Mới đây, trang phục dân tộc của đại diện Việt Nam Dương Nguyễn Khả Trang tại cuộc thi “Hoa hậu siêu quốc gia” đã được tung ra, gây tranh cãi trong dư luận xung quanh việc thế nào là trang phục dân tộc. Không chỉ có Việt Nam, mà trang phục truyền thống của đại diện các nước khi tham dự những cuộc thi sắc đẹp cũng gây không ít tranh cãi. Nhưng năm nào cũng vác cùng một bộ trang phục dân tộc đi tất cả các cuộc thi thì e là nhàm quá, nên các nhà thiết kế hay “phóng tay” nhấn nhá, tuy nhiên những sáng tạo này không phải lúc nào cũng “ghi điểm”.

Tranh cai ve trang phuc truyen thong tai cuoc thi Hoa hau - Anh 1

Trang phục dân tộc của Dương Nguyễn Khả Trang có chiều cao hơn 3m, đuôi áo dài hơn 3,5m, nặng 45kg, đồ sộ nhất từ trước đến nay ở hạng mục trang phục dân tộc của Việt Nam. Theo nhà thiết kế Lê Long Dũng, bộ trang phục được kết hợp giữa sự mạnh mẽ của cha Lạc Long Quân và mềm mại, thanh thoát của mẹ Âu Cơ, điểm xuyết những hình ảnh lấy ý tưởng từ hoa sen và biểu tượng tiên, rồng.

Nhiều người cho rằng đây không phải là một bộ trang phục dân tộc và càng không thể gọi đó là “quốc phục” bởi nó không toát lên được màu sắc văn hóa Việt Nam. Họ cũng tỏ ý lo ngại rằng với trọng lượng 45kg, bộ trang phục này có thể gây khó khăn khi di chuyển trên sân khấu, dễ gây ra những sự cố đáng tiếc.

Báo Dân trí dẫn lời một nhà nghiên cứu văn hóa nhận xét, trong nghĩa rộng, “quốc phục” không nhất thiết phải là áo bà ba, áo tứ thân, áo dài truyền thống hoặc váy yếm, nhưng mỗi trang phục đó phải mang tính biểu tượng và làm nổi bật được nét văn hóa đặc trưng của cả cộng đồng. Theo nghĩa thông thường, “quốc phục” cũng tương tự như quốc ca, quốc kỳ, quốc hoa…, nghĩa là nó phải mang tính thống nhất, đậm đà bản sắc văn hóa và truyền thống lịch sử của một dân tộc. Đây cũng chính là lý do mà những nhà thiết kế có tên tuổi thường chọn áo dài làm trang phục dân tộc hoặc “quốc phục” cho các người đẹp tại đấu trường nhan sắc quốc tế, bởi chỉ cần khoác lên mình chiếc áo dài là bạn bè quốc tế đã nhận ra đó là đại diện đến từ Việt Nam mà không cần giải thích quá nhiều.

Tranh cai ve trang phuc truyen thong tai cuoc thi Hoa hau - Anh 2

Tranh cai ve trang phuc truyen thong tai cuoc thi Hoa hau - Anh 3

Hoa hậu Phạm Hương được lòng công chúng trong nước khi chọn áo dài làm trang phục truyền thống tại cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2015

Trong thời kỳ đầu tiên của các cuộc thi sắc đẹp, đại diện các nước mặc rất đúng bộ trang phục được coi là quốc phục. Ví dụ, đại diện Phần Lan Armi Kuusela, người giành vương miện tại cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ đầu tiên tổ chức năm 1952 đã mặc bộ trang phục truyền thống của đất nước mình là “kansallispuku”, và được đánh gia cao về sự mềm mại, giản dị.

Tranh cai ve trang phuc truyen thong tai cuoc thi Hoa hau - Anh 4

Từ đó đến nay, trang phục dân tộc của các quốc gia tại đấu trường sắc đẹp không còn đơn giản dừng lại ở quốc phục nữa. Thay vào đó, họ cố gắng đưa vào những nét độc đáo riêng có của quốc gia mình, cách điệu chúng và tạo nên những trang phục bắt mắt, lộng lẫy và không kém phần gợi cảm. Sự sáng tạo này gây ra không ít tranh cãi, khi có những người cho rằng các bộ trang phục này là phá cách và vẫn thể hiện được tinh thần riêng của mỗi quốc gia, nhưng cũng không ít người cho rằng chúng quá lố bịch và mang tính hài hước nhiều hơn tính thẩm mỹ.

