Hôm qua, 16-11, kỳ họp thứ hai, Quốc hội (QH) khóa XIV tiếp tục phiên chất vấn các thành viên Chính phủ. Trong ngày làm việc, có ba Bộ trưởng đã trả lời chất vấn của các đại biểu QH, gồm: Bộ trưởng Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà; Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Phùng Xuân Nhạ; Bộ trưởng Nội vụ Lê Vĩnh Tân.

Trach nhiem cao truoc nhung van de quan trong cua dat nuoc - Anh 1

Kiên quyết bảo vệ môi trường biển

Tiếp tục phiên chất vấn và trả lời chất vấn, sáng 16-11, các đại biểu QH chất vấn Bộ trưởng Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà về các nhóm vấn đề, gồm: Xử lý ô nhiễm môi trường làng nghề; các biện pháp giám sát, kiểm soát việc xả thải và khắc phục sự cố về môi trường; an toàn biển miền trung… Bộ trưởng Trần Hồng Hà cho biết: Giai đoạn 2012-2016, kinh phí cho các dự án xử lý ô nhiễm làng nghề chỉ được cấp 17,3% so với kinh phí được duyệt ban đầu, tương đương khoảng 245 tỷ đồng. Vì thế mới có hai tiểu dự án hoàn thành, chín tiểu dự án đang triển khai thực hiện. Giai đoạn 2016 - 2020, Chính phủ tiếp tục đề xuất dự án khắc phục ô nhiễm, cải thiện môi trường ở các làng nghề bị ô nhiễm đặc biệt nghiêm trọng, được lồng ghép trong chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, kinh phí đề xuất trong giai đoạn này là hơn 2.000 tỷ đồng. Nếu bố trí đầy đủ kinh phí, trong ba năm còn lại, sẽ hoàn thành mục tiêu khắc phục được ô nhiễm, cải thiện môi trường tại các làng nghề bị ô nhiễm đặc biệt nghiêm trọng.

Về vấn đề an toàn của biển miền trung, Bộ trưởng Trần Hồng Hà khẳng định, vùng biển miền trung đã an toàn trên cơ sở phân tích từ trầm tích đáy, nước đáy, nước giữa và nước mặt trên toàn bộ khu biển. Toàn bộ các hoạt động du lịch, thể thao và nuôi trồng thủy sản hoàn toàn có thể tiến hành bình thường. Tất nhiên, cần phải theo quy chuẩn hướng dẫn để kiểm soát được dịch bệnh cũng như các vấn đề về môi trường. Đối với vấn đề hải sản, Bộ trưởng cho biết, Bộ Y tế đang tiến hành rất nhiều phân tích toàn diện; đồng thời phối hợp với nhiều phòng phân tích trên thế giới để phân tích và tin tưởng rằng Bộ Y tế công bố toàn bộ hải sản là an toàn.

Phát biểu kết luận phần trả lời chất vấn của Bộ trưởng Tài nguyên và Môi trường, Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân nêu rõ, các đại biểu QH đã tập trung chất vấn những vấn đề nóng được nhân dân quan tâm. Bộ trưởng Trần Hồng Hà tuy mới nhận nhiệm vụ và đây là lần đầu trả lời chất vấn nhưng đã nắm rõ tình hình, đặc biệt là thực trạng ô nhiễm môi trường mà nhân dân cả nước rất quan tâm; những bức xúc thuộc lĩnh vực ngành tài nguyên và môi trường quản lý. Bộ trưởng đã trả lời thẳng thắn, làm rõ các vấn đề được đại biểu nêu và hướng khắc phục của ngành trong thời gian tới. Tuy nhiên, một số nội dung chưa rõ trách nhiệm của ai, ngành và địa phương nào.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Bộ trưởng Tài nguyên và Môi trường có những giải pháp tích cực, hiệu quả, kịp thời hơn để khắc phục những vấn đề mà ngành tài nguyên và môi trường đang phải đối mặt. Đồng thời, Bộ trưởng tham mưu cho Chính phủ làm rõ một số vấn đề, như: Rà soát đánh giá tổng thể thực trạng ô nhiễm môi trường, có giải pháp cụ thể khả thi, hiệu quả để kiểm soát chặt chẽ tình trạng ô nhiễm môi trường tại nông thôn, các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, làng nghề và các lưu vực sông; xác định rõ trách nhiệm và kiên quyết xử lý các cơ sở, dự án đã gây ô nhiễm.

Đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo

Mở đầu phần chất vấn Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Phùng Xuân Nhạ, đại biểu QH Dương Minh Ánh (Hà Nội) đặt câu hỏi: Đề án dạy học ngoại ngữ đưa ra mục tiêu là đến năm 2020 phần lớn sinh viên tốt nghiệp đại học, cao đẳng có trình độ ngoại ngữ tốt, đáp ứng yêu cầu làm việc, giao tiếp. Nhưng đến nay, sau gần tám năm thực hiện, nhiều mục tiêu chưa đạt được như mong muốn. Liệu dự án này có đạt được mục tiêu đã đề ra hay không? Bộ trưởng cho biết, mục tiêu nêu trong đề án đã đặt ra trước đây không đạt được vì dạy và học ngoại ngữ là vấn đề lớn, có tính chất lâu dài. Đây là nhiệm vụ không chỉ được đặt ra trước kia, hiện tại mà còn ở tương lai, liên quan nhiều nhóm đối tượng khác nhau. Để đạt được các mục tiêu như đề án đặt ra cần thời gian, kinh phí lớn. Nhận trách nhiệm của mình trong chỉ đạo xây dựng đề án, Bộ trưởng cho rằng, không chỉ riêng Đề án dạy học ngoại ngữ mà các đề án khác muốn thành công, hiệu quả cao cần thiết thực, khả thi, bám sát những giải pháp.

Đại biểu Hồ Thị Minh (Quảng Trị), Cao Thị Xuân (Thanh Hóa) nêu thực tế: Hiện có 191.000 sinh viên tốt nghiệp đại học chưa có việc làm, nhưng ở các địa phương, rất nhiều trường đại học vẫn tiếp tục đào tạo, gây mất cân đối cung cầu. Các đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết giải pháp khắc phục và yêu cầu làm rõ trách nhiệm của Bộ trưởng đối với tình trạng này.

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ nêu rõ, đây là điều Bộ Giáo dục và Đào tạo đang băn khoăn, trăn trở. Hằng năm có khoảng 80% số sinh viên ra trường có việc làm. Bộ sẽ tập trung điều chỉnh mạng lưới trường đại học, áp dụng chuẩn bảo đảm chất lượng trường và ngành; những trường mới mở được hỗ trợ theo hướng trở thành phân hiệu hoặc trường thành viên của các trường đại học lớn. Mục tiêu là hướng tới quy hoạch lại mạng lưới, hình thành nhóm các trường chất lượng. Bên cạnh đó, sẽ "siết" chặt đầu ra và đầu vào đại học, cao đẳng; chỉ đạo các trường báo cáo số lượng sinh viên tốt nghiệp. Nếu trường nào không báo cáo hoặc có số sinh viên thất nghiệp cao, thì Bộ sẽ có giải pháp để hạn chế.

Đối với chất vấn của các đại biểu QH về việc đào tạo chưa gắn với thực tế khiến sinh viên ra trường rất lúng túng, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo cho rằng, có nhiều giải pháp để khắc phục thực trạng nêu trên, trong đó, sẽ chú trọng tăng cường thông tin giữa các trường học, cơ sở đào tạo với doanh nghiệp, đơn vị sử dụng lao động. Bên cạnh đó, Bộ sẽ chỉ đạo các đơn vị, nhà trường chỉnh sửa chương trình đào tạo theo hướng gắn lý thuyết với thực hành; tăng cường kỹ năng, nhất là những kỹ năng gắn với thị trường lao động thực tế. Tuy nhiên, không phải tất cả các cử nhân khi ra trường là thạo việc ngay mà cần có quá trình tự thân rèn luyện, học hỏi và sự đào tạo của đơn vị tiếp nhận...

Chưa hài lòng với câu trả lời này, đại biểu Nguyễn Anh Trí (Hà Nội) và một số đại biểu khác đã tranh luận, đề nghị Bộ trưởng làm rõ nội dung quy hoạch đào tạo đã gắn với nhu cầu thực tế chưa và trách nhiệm của Bộ Giáo dục và Đào tạo đối với vấn đề này. Nhận trách nhiệm về tình trạng sinh viên ra trường không có việc làm, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cho rằng, thời gian tới, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tập trung giải pháp đào tạo sinh viên đáp ứng nhu cầu của thị trường; phối hợp Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cùng các bộ, ngành khác để quy hoạch, làm tốt công tác dự báo thị trường lao động.

