Với nhiều hình thức lựa chọn mua vé tàu Tết (mua trên mạng, tại ga, các đại lý, mua tập thể, mua qua điện thoại), năm nay, hành khách không còn phải rồng rắn ra ga suốt cả đêm để chầu chực mua vé hay ngán ngẫm với tình trạng mạng đặt chỗ bị sập như nhiều năm trước. Đây là những cải tiến đáng ghi nhận của ngành đường sắt. Tuy nhiên, một khi bài toán cung – cầu vẫn chưa được giải quyết thì vẫn còn rất nhiều người lao động phải ngậm ngùi khi không mua được tấm vé tàu Tết để về quê sum họp gia đình.

Tray trat voi tam ve tau Tet - Anh 1

Khách đến ga lấy số thứ tự chờ đến lượt mua vé tàu Tết 2017. Ảnh: MINH QUÂN

Nhiều hình thức lựa chọn

Nếu như cách đây nhiều năm, hành khách muốn mua vé tàu Tết phải ra ga Sài Gòn từ ngày hôm trước rồi ăn, ngủ ngoài sân ga để chờ hôm sau mua vé, thì đến nay ngành đường sắt đã có nhiều cải tiến giúp hành khách dễ dàng tiếp cận hơn với các cách thức mua vé. Trước khi bán vé đại trà qua hệ thống đặt chỗ www.dsvn.vn, ngành đường sắt đã giải quyết bán vé trước cho các tập thể thông qua hình thức đăng ký mua vé tập thể. Ông Đỗ Quang Văn – GĐ Chi nhánh vận tải đường sắt Sài Gòn, cho biết: “Với hình thức này, chủ yếu chúng tôi giải quyết bán vé cho các đối tượng chính là công nhân lao động đang làm việc tại các doanh nghiệp, sinh viên đang học tại các trường có nhu cầu mua vé tập trung. Hình thức này đã giải quyết phần nào nhu cầu của người lao động muốn mua vé nhưng do bận việc tăng ca, tăng giờ không có thời gian ra ga mua trực tiếp hay không biết cách đặt chỗ trên mạng”.

Sau khi bán vé cho các tập thể, từ đầu tháng 10.2016, Cty Cổ phần Vận tải Đường sắt Sài Gòn triển khai bán vé tàu Tết đại trà cho tất cả hành khách cá nhân có nhu cầu thông qua nhiều hình thức bán vé khác. Nhằm hạn chế tối đa lượng người tập trung trực tiếp đổ dồn ra ga, ngành đường sắt tổ chức bán vé thông qua hình thức đặt chỗ trên website www.dsvn.vn kết hợp các một số hình thức thanh toán (trực tuyến, trả tiền qua ngân hàng VIB, các bưu cục của VnPost, các cửa vé tại ga Sài Gòn…). Đối với những hành khách không biết cách đặt chỗ trên mạng thì có thể đến ga Sài Gòn mua vé trực tiếp. “Để tạo sự trật tự, không chen lấn và mất thời gian chờ đợi, hành khách đến ga mua vé trực tiếp lấy số thứ tự bằng cách nhắn tin đến tổng đài 8377, sau đó tổng đài sẽ cung cấp một số thứ tự kèm thời gian khách đến ga mua vé” – ông Đỗ Quang Văn cho biết.

Ngoài một số hình thức trên, hành khách còn có thể mua vé tàu tết năm 2017 tại các phòng vé (Bến Thành - Q.1, Bình Triệu - Q.Thủ Đức), tại 42 đại lý bán vé có hợp tác với ngành đường sắt hoặc đặt mua vé qua điện thoại...

Tray trat voi tam ve tau Tet - Anh 2

Bán vé tàu Tết 2017 cho hành khách tại ga Sài Gòn. Ảnh: MINH QUÂN

Nhưng vẫn trắng tay

Theo Cty Cổ phần vận tải đường sắt Sài Gòn, tổng số chỗ tàu Tết năm 2017 đi vào những ngày cao điểm trước Tết (từ 17 đến 25.1.2017, tức từ 20 đến 28 tháng Chạp) đối với chiều từ TPHCM đi Hà Nội khoảng 145.500 vé (trong đó có 12.500 vé phụ).

Theo ghi nhận của PV, trong những ngày đầu bán vé tàu Tết năm 2017, hệ thống đặt chỗ trên mạng internet diễn ra thông thoáng, không xảy ra tình trạng quá tải hay sập hệ thống; tại ga Sài Gòn, các đại lý, phòng vé cũng chấm dứt cảnh chen lấn hay xếp hàng rồng rắn chầu chực. Phải thừa nhận một điều rằng, với nhiều phương thức bán vé tàu tết năm nay, hành khách, nhất là người lao động có thể dễ dàng tiếp cận và lựa chọn các cách thức mua vé tàu.

