Theo giới chuyên môn, Việt Nam có thể sẽ trở thành “mắt xích trọng yếu nhất” trong triển vọng cứu vãn Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (Trans Pacific Partnership - TPP). Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố rút Hoa Kỳ ra khỏi TPP hồi tháng Giêng năm nay, nhưng 11 quốc gia còn lại, bao gồm cả Australia lẫn New Zealand, đang đàm phán để tiến tới một thỏa thuận.

TPP 10 hay 12? - Anh 1

Hội nghị thượng đỉnh APEC lần thứ 24 ngày 20/11/2016 tại Lima, Peru. (Ảnh: AP).

Steve Ciobo - Bộ trưởng Thương mại Australia, đã họp với những người đồng nhiệm của các nước ở Sydney vừa kết thúc ngày 30/8. Người ta cho rằng nhìn chung, các nước này mong muốn đạt được một thỏa thuận tại cuộc họp của giới lãnh đạo APEC tại Hội nghị thượng đỉnh từ ngày 6/11 tại Việt Nam.

Matthew Goodman, cựu quan chức chính phủ của Tổng thống Barack Obama, người hiện đang làm việc cho Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) tại Washington, tin rằng thỏa thuận mậu dịch mới có những chỗ khó tháo gỡ.

Ông nói với các phóng viên tại Canberra rằng, “Thỏa thuận đối với Việt Nam về cơ bản là họ sẽ phải thực hiện những cải cách khó khăn đối với các doanh nghiệp nhà nước cũng như cải cách về lao động và các lĩnh vực khác… để đổi lấy việc tiếp cận thị trường Mỹ nhiều hơn, đặc biệt là về mảng dệt may và da giày”.

Ông tự đặt câu hỏi: “Nếu không có những điều khoản này, người ta có thể hỏi lý do tại sao Việt Nam sẽ muốn tham gia?”. Thế có nghĩa rằng, nếu bị “bó buộc” vào các điều khoản về dệt may, da giày và cải cách lao động, Việt Nam sẽ không muốn tham gia TPP?

Được biết, cũng có những thách thức với việc giữ Malaysia lại để tham gia Hiệp ước TPP - vốn đã được ký vào tháng 2/2016 với 12 nước thành viên: Singapore, Brunei, Canada, New Zealand, Chile, Australia, Nhật, Malaysia, Mexico, Peru, Hoa Kỳ và Việt Nam - chiếm 40% nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, TPP đã bị đình hoãn từ 1/2017 khi Tổng thống Trump tuyên bố Hoa Kỳ rút ra khỏi TPP. Đây là hành động thực hiện cam kết “Nước Mỹ trước hết” (American First) trong khẩu hiệu “Hãy làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại” (Make American great again) trong chiến dịch tranh cử của ông Trump với mong muốn mang lại công ăn việc làm cho người Mỹ.

Theo ông Goodman, “một thỏa thuận không có Việt Nam và Hoa Kỳ - được gọi là