Đại diện Thái Lan giành giải Trang phục dân tộc đẹp nhất tại cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2015 với bộ trang phục lấy cảm hứng từ xe tuk tuk - một phương tiện giao thông phổ biến ở Thái Lan. Chiếc váy được chọn từ 365 mẫu thiết kế qua một cuộc thi ở Thái Lan, có đèn pha và tay lái cùng khung xe y như xe tuk tuk ngoài đời. Váy được gắn 6 lá cờ Thái Lan và mang màu sắc quốc gia rõ nét, trang phục không chỉ được đánh giá cao trong cuộc thi mà còn được công chúng yêu thích.

Tranh cai ve trang phuc truyen thong tai cuoc thi Hoa hau - Anh 5

Nhiều đại diện các nước như Australia, Mỹ… cũng có sự sáng tạo rất độc lạ trong thiết kế trang phục dân tộc, tuy nhiên không phải trang phục nào cũng được hưởng ứng.

Tờ báo Adelaide Now của Australia từng thốt lên: “Mỗi khi đến dịp thiết kế trang phục dân tộc để thi sắc đẹp quốc tế, Australia như mắc phải một cuộc khủng hoảng bản sắc vậy”. Nhà thiết kế nổi tiếng Jaimie Sortino thì cho hay: “Tôi xấu hổ thay cho các cô gái phải mặc trang phục kiểu đó, và trước thực tế rằng những bộ đồ đó đại diện cho đất nước chúng ta”. Trước những ý kiến phản đối này, Hoa hậu Hoàn vũ của Australia Monika Radulovic vẫn quyết định chọn một bộ “quốc phục” kỳ lạ lấy cảm hứng từ nhân vật hài Dame Edna danh tiếng, với một chiếc mặt nạ màu xanh khổng lồ trên đầu để tham dự đấu trường sắc đẹp quốc tế năm 2015.

Tranh cai ve trang phuc truyen thong tai cuoc thi Hoa hau - Anh 6

Tương tự như vậy, năm 2013, Hoa hậu Hoàn vũ Mỹ Erin Brady đã từng gặp phải chỉ trích và cả sự chế giễu khi chọn bộ đồ mang phong cách người máy Optimus Prime trong bộ phim bom tấn Transformers để làm trang phục truyền thống. Theo giải thích của Brandy, “Bộ trang phục này làm toát lên các giá trị truyền thống Mỹ. Nó tôn vinh những phụ nữ quyền lực, trong một đất nước đang biến chuyển”. Tuy nhiên, nhiều người phản bác và cho rằng bộ đồ do nhà thiết kế Martin Izquierdo thực hiện giống như trang phục cosplay của giới mê truyện tranh, pha trộn giữa Transformers và show thời trang nội y Victoria’s Secret. Nhiều ý kiến cho rằng trang phục quá kỳ cục, không hề đại diện được cho bản sắc Mỹ.

Tranh cai ve trang phuc truyen thong tai cuoc thi Hoa hau - Anh 7

Cũng tại cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2015, Hoa hậu Canada Paola Nunez cũng bị phản ứng dữ dội với bộ trang phục dự thi với chiếc mũ đại bàng, một chiếc áo ngực đen và quần hai mảnh cùng một cột totem nhiều màu sắc kéo dài từ hông xuống đất. Bộ trang phục bị chỉ trích bởi tạo ra hình ảnh nhạy cảm đối với cột Totem, tổ vật thiêng liêng mang tính biểu tượng của người dân bản xứ First Nations.

Tranh cai ve trang phuc truyen thong tai cuoc thi Hoa hau - Anh 8

Từ một phần thi mang tính tôn vinh bản sắc dân tộc, giờ đây phần thi Trang phục dân tộc đang dần trở thành một lễ hội carnaval. Thay vì thể hiện nét đẹp văn hóa, xu hướng hiện giờ của các thí sinh là mặc những bộ trang phục thật lộng lẫy, bắt mắt, được trang hoàng gợi cảm. Song đây lại được coi là phần thi nổi bật nhất mỗi mùa Hoa hậu Hoàn vũ, bởi khán giả luôn chờ đón để đoán xem từng người đẹp đến từ quốc gia nào, dựa vào đặc điểm bộ đồ mà họ mặc trên người.