Đáng nói là dù dễ dàng tiếp cận nhưng thực tế rất nhiều người lao động vẫn trắng tay ra về khi không mua được vé tàu Tết, mà nguyên nhân chính là bài toán “cung” không đủ đáp ứng “cầu” tồn tại suốt nhiều năm nay vẫn chưa được ngành đường sắt giải quyết.

Ngày 12.10, chúng tôi lên website www.dsvn.vn , đặt chỗ đi Quảng Ngãi vào các ngày 23, 24, 25, 26 tháng chạp âm lịch nhưng các đoàn tàu đã kín chỗ. Tương tự, sau khi đặt chỗ trên mạng không có, chị Nguyễn Thị Mỹ (quê Diêu Trì, Bình Định đang làm công nhân may tại KCN Tân Bình - TPHCM), nhắn tin lấy số thứ tự ra ga trực tiếp mua 1 cặp vé đi về Diêu Trì (từ 23-27 tháng Chạp âm lịch). Lấy được số thứ tự và ngồi đợi đến lượt giao dịch mua vé, thì nhân viên sau khi tra chỗ trên hệ thống đã thông báo: “Hết vé đi Diêu trì vào các ngày đó rồi chị ơi”. Chị Mỹ trắng tay ra về, chia sẻ: “Với công nhân lao động xa quê như tụi em, mỗi năm mới về nhà 1 lần vào dịp Tết, nhưng năm nào cũng vậy, vẫn trầy trật với tấm vé tàu”. Dù chỉ mới mở bán vé tàu Tết được mấy ngày nhưng tính đến ngày 12.10, hầu hết số lượng chỗ từ TPHCM đi các cung đoạn ngắn (Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Quảng Nam, Quy Nhơn, Quảng Bình…) vào các ngày cao điểm trước Tết gần như không còn chỗ.

Tray trat voi tam ve tau Tet - Anh 3

Đặt mua vé tàu Tết qua mạng, người dân không còn phải rồng rắn đến ga chầu chực mua vé.

Ông Lê Quốc Trung – Phó Tổng GĐ Cty Cổ phần vận tải đường sắt Sài Gòn – cho biết, nhu cầu chặng ngắn của hành khách đi các tỉnh miền Trung rất lớn. Vì vậy, việc phân bổ vé cho các chặng năm nay có sự điều chỉnh như: Cắt 13.000 chỗ từ tàu Thống Nhất (chạy chặng dài) bán cho các chặng ngắn, từ đó nâng tổng lượng chỗ cho chặng ngắn khoảng 45.000 chỗ (chặng ngắn tính từ Sài Gòn đến Đà Nẵng, chiếm khoảng 34% so tổng số lượng vé). Theo ngành đường sắt, ngoài lượng vé tàu Tết đã phân bổ bán theo chặng, hiện nay ngành đường sắt vẫn đang ưu tiên bán cho chặng dài (TPHCM đi Hà Nội, Nam Định, Hà Nam), gần đến giai đoạn Tết nếu lượng vé chặng dài còn sẽ được cắt ra bán chặng ngắn. Cụ thể hình thức cắt chặng như sau: Trước 105 ngày đi tàu ưu tiên bán chặng dài; trước 70 ngày cắt 2/3 chặng dài bán vé đi các tỉnh (từ TPHCM đến Quảng Bình, Quảng Trị, Đà Nẵng); 30 ngày còn lại cắt 1/2 chặng dài bán vé đi các tỉnh (từ TPHCM đến Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên…).

Trong khi đó, anh Nguyễn Văn Cường (quê Quảng Ngãi) cho rằng: “Với hình thức chờ ngành đường sắt cắt chặng dài bán cho chặng ngắn theo kế hoạch hiện nay khiến cho hành khách mua vé tàu như chơi trò may rủi. Bởi nếu ngành đường sắt bán ế vé chặng dài thì lúc đó hành khách mua vé đi chặng ngắn các tỉnh miền Trung mới có cơ hội”.

Tray trat voi tam ve tau Tet - Anh 4

"Cò" vé tàu Tết 2017 hoạt động bên ngoài cổng ga Sài Gòn.

Mua vé từ “cò”, coi chừng “tiền mất tật mang”

Chỉ mới những ngày đầu bán vé, song năm nay, đối tượng “cò” vé đã bắt đầu hoạt động rầm rộ, mời chào rất rôm rả bên ngoài cổng ga (đường Nguyễn Thông, Q.3). Khi lên mạng đặt chỗ và đến ga mua vé không còn, chúng tôi vào vai một người cần mua vé tàu Tết về Quảng Ngãi vào ngày 24 hoặc 25 tháng Chạp âm lịch, đối tượng “cò” vé nữ xưng tên L, cho biết: “Còn vé, nhưng phải trả thêm tiền chênh lệch 250.000 đồng. Nếu đồng ý mua thì đặt cọc, vài ngày nữa đến lấy vé”. Khi chúng tôi thắc mắc “Nhưng trên mạng hết chỗ rồi làm sao chị có”. Người phụ nữ tên L đáp: “Chuyện đó anh yên tâm. Miễn làm sao có vé cho anh. Đảm bảo vé đúng tên, CMND người đi tàu”.

