Đúng là “trách nhiệm không của riêng ai” khi nói về chất lượng công trình, bởi vì nguyên nhân yếu kém trong trong lĩnh vực này có rất nhiều, từ vi mô đến vĩ mô, chủ quan và khách quan, từ sự bất cập trong quy định văn bản pháp luật đến thiếu trách nhiệm trong tổ chức thực hiện.

Tương tự như thế, các giải pháp khắc phục cũng có phạm vi rất rộng: không trừ một đối tượng nào, từ các cơ quan quản lý nhà nước, đến chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nhà thầu và đòi hỏi sự chuyển biến ở tất cả các khâu, các giai đoạn chuẩn bị, triển khai xây dựng, nghiệm thu và sử dụng công trình.

Ảnh minh họa

Song tại sao phải đặt thêm dấu hỏi ở cuối câu? Nâng cao chất lượng xây dựng là một yêu cầu hàng đầu và thường xuyên được lưu ý song chuyển biến rất chậm. Trong quá trình thực hiện trước đây, có không ít vấn đề cần rút kinh nghiệm, để tiếp tục triển khai “Năm chất lượng công trình” đạt kết quả cao hơn.

Cụ thể là: Trước “biển cả” của vô số vấn đề liên quan đến tiến độ và chất lượng công trình, một số cá nhân, cơ quan, đơn vị cho rằng, đây là việc chung của “cả làng, cả xã”, đâu phải của riêng mình, có vội cũng chưa đến lượt. Từ đó dẫn đến sự thiếu tích cực, chủ động sáng tạo trong quá trình khắc phục những yếu kém. Đặc biệt, về mức độ quan tâm có biểu hiện thiên về giải quyết các vấn đề “kỹ thuật” (như quy trình, quy phạm, quy chuẩn, tiêu chuẩn, định mức, đơn giá, các quy định cụ thể trong các văn bản pháp luật...) và về cách làm thường nặng “từ dưới lên” nên kết quả còn hạn chế.

Trong bối cảnh hiện nay, các vấn đề “kỹ thuật” hết sức quan trọng, song kỷ cương cũng có vai trò tương ứng, nếu không nói là hơn. Dù có đầy đủ quy định tỉ mỉ, chi tiết nhưng việc chấp hành không nghiêm thì tác dụng chẳng là bao. Nhiều trường hợp đã xác định rõ ràng công trình chậm tiến độ và chưa bảo đảm chất lượng, nhưng việc gắn trách nhiệm cho cá nhân, đơn vị cụ thể vẫn khó khăn và quy trình xử lý còn lúng túng. Phải chăng, một số nguyên nhân sâu xa do buông lỏng kỷ cương dẫn đến công trình kém chất lượng vẫn chưa được gọi tên ra một cách đầy đủ cũng như chưa có giải pháp khắc phục đúng mức...

Tương tự như thế, cách làm “từ dưới lên” là đúng nhưng chưa đủ, mà phải kết hợp và coi trọng hơn làm “từ trên xuống”. Bởi vì: Dù do bất cứ ai gây ra, thì chủ đầu tư vẫn là người chịu trách nhiệm cuối cùng và toàn bộ về chất lượng công trình. Mặt khác, không ít những khiếm khuyết từ hoạt động quản lý vĩ mô như đầu tư dàn trải, vốn thiếu, giải phóng mặt bằng “xôi đỗ”, thanh toán chậm là nguyên nhân trực tiếp và gián tiếp ảnh hưởng đến chất lượng công trình. Hơn nữa, các giải pháp nâng cao chất lượng công trình hiện nay phải gắn với việc thực hiện tái cơ cấu đầu tư công, một chủ trương lớn xuất phát từ yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, trước hết là ở tầm vĩ mô.

Cho nên, cơ quan đầu mối quản lý chất lượng công trình có vai trò hết sức quan trọng đối với việc phối hợp hoạt động của các ngành, các cấp liên quan phấn đấu thực hiện chương trình và mục tiêu của “Năm chất lượng công trình”...

Quang Tuấn