Người lớn luôn dạy trẻ con phải thật thà, nhưng đôi khi nói dối lại tốt đối với sự phát triển của chúng.

Tre noi doi chua han la xau - Anh 1

Thật dễ dàng để có thể cảm nhận sự trung thực trong lời nói của con mình khi nhìn vào mắt chúng. Kang Lee, một nhà tâm lý học phát triển tại Đại học Toronto, từng nghiên cứu vấn đề nói dối của trẻ em trong 20 năm qua khẳng định: trẻ nhỏ thường bắt đầu nói dối sớm nhất từ 2,5 tuổi – 3 tuổi. Nhưng đó là điều rất bình thường.

Thông thường, những lời nói dối thường dùng để che đậy những hành động sai trái. Nhưng cha mẹ đừng vội nổi nóng, bình tĩnh quan sát toàn bộ ý nghĩa của những lời nói dối đó. Để có thể nói dối cần yêu cầu ở trẻ cùng một lúc phải có khả năng ghi nhớ hành động, kiểm soát những ức chế và khả năng lập kế hoạch. Chúng đang bỏ qua những vấn đề của thực tế để xây dựng nên một “thiên đường” riêng trong tâm trí, lấp liếm sai phạm. Đó là những gì rất ấn tượng đối với một đứa trẻ ba tuổi.

Chính vì vậy, nói dối được coi là một dấu hiệu phát triển lành mạnh của trẻ. Chúng luôn tìm kiếm những chiến lược mới, suy nghĩ cách để “tồn tại”, tránh bị trừng phạt khi làm sai điều gì đó. Quan trọng là người lớn cần phải đưa ra những ranh giới nhất định. Chính vì vậy khi trẻ nhỏ nói dối không phải là một dấu hiệu cho thấy chúng phát triển lệch lạc nhân cách. Đó là biểu hiện cho khả năng phát triển những kỹ năng tâm lý quan trọng.

Một nghiên cứu do Đại học McGill, Montreal tiến hành thử nghiệm mức độ nói dối của trẻ nhỏ và tần số nói dối so với độ tuổi. 372 trẻ được đặt ở trong một căn phòng cùng chiếc hộp tại một thời điểm. Các nhà nghiên cứu dặn trẻ không được mở chiếc hộp vì bên trong có đồ chơi. Đây là cuộc thử nghiệm nhằm đánh giá sự trung thực của trẻ nhỏ. Tất nhiên, mọi hành động của chúng trong phòng đều bị theo dõi mà không hề hay biết.

Sau khoảng 5 phút, các khoa học quay lại và hỏi những đứa trẻ: “Cháu có mở hộp để nhìn vào đồ chơi hay không?”. Kết quả khá thú vị: có khoảng 54% nhóm trẻ 3 tuổi đã nói dối, ít hơn 75% so với những đứa trẻ từ 4-7 tuổi. Như vậy, “trẻ nhỏ không biết nói dối” là hoàn toàn không đúng. Chúng đã biết cách che đậy những sai phạm của mình.

Bên cạnh đó, Tiến sĩ Lee và nhóm của ông tiến hành kiểm tra 1.200 trẻ từ 2-16 tuổi cho thấy: khi trẻ 2 tuổi có 20% biết nói dối, tình trạng này tăng lên đến 50% khi chúng 3 tuổi và 90% khi 4 tuổi. “Tuổi dối trá” nhất là 12 tuổi khi họ phát hiện thấy hầu như mọi đứa trẻ đều nói dối và giảm xuống 70% ở tuổi 16. Khi trưởng thành, chúng hiểu được rằng, những lời nói dối có thể làm tổn thương người thân và hạn chế hơn.

Tiến sĩ Lee khẳng định: “Cha mẹ không nên hốt hoảng khi phát hiện con mình nói dối. Hầu hết những đứa trẻ biết nói dối có khả năng nhận thức tốt để che đậy sai phạm của mình. Tiền đề của sự thành công trong tương lai”. Vì vậy, hành vi nói dối của trẻ không phải là xấu xa mà cần được coi là một thời điểm để có dạy dỗ. Ông nói tiếp: “Bạn không nên quát mắng, đánh đập con trẻ, trước tiên cần phải nói cho chúng biết tầm quan trọng của sự trung thực và tiêu cực khi nói dối. Sau 8 tuổi cơ hội sửa đổi sẽ khó khăn hơn”.

Ủng hộ quan điểm trên, Lara Warmelink, từ Khoa Tâm lý học tại Đại học Lancaster khẳng định nói dối là một “kỹ năng xã hội quan trọng”. Trẻ nhỏ có thể biết thời điểm thích hợp để nói dối và cách nói dối nhằm thuyết phục đối phương, có nghĩa là chúng cần hiểu được cách suy nghĩ và cảm nhận của người khác. Vì vậy, nếu cha mẹ muốn con trẻ thú nhận những hành vi sai trái cần phải trấn an, để chúng biết việc thú nhận không khó khăn, hiểu rằng sự thật mới mang lại hạnh phúc trong cuộc sống dù không phải lời nói dối nào cũng gây hại.

Hương Nguyên