Khẳng định việc hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa là cần thiết, tuy nhiên theo đại biểu Tô Văn Tám (Kon Tum): “Vấn đề là hỗ trợ để doanh nghiệp không ngừng phát triển, chứ không chỉ hỗ trợ để rồi ổn định và nằm im “không chịu lớn” lên”.

Tranh viec ho tro nhung doanh nghiep 'khong chiu lon' - Anh 1

Thảo luận ở hội trường về dự án Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, sáng 22-11, nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng, việc xây dựng và thực hiện chính sách hỗ trợ khối doanh nghiệp là rất cần thiết, nhất là trong giai đoạn hiện nay.

Ban hành luật để “pháp điển hóa” và tăng thêm hiệu lực thực thi

Theo đại biểu Tô Văn Tám (Kon Tom) thì ngoài việc sử dụng các nguồn lực nhà nước hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa là cấn thiết, tuy nhiên cũng cần khuyến khích các nguồn lực ngoài nhà nước của các tổ chức, cá nhân.

Theo đại biểu Tô Văn Tám, việc này được quy định ở Khoản 6 Điều 5, theo đó nhà nước khuyến khích và tạo điều kiện để các tổ chức và cá nhân tài trợ và tham gia hỗ trợ doanh nghiệp nhà nước phù hợp với quy định và đối tượng của doanh nghiệp nhà nước trong từng thời kỳ.

Cho rằng việc tổ chức ở đây cần nói rõ bao gồm cả tổ chức và cá nhân trong và ngoài nước, theo đại biểu Tô Văn Tám, xác định rõ như vậy cũng phù hợp với chính sách thu hút đầu tư nước ngoài của nước ta và phù hợp với quyết định của chính trong dự án luật này.

Khẳng định việc hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa là cần thiết, tuy nhiên theo đại biểu Tô Văn Tám: “Vấn đề là hỗ trợ để doanh nghiệp không ngừng phát triển, chứ không chỉ hỗ trợ để rồi ổn định và nằm im “không chịu lớn” lên”.

Cho đây là mục tiêu của luật, đại biểu Tô Văn Tám đề nghị, cần có những quy định rõ hơn, cụ thể hơn về liên kết về trách nhiệm của doanh nghiệp để doanh nghiệp lớn dần lên. Trách nhiệm của doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ thể hiện ở việc thực hiện có hiệu quả các nguồn lực hỗ trợ của nhà nước và các tổ chức, cá nhân hoạt động đúng pháp luật, hoàn trả chi phí trong trường hợp vi phạm hoặc lợi dụng chính sách hỗ trợ của nhà nước để trục lợi mà còn phải có trách nhiệm phát triển lớn lên.

Đại biểu Tô Văn Tám lưu ý: “Việc lợi dụng chính sách hỗ trợ để trục lợi là vi phạm pháp luật, việc nhận hỗ trợ để hưởng thụ mà không chịu lớn lên cũng cần phải loại trừ. Cần có những quy định để loại trừ việc này theo hướng là có sự giới hạn của nhà nước”.

Cho rằng việc ban hành dự thảo này có thể nói chưa cấp bách, có thể thêm một số điều hướng dẫn ban hành hoặc các nghị định, thông tư để hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển. Tuy nhiên, theo đại biểu Bùi Thị Quỳnh Thơ (Hà Tĩnh), xét về tổng quan, nếu việc ban hành luật để “pháp điển hóa” và tăng thêm hiệu lực thực thi thì việc ban hành luật có thể cần thiết, nhất là trong giai đoạn hiện nay để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển.

Việc quy định các chính sách là cần thiết, đại biểu Bùi Thị Quỳnh Thơ đề nghị cân nhắc việc cân đối các nguồn lực để đảm bảo các chính sách hỗ trợ đó, đặc biệt là nguồn tài chính đảm bảo tính khả thi của ngân sách.

Đại biểu Bùi Thị Quỳnh Thơ cho rằng, tại Chương V, Điều 37, 38 quy định nguồn vốn hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa gồm nguồn vốn ngân sách nhà nước và nguồn vốn huy động của các tổ chức, cá nhân.

“Nhưng liệu trong thực tế thì các tổ chức, cá nhân có tham gia hỗ trợ vốn hay không và nếu có thì số vốn huy động sẽ là bao nhiêu và dự thảo luật đã dự kiến được chưa? Như vậy hỗ trợ có đáp ứng nhu cầu cần hỗ trợ hay không? Điều này cần phải suy nghĩ thêm” - đại biểu Quỳnh Thơ bày tỏ.

Đại biểu Quỳnh Thơ đề nghị dự thảo luật cần ưu tiên lựa chọn hỗ trợ nhóm doanh nghiệp có tiềm năng phát triển, nâng cao giá trị gia tăng phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước như các nhóm liên quan đến lĩnh vực sản xuất. Tiếp đó là doanh nghiệp mới khởi nghiệp hay các doanh nghiệp phát triển đi lên từ hộ sản xuất kinh doanh.

Ngoài ra, theo đại biểu Bùi Thị Quỳnh Thơ thì nội dung hỗ trợ không nên quá dàn trải mà nên tập trung vào một số nội dung các doanh nghiệp thực sự cần như hỗ trợ tiếp cận tín dụng tài chính, thông tin tư vấn, hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực.