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã tham gia trả lời chất vấn của các đại biểu QH về công tác của ngành giáo dục. Phó Thủ tướng nêu rõ: Giáo dục là một lĩnh vực quan trọng được toàn dân quan tâm. Hiện nay, chúng ta còn nhiều điều chưa hài lòng về giáo dục nhưng cần khẳng định, ngành giáo dục đã có được những thành tựu quan trọng trong thời gian qua. Quá trình đổi mới không thể có kết quả ngay mà cần có quá trình triển khai, rút kinh nghiệm. Một trong những vấn đề cần giải quyết ngay của ngành giáo dục là chất lượng kiểm định đầu vào và đầu ra chưa cao. Bên cạnh đó, vấn đề tự chủ của các trường đại học cần được quan tâm triển khai theo hướng không hẳn là tự chủ tài chính mà cần hạn chế sự can thiệp hành chính vào các hoạt động chuyên môn của nhà trường. Đây là việc mà ngành giáo dục nước ta đã có những bước đi ban đầu rất hiệu quả với 15 trường học thực hiện cơ chế tự chủ, trong đó có ba trường cao đẳng nghề.

Phó Thủ tướng cho rằng, đổi mới kỳ thi là một trong những khâu đột phá để nâng cao chất lượng giáo dục. Tuy nhiên, chúng ta có quá nhiều kỳ thi; thi vào đại học và cao đẳng còn căng thẳng và phức tạp dẫn đến học lệch, học tủ, từ đó ảnh hưởng chất lượng giáo dục. Để giải quyết vấn đề này, một trong những hình thức thi được nhiều nước trên thế giới áp dụng là thi trắc nghiệm. Tuy nhiên, nước ta chưa thể tổ chức thi trắc nghiệm trên diện rộng để tránh tạo ra sự đột ngột đối với học sinh. Năm 2017 sẽ tiếp tục đổi mới thi trắc nghiệm theo hướng trung thực, đơn giản, chất lượng cao để có được các kỳ thi thành công… Nhận xét về phần trả lời chất vấn của Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Phùng Xuân Nhạ, Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân nêu rõ: Giáo dục đào tạo là vấn đề liên quan mật thiết cuộc sống của các tầng lớp nhân dân, vì vậy các đại biểu QH đã đặt rất nhiều câu hỏi thẳng thắn, sát thực tiễn, có sự tranh luận sôi nổi. Bộ trưởng tuy mới nhận nhiệm vụ nhưng đã nắm rõ thực trạng ngành mình, thẳng thắn trả lời từng câu hỏi, đồng thời nhận rõ trách nhiệm của mình đối với những vấn đề đặt ra. Tuy nhiên, một số nội dung câu trả lời còn dài và chưa tạo được sự nhất trí của các đại biểu QH. Chủ tịch QH đề nghị Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo cần tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đổi mới thi cử nhưng cần có lộ trình, không tạo áp lực cho học sinh; rà soát hệ thống trường đại học, qua đó nâng cao chất lượng, ngành nghề đào tạo, góp phần hạn chế tình trạng sinh viên thất nghiệp khi ra trường; tập trung khắc phục triệt để tiêu cực trong dạy thêm, học thêm; rà soát lại chương trình sách giáo khoa để tiếp tục khắc phục những hạn chế, nâng cao chất lượng sách giáo khoa.

Hoàn thiện các quy định về tuyển dụng, bổ nhiệm cán bộ, công chức, viên chức

Ngay trong phần đầu của phiên chất vấn và trả lời chất vấn, Bộ trưởng Nội vụ Lê Vĩnh Tân đã nhận được các câu hỏi của các đại biểu QH về việc: Tổ chức thi tuyển cán bộ lãnh đạo; cải cách tiền lương cán bộ, công chức; bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo chưa hợp lý, sai nguyên tắc; xử lý trách nhiệm đối với nguyên Bộ trưởng Công thương Vũ Huy Hoàng...

