Trong xã hội hiện đại, hình ảnh những đứa trẻ bị nhốt trong 4 bức tường đã quá quen thuộc. Vấn nạn này không chỉ ảnh hưởng tới sự phát triển toàn diện của trẻ, bị ngắt kết nối với thiên nhiên còn có thể khiến chúng thờ ơ trước tình trạng ô nhiễm môi trường đang gia tăng, không đấu tranh bảo vệ thiên nhiên, thậm chí nhẫn tâm tàn sát động vật hoang dã.

Tre xa thien nhien se khong dau tranh de bao ve moi truong - Anh 1

Trang iheartintelligence trích dẫn tâm sự của một người cha: “Chúng tôi vừa trở về từ một chuyến đi đến Nam Phi với cậu con trai 3 tuổi. Cả gia đình đã dành thời gian sống trong một bụi rậm của châu Phi, hoạt động hàng ngày là bảo tồn động vật. Những trải nghiệm này đối với một đứa trẻ là hoàn toàn mới lạ, nhưng điều đáng nói là đã giúp cậu bé được hòa mình với thiên nhiên. Cả gia đình được chứng kiến những hành động thân thiện với thiên nhiên của con trai chưa từng thấy trước kia”.

Được trải nhiệm những điều mới lạ trong thế giới hoang dã có thể làm thay đổi nhận thức của trẻ nhỏ về thế giới quan xung quanh. Chúng được tiếp xúc trực tiếp với thiên nhiên, không phải qua màn hình tivi hay các cuốn truyện tranh. “Con trai tôi đã tự biết phân biệt, nhận ra màu hồng hoặc màu đỏ khi nấu ăn từ thịt động vật. Cậu bé quyết định không muốn làm tổn thương hoặc ăn động vật vì cho rằng đó là tình yêu của con người” – người cha cho biết. Vậy đó, nhận thức của một đứa trẻ 3 tuổi đã thay đổi, yêu thiên nhiên hiên hơn khi được tiếp xúc trực tiếp với môi trường hoang dã. Nhưng thực tế, có rất ít đứa trẻ đủ điều kiện được như vậy.

Tình trạng trẻ bị tách biệt khỏi thiên nhiên đã và đang ở mức báo động. Theo Richard Louv, tác giả của cuốn Last Child in the Woods (Tạm dịch: Những đứa trẻ cuối cùng trong rừng) cho hay: từ những năm 1970 các khu vực có trẻ em đi lang thang không cần sự giám sát đã giảm xuống 90%. Trong thế kỷ qua, tỷ lệ trẻ em thường xuyên chơi ở nơi hoang dã tại Anh Quốc đã giảm xuống hơn một nửa. Tình trạng này tương tự ở Mỹ trong vòng 6 năm (1997-2003). Thời gian rảnh rỗi chúng thường tiếp xúc với đồ công nghệ, bị cô độc trong 4 bức tường. Trung bình, những bé từ 11-15 tuổi ở Anh dành tới nửa ngày ngồi trước truyền hình.

Tờ The Guardian khẳng định: “Các nhà điều tra cho rằng, phần lớn con người đều muốn nhìn thấy hành tinh sống được bảo vệ, nhưng lại rất ít người sẵn sàng hành động. Trong khi đó, tình trạng tách biệt trẻ khỏi thế giới tự nhiên ngày càng nhiều, khó lòng mong đợi chúng hành động để bảo vệ môi trường”.

Tre xa thien nhien se khong dau tranh de bao ve moi truong - Anh 2

Người cha tiếp tục kể chuyện: “Vài tuần ở Nam Phi với con trai, cậu bé không hề sợ hãi khi ôm con chó lớn gấp đôi cơ thể mình, dù trước đây luôn né tránh ở trên các đường phố Anh. Con trai tôi đã biết phát hiện ra lỗ rắn, những tiếng gọi của con khỉ đầu chó hay phân của con hổ…Những cảm giác phiêu lưu đó rất mới lạ đối với một đứa trẻ”.

Bậc cha mẹ luôn lo lắng cho sự an toàn của trẻ nhỏ, sợ hãi chúng ra đường gặp sự cố, tai nạn giao thông, lạc đường, bị kẻ xấu lợi dụng,…nên luôn củng cố sân chơi trong nhà, đã phần nào thui chột sự sáng tạo của trẻ. Edith Cobb, tác giả cuốn tiểu luận nổi tiếng: Ecology of Imagination in Childhood (Trí tưởng tượng sinh thái thời thơ ấu) đã tìm hiểu về những yếu tố kích thích sự sáng tạo. Rà soát tiểu sử của 300 “thiên tài” cho thấy: không gian tự nhiên khuyến khích trí tưởng tượng và nhân cách của con người, khả năng lý luận, quan sát cuộc sống cũng như nhận định, phân tích vấn đề. Đa số họ có một “tuổi thơ dữ dội” từ 5-12 tuổi đều trải nghiệm đủ cung bậc cảm xúc sợ hãi, hào hứng, kích thích…với thiên nhiên.

Ngoài ra, Tiến sĩ Aric Sigman, chuyên gia giáo dục sức khỏe trẻ em thuộc Hiệp hội Y khoa Hoàng gia cho rằng, trẻ nhỏ không tiếp xúc với thiên nhiên sẽ không có cảm giác quý trọng, lớn lên sẽ không cống hiến cuộc đời để bảo vệ. Nhưng thực tế, môi trường thuận lợi để trẻ được tiếp xúc với thiên nhiên ngày càng bị thu hẹp. Nhất là trẻ ở những gia đình thành thị, tuổi thơ bị nhốt trong 4 bức tường, gắn liền với những đồ chơi cứng nhắc, chỉ được ngắm rừng xanh bạt ngàn qua màn ảnh nhỏ. Thậm chí, cha mẹ muốn con thân thiện hơn với thiên nhiên chỉ còn cách đưa chúng đến các sở thú và ngắm nhìn qua khung sắt. Vậy thì sao trẻ nhỏ có thể thấu hiểu nỗi đau khi con vật bị tên bắn, bị con người đối xử tàn nhẫn…chúng sẽ lại thờ ơ trước vấn nạn phá hủy môi trường sống.

Xem thêm:

Ô nhiễm không khí ảnh hưởng lớn đến não trẻ con

Yêu thiên nhiên giúp trẻ thông minh, sáng tạo và tập trung hơn

Thất bại là trải nghiệm cần có cho trẻ nhỏ

Hòa mình với cây cỏ giúp trẻ yêu thiên nhiên hơn

Hương Nguyên