Băn khoăn tiêu chí ưu tiên để xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa

Cơ bản nhất trí với việc sử dụng tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa là căn cứ tổng nguồn vốn và lao động bình quân. Tuy nhiên, để xác định căn cứ chính xác, khách quan, đại biểu Đỗ Văn Bình (Hải Phòng) đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu xác định tiêu chí ưu tiên trong hai tiêu chí trên. Đồng thời xem xét kết hợp với tiêu chí tổng doanh thu khi tiêu chí ưu tiên chưa đạt. Thực tế có một số doanh nghiệp khoa học, công nghệ có số lao động không lớn nhưng tổng doanh thu không nhỏ.

Cho biết việc quy định loại hình doanh nghiệp "siêu nhỏ" để có chính sách hỗ trợ có tác dụng tích cực trong việc khuyến khích hộ kinh doanh chuyển sang hoạt động Luật Doanh nghiệp. Theo đại biểu Đỗ Văn Bình thì dự thảo chỉ nêu một tiêu chí là số lao động bình quân dưới 10 người khi xác định doanh nghiệp siêu nhỏ.

Đại biểu Đỗ Văn Bình đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu, bổ sung tiêu chí về tổng nguồn vốn và có thể có cả tiêu chí về tổng doanh thu. Vì nếu chỉ quy định tiêu chí về lao động dưới 10 người thì cũng giống như đối với hộ kinh doanh trong khi hộ kinh doanh lại không được hỗ trợ.

Với kinh nghiệm trong lĩnh vực ngân hàng, đại biểu Nguyễn Văn Thắng (Hà Nội) cho biết, hiện nay trên thế giới, khi xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa, hầu hết các quốc gia đều sử dụng tiêu chí doanh thu là tiêu chí chủ yếu. Sau tiêu chí doanh thu của các doanh nghiệp mới đến tiêu chí lao động. Chỉ có một số nước, sau tiêu chí lao động thì đến tiêu chí về vốn.

Thí dụ như Mỹ, Malaysia, Singapore sử dụng hoàn toàn tiêu chí doanh thu để phân loại doanh nghiệp, xếp hạng doanh nghiệp là doanh nghiệp loại nào; đồng thời phân theo ngành và doanh thu theo ngành. Do vậy, đại biểu Nguyễn Văn Thắng đề nghị Ban soạn thảo cần xác định tiêu chí đầu phải là tiêu chí doanh thu và sau mới là tiêu chí lao động. Nhưng cần hết sức cẩn trọng để làm sao việc hỗ trợ phải đúng đối tượng và phải vừa đảm bảo hiệu quả nhưng không bị lợi dụng.

Theo dự thảo, việc xác định quy mô doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa căn cứ vào tổng nguồn vốn và số lao động bình quân của năm. Riêng đối với doanh nghiệp siêu nhỏ chỉ căn cứ vào số lao động bình quân, theo đại biểu Nguyễn Thị Phúc (Bình Thuận) thì quy định như thế chưa đồng bộ và nhất quán trong việc xác định tiêu chí.

Để việc quy định được thống nhất và đồng bộ hơn, đại biểu Nguyễn Thị Phúc đề nghị nên quy định tiêu chí xác định quy mô của cả ba loại doanh nghiệp phải căn cứ vào tổng nguồn vốn và số lao động bình quân tương ứng với ba loại ngành kinh tế.

Tán thành việc sử dụng tiêu chí tổng nguồn vốn và số lao động để phân loại quy mô doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tuy nhiên, đại biểu Trần Thị Hiền (Hà Nam) nhấn mạnh, tiêu chí về số lao động cần được quy định rõ, gắn với tiêu chí tham gia bảo hiểm xã hội, làm cơ sở để kiểm soát và đối xử công bằng. Đồng thời cũng là biện pháp tích cực để thúc đẩy, mở rộng diện “bao phủ” về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế.

Cân nhắc những chính sách về thuế

Một vấn đề mà đại biểu Vũ Thị Lưu Mai (Hà Nội) đề nghị, cần cân nhắc những chính sách về thuế, đó là tính thống nhất trong hệ thống pháp luật.

Theo đại biểu Lưu Mai, nếu so sánh với Luật thuế thu nhập doanh nghiệp thì dự án Luật đã mở rộng những đối tượng được miễn giảm thuế. Như vậy, về nguyên tắc, chính sách thuế không thuộc phạm vi quy định của dự án luật này.

Đại biểu Lưu Mai đề nghị dự án Luật phải có một quy trình, thủ tục riêng trong việc kê khai thuế. Nhưng hiện nay chúng ta đã có Luật quản lý thuế áp dụng thống nhất cho tất cả các loại hình doanh nghiệp. Đặc biệt là thuế điện tử hiện nay rất văn minh, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Vì vậy, đại biểu cho rằng, không nên quy định Chính phủ sẽ ban hành văn bản riêng về vấn đề kê khai, nộp thuế. Những vấn đề liên quan đến chính sách tài chính, chính sách thuế cần rà soát lại hết sức thận trọng.

Về hỗ trợ tài chính, cho rằng quy định về việc áp dụng mức thuế suất, thuế thu nhập doanh nghiệp thấp hơn mức thuế thông thường và chung chung, khó triển khai thực hiện trong thực tiễn. Đại biểu Lê Văn Sỹ (Thanh Hóa) đề nghị, cần xác định rõ nguyên tắc để xác định tỷ lệ giảm thấp hơn là như thế nào và phân loại theo nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa cho phù hợp với quy định.