹp, cái xấu nhưng trên tất cả Hà Nội vẫn lung linh, vẫn đẹp”.

“3 phố”, 3 tính cách, 3 con người, 3 nỗi niềm trăn trở, 3 suy tư nhưng đều gói ghém trong đó tình yêu Hà Nội, mảnh đất nghìn năm văn hiến với sự trân trọng, nâng niu nhất, dù đa phần chúng chỉ là hoài niệm. Có khi phố chỉ là những hoang ảo, mộng mị của tâm tưởng muốn níu giữ những vẻ đẹp đã mất, đã phai nhòa theo thời gian. Lại có lúc phố hiện lên vừa rõ ràng, vừa mơ hồ với nỗi nhớ mong khắc khoải, da diết. Phố chằng chịt dây diện nhưng cũng có những khoảng trời vắng, không gian vắng để thả hồn tư lự, suy tư mộng tưởng. Theo cách nào, phố Hà Nội vẫn luôn trầm lắng giữa đầy những xô bồ bon chen, là tập hợp của nhiều hình thái đối lập. Vì thế phố Hà Nội và Hà Nội phỗ luôn quyến rũ theo cách này hay cách khác.

Một số hình ảnh trong ngày khai mạc triển lãm:

Trien lam “3 pho” – Khac khoai Ha Noi xua - Anh 8

Phố của Phạm Trần Quân

Trien lam “3 pho” – Khac khoai Ha Noi xua - Anh 9

Phố của Phương Bình

Trien lam “3 pho” – Khac khoai Ha Noi xua - Anh 10

Khán giả cũng tìm thấy phố của riêng mình qua các phố của họa sĩ

Trien lam “3 pho” – Khac khoai Ha Noi xua - Anh 11

Các họa sĩ vẽ ngẫu hứng phố Hà Nội bằng mực tàu trên giấy dó.

Trien lam “3 pho” – Khac khoai Ha Noi xua - Anh 12

Từ trái qua phải là họa sĩ: Phạm Trần Quân, Phương Bình và Tào Linh

Trien lam “3 pho” – Khac khoai Ha Noi xua - Anh 13

“Ký ức phố” của Lê Thiết Cương vẽ bằng mực tàu trên giấy dó

Trien lam “3 pho” – Khac khoai Ha Noi xua - Anh 14

Những tác phẩm ngẫu hứng phố Hà Nội của các họa sĩ đến tham quan triển lãm

Triển lãm “3 phố” vừa được khai mạc chiều qua (8/10) tại phòng tranh 39 (Gallery 39) cũng là nhà riêng của họa sĩ Lê Thiết Cương tại số 39A Lý Quốc Sư, Hoàn Kiếm, Hà Nội. Đây cũng là triển lãm chung của 3 họa sĩ về đề tài phố Hà Nội được tổ chức nhân Ngày giải phóng Thủ đô 10/10. Triển lãm kéo dài 1 tuần, từ 8-15/10, vào cửa tự do.

Minh Phương