Theo ông Đỗ Quang Văn - GĐ Chi nhánh vận tải đường sắt Sài Gòn, với hệ thống bán vé như hiện nay, thì tất cả mọi người (kể cả “cò” vé) đều có thể truy cập website www.dsvn.vn để đặt chỗ hoặc lấy số thứ tự ra ga mua vé. Và trên mỗi vé, đều in tên, số CMND (hoặc giấy tờ tùy thân khác hợp lệ) của người đi tàu. Khi đi tàu, nhân viên đường sắt sẽ kiểm tra tên, số CMND của khách trùng khớp với tên, số CMND in trên vé thì mới được giải quyết cho lên tàu; nếu không đúng kiên quyết không cho lên tàu.

Tray trat voi tam ve tau Tet - Anh 5

Hành khách xem thông tin về kế hoạch bán vé tàu Tết 2017.

“Không loại trừ, khi ngành đường sắt mở bán vé, các đối tượng “cò” cũng lên mạng đặt chỗ với tên, số CMND của bất kỳ ai đó rồi khi có khách hàng mua, “cò” sẽ cạo sửa tên, CMND trên vé cho phù hợp tên khách mua. Trong khi, tên, CMND, mã vạch trên hệ thống vẫn lưu với các thông tin khai báo ban đầu” – ông Đỗ Quang Văn giải thích thêm. Trên thực tế, dịp Tết 2016, ngành đường sắt đã phát hiện nhiều trường hợp hành khách đi tàu có vé không hợp lệ do mua vé từ “chợ đen”, mắc phải những lỗi tương tự như trên. Ông Đỗ Quang Văn cũng cho rằng: “Khách mua vé từ “chợ đen” vừa bị thu chênh lệch với giá cao hơn trong ga, vừa không được đi tàu khi bị kiểm tra phát hiện vé giả, vé cạo sửa không trùng khớp với vé lưu trên hệ thống. Vì vậy, hành khách phải tự ý thức và không tiếp tay cho “cò” vé hoạt động, để tránh “tiền mất tật mang”.

Một trong những giải pháp được ngành đường sắt siết chặt tình trạng vé “chợ đen” năm nay là quy định khách đổi trả vé trong thời gian phục vụ Tết sẽ bị mất 30% giá vé thay vì 5% như năm trước. “Năm trước, lúc đầu áp dụng phí đổi vé 5% thì tình trạng “cò” vé đổi trả vé rất nhiều. Sau đó, điều chỉnh lên phí lên 30% thì tình trạng đổi vé ít đi. Vì vậy, năm nay ngành đường sắt áp dụng phí đổi vé 30% ngay từ đầu” – ông Đỗ Quang Văn cho biết.

Cần lập nhiều đoàn tàu chặng ngắn để đáp ứng nhu cầu của khách

Ông Nguyễn Văn Cường – nguyên nhân viên ngành đường sắt cho biết: Qua nhiều năm theo dõi tình hình bán vé tàu Tết, tôi thấy, nhu cầu hành khách đi chặng ngắn (TPHCM đi Bình Định, Quảng Ngãi, Quảng Nam, Đà Nẵng, Quảng Bình) thường rất lớn, trong khi đó nhu cầu khách đi chặng dài (Hà Nội, Nam Định, Hà Nam, Vinh) lại đang có xu hướng ngày ít đi. Khách ít đi tàu lửa chặng dài là vì đi tàu vừa mất thời gian so máy bay (đi tàu mất ít nhất khoảng 33 tiếng), hơn nữa giá vé máy bay hiện nay không cao hơn nhiều so với vé tàu.

Vì vậy, theo tôi ngành đường sắt nên nghiên cứu tăng cường lập nhiều đoàn tàu chặng ngắn nhằm đáp ứng nhu cầu của khách trong dịp Tết, thay vào đó giảm các đoàn tàu chặng dài. Ví dụ: Trong dịp Tết 2017 thay vì chạy đến 12 đoàn tàu Thống Nhất (chạy từ Sài Gòn đến Hà Nội) hằng ngày như kế hoạch hiện nay, thì ngành đường sắt chỉ nên sắp xếp chạy khoảng 5 đoàn tàu Thống Nhất. 7 đoàn tàu còn lại, ngành đường sắt có thể bố trí cho chạy chặng ngắn Sài Gòn – Quảng Ngãi hoặc Sài Gòn – Đà Nẵng…

Với việc bố trí tàu chạy chặng ngắn sẽ giúp khai thác hiệu quả hơn, bởi với chặng ngắn như Sài Gòn – Quảng Ngãi hay Sài Gòn – Đà Nẵng (chỉ mất khoảng 15-17 giờ, thay vì mất đến 33 giờ như chạy chặng dài Sài Gòn – Hà Nội), do vậy sẽ rút ngắn được thời gian đoàn tàu quay đầu phục vụ hành khách.

Huyền Trân