Đối với câu hỏi của đại biểu Lê Thị Nga (Thái Nguyên) và một số đại biểu về hiện tượng tuyển dụng, bổ nhiệm ồ ạt cán bộ lãnh đạo vào cuối nhiệm kỳ và bổ nhiệm người thân, người nhà vào các vị trí lãnh đạo khác nhau tại một số đơn vị, cơ quan, địa phương, Bộ trưởng Nội vụ cho biết: Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Nội vụ đã tổ chức các Đoàn Thanh tra công vụ tại chín địa phương có hiện tượng nêu trên và đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ về kết quả thanh tra. Bộ đang tiếp tục tổng hợp báo cáo của các địa phương về vấn đề này và sẽ có báo cáo cụ thể đối với QH. Đây là việc cần xem xét kỹ lưỡng, cụ thể bởi trong bổ nhiệm có bổ nhiệm lại, bổ nhiệm mới, bổ nhiệm theo quy hoạch… Bộ trưởng Lê Vĩnh Tân nêu rõ: Đối với những quyết định bổ nhiệm cán bộ sai quy trình, không đúng đối tượng, các cơ quan liên quan sẽ phải xem xét hủy bỏ. Trong thời gian tới, Bộ Nội vụ sẽ tiếp tục thanh tra công vụ nội dung bổ nhiệm cán bộ tại các địa phương, bộ, ngành để nâng cao kỷ cương, kỷ luật ở lĩnh vực công tác quan trọng này. Bộ trưởng thừa nhận, quy trình bổ nhiệm cán bộ hiện nay "còn nhiều khoảng trống", do vậy, Bộ sẽ nghiên cứu sửa đổi các quy định, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ các cấp, các ngành, khắc phục tình trạng bổ nhiệm cán bộ không đúng yêu cầu, tiêu chuẩn mà không ai chịu trách nhiệm.

Tranh luận về vấn đề này, đại biểu Lê Thị Nga cho biết, đã gửi chất vấn bằng văn bản về tình trạng bổ nhiệm ồ ạt thời gian qua tới Bộ Nội vụ cách đây bốn tháng, nhưng đến nay chưa nhận được trả lời. Với thời gian khá dài này, lẽ ra Bộ Nội vụ phải thanh tra xong những sự việc mà dư luận, báo chí phản ánh. Tiếp thu ý kiến của đại biểu, Bộ trưởng Nội vụ cho biết, sẽ gửi báo cáo sơ bộ cho đại biểu, đồng thời nhấn mạnh các giải pháp đổi mới thi tuyển, bổ nhiệm cán bộ để bảo đảm tuyển chọn được người tài, ngăn chặn tình trạng “tuyển dụng, bổ nhiệm người nhà” như ý kiến đại biểu QH phản ánh.

Một số đại biểu QH phát biểu ý kiến, cho rằng việc xử lý trách nhiệm với nguyên Bộ trưởng Công thương Vũ Huy Hoàng là cần thiết nhưng sẽ thực hiện như thế nào để bảo đảm đúng quy định pháp luật. Bộ trưởng Nội vụ cho biết: Vừa qua, Ủy ban Kiểm tra T.Ư Đảng và Ban Bí thư T.Ư Đảng đã xem xét, kết luận nhiều vi phạm, khuyết điểm của nguyên Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng và đã quyết định thi hành kỷ luật về mặt Đảng, cách chức Bí thư Ban cán sự đảng Bộ Công thương, giai đoạn 2011 - 2016. Về mặt Nhà nước, việc xử lý kỷ luật là nội dung mới và khó, chưa có tiền lệ, cho nên Bộ Nội vụ sẽ phối hợp các cơ quan chuyên môn tham mưu, xây dựng hành lang pháp lý, từ đó có biện pháp xử lý về mặt hành chính. Điều này thể hiện quyết tâm chính trị của Đảng, Chính phủ là nếu có sai phạm thì có xử lý. Qua đó, cảnh báo các đồng chí đang tại chức, khi thực hiện chức năng nhiệm vụ phải làm đúng, không phải nghỉ hưu là hết trách nhiệm với Đảng, Nhà nước.

Đại biểu Phạm Thị Thu Trang (Quảng Ngãi) và một số đại biểu chất vấn về thực trạng, nguyên nhân và giải pháp tinh giản biên chế hiện nay. Bộ trưởng cho biết, công tác tinh giản biên chế là chủ trương lớn, nhưng thời gian qua các địa phương mới chỉ quan tâm giảm biên chế, chưa quan tâm việc cơ cấu đội ngũ cán bộ công chức, viên chức và tinh gọn lại bộ máy. Sau hai năm thực hiện, việc giảm biên chế còn chậm, chưa đạt yêu cầu là đưa khỏi bộ máy tổ chức những đối tượng không đủ tiêu chuẩn. Thời gian tới, Bộ sẽ tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức theo hướng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; thu hút những người có đức, có tài vào hoạt động công vụ trong các cơ quan đảng, nhà nước và tổ chức chính trị - xã hội.

Về lộ trình cải cách tiền lương chưa đạt mục tiêu đề ra, Bộ trưởng cho biết: Năm 2017 sẽ tiếp tục tăng lương cơ sở, nhưng việc tăng lương cần phải có lộ trình trong điều kiện nền kinh tế đất nước đang gặp rất nhiều khó khăn, nhất là thu ngân sách nhà nước. Để tăng lương đúng mục tiêu đề ra, góp phần nâng cao mức sống, thu nhập của người lao động, Bộ trưởng Nội vụ cho rằng: Các bộ, ngành, địa phương cần nghiêm túc tinh giản biên chế.

Chưa thống nhất với ý kiến này của Bộ trưởng, đại biểu Bùi Sỹ Lợi (Thanh Hóa) trao đổi lại, cho rằng: Cải cách tiền lương có rất nhiều việc liên quan cần thực hiện tốt như cải cách thang lương, bậc lương, không chỉ có việc tinh giản biên chế.

Trong phiên trả lời chất vấn tại hội trường sáng hôm nay (17-11), Bộ trưởng Lê Vĩnh Tân tiếp tục trả lời, làm rõ các nội dung liên quan lĩnh vực phụ trách được các đại biểu QH chất vấn. Theo chương trình, Thủ tướng Chính phủ trả lời chất vấn các đại biểu QH.

Sau khi Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh đền bù, Chính phủ đã có văn bản hướng dẫn thực hiện đền bù cho nhân dân dựa trên tổng hợp ý kiến thống nhất, khoa học của các bộ, ngành ở T.Ư và các địa phương, có tham khảo ý kiến của người dân. Theo đó, về cơ bản là những người dân tham gia trực tiếp vào hoạt động ở biển, một số người tham gia gián tiếp sẽ được nhận đền bù... Một Phó Thủ tướng đã đến kiểm tra và lắng nghe ý kiến của dân, ý kiến của các địa phương và đang tiếp tục xem xét thêm để bảo đảm rằng, những người dân bị thiệt hại sẽ được đưa vào diện nhận đền bù.

Trần Hồng Hà

Bộ trưởng Tài nguyên và Môi trường

Câu hỏi của tôi là thực trạng 191 nghìn sinh viên ra trường không có việc làm thì Bộ Giáo dục và Đào tạo có lỗi gì không? Trả lời của Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo chưa rõ ý. Tôi nhận thấy Bộ có lỗi trong thực trạng này và nên thừa nhận trước QH. Cần phải nhấn mạnh rằng, một trong những lỗi lớn nhất là đào tạo chưa gắn với nhu cầu, chưa gắn với thực tế. Bên cạnh đó, quy hoạch các trường đại học chưa hợp lý.

Đại biểu Nguyễn Anh Trí (TP Hà Nội)

Để tránh việc tuyển dụng người nhà, Bộ Nội vụ đã chỉ đạo đơn vị chuyên môn nghiên cứu các quy định cụ thể, phù hợp. Vì sao thi tuyển đầu vào công chức chỉ đạt hơn 10%, xét tuyển thì 90%. Thi tuyển công khai, minh bạch thì lại ít người, còn xét tuyển lại đông người tham gia. Bộ đang nghiên cứu cơ chế, quy định theo hướng tạo điều kiện, khuyến khích mọi người thi tuyển để bảo đảm minh bạch, xem xét điều chỉnh, bổ sung điều kiện quy định để khuyến khích sinh viên ra trường dự thi công bằng. Và sẽ hạn chế xét tuyển.

Lê Vĩnh Tân

Bộ trưởng Nội vụ