Thông qua trang Youtube, tân Tổng thống Mỹ - ông Donald Trump – tuyên bố việc rút Mỹ khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương là nhiệm vụ hàng đầu của ông trong 100 ngày đầu tiên tại Nhà Trắng.

Tuyên bố của ông Trump đẩy Nhật Bản, Canada và Mexico vào thế khó nhưng các quan chức của Trung Quốc lại nhìn thấy hy vọng.

TPP là gì?

TPP là thỏa thuận thương mại giữa 12 quốc gia bao gồm: Mỹ, Việt Nam, Brunei, Chile, New Zealand, Singapore, Australia, Peru, Malaysia, Mexico, Canada và Nhật Bản. Việc đàm phán các điều khoản đã kết thúc cách đây 1 năm và dự kiến được tất cả các nước phê chuẩn vào tháng 2/2018. Tuy nhiên, với tuyên bố ngày 21/11 của ông Trump, TPP gần như chắc chắn không được thực hiện.

Theo giám đốc Fredrik Erixon của Trung tâm Châu Âu về Kinh tế Chính trị Quốc tế (ECIPE), TPP về cơ bản là “đã chết”.

Ông Erixon cho rằng TPP là sáng kiến có thể giúp tổng hợp tất cả các hiệp định thương mại tự do của Mỹ hiện nay. Nếu không có sự tham gia của nền kinh tế số 1 thế giới, TPP sẽ tác động rất nhỏ tới các quốc gia thành viên khác.

TPP sup do mo ra ky nguyen moi cho moi quan he Trung-My - Anh 1

Chủ nghĩa bảo hộ thương mại của ông Trump có thể mang tới nhiều lợi ích cho Trung Quốc

Điều này có ý nghĩa gì với mối quan hệ giữa Mỹ và các quốc gia?

Bên cạnh việc rút khỏi TPP, ông Trump còn muốn tái đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) với Mexico và Canada. Kể từ khi có hiệu lực năm 1994, hiệp định này giúp kim ngạch xuất nhập khẩu của Mỹ sang 2 quốc gia trên tăng gấp 4 lần.

Vị lãnh đạo của ECIPE nhận định rằng chính sách thương mại của ông Trump sẽ gây hấn với nhiều quốc gia. Các thỏa thuận thương mại tốt sẽ mang đến lợi ích cho cả 2 bên chứ không chỉ 1. Những lời vị tổng thống thứ 45 của nước Mỹ phát biểu trong suốt 2 năm tranh cử cho đến nay sẽ không thể mang đến cho Mỹ những thỏa thuận thương mại tốt như trước đây.

TPP là cơ sở cho Hiệp định Đối tác Thương mại và Đầu tư xuyên Đại Tây Dương (TTIP) giữa Mỹ và Liên minh Châu Âu (EU). Do đó, nếu không có TPP, TTIP sẽ đứng trên bờ vực đổ vỡ.

Chuyên gia Alicia García-Herrero của Bruegel dự báo TTIP sẽ không thể xảy ra giống như TPP. Điều này sẽ khiến EU đồng ý với những đề xuất của Trung Quốc để tránh bị cô lập về mặt kinh tế.

Sẽ có một thỏa thuận giữa Mỹ và Trung Quốc?

Các quan chức Trung Quốc đang kỳ vọng thay thế vị trí của Mỹ trong thỏa thuận TPP.

Tờ Financial Times dẫn lời Chủ tịch Trung Quốc – ông Tập Cận Bình: “Trung Quốc sẽ không đóng cửa với thế giới bên ngoài mà còn mở rộng hơn nữa.”

Khi nói về mối quan hệ với Mỹ, ông Bình cho biết ông kỳ vọng 2 bên sẽ cùng hợp tác để đảm bảo và phát triển mối quan hệ trong quá trình Nhà Trắng chuyển giao.

Theo Chủ tịch Stephen Orlins của Hội đồng Quốc gia về quan hệ Mỹ-Trung Quốc, ông Trump có thể đạt được một thỏa thuận thương mại sau cuộc đàm phán song phương giữa 2 nước.

Ông Orlins cho rằng việc bổ nhiệm Wilbur Ross vào chức Bộ trưởng Thương mại có thể biến ngành thép trở thành một phần quan trọng trong cuộc đàm phán giữa 2 nước.

Vậy còn Canada?

Trong vài tuần qua, các quan chức Canada không đón nhận nhiều tin tốt. Thỏa thuận thương mại giữa họ và EU đang trên bờ vực phá sản trong khi TPP và NAFTA cũng trong tình trạng không mấy khả quan. Điều này tước đi những lựa chọn vốn khá ít ỏi của Thủ tướng Justin Trudeau.

Ông Erixon cho biết Mỹ là thị trường lớn nhất của Canada nên quốc gia vùng cực Bắc luôn cố gắng giữ mối quan hệ giữa 2 nước. Tuy nhiên, Canada nên cân nhắc việc đẩy mạnh chính sách đa dạng hóa các mối quan hệ thương mại, trong đó bao gồm Trung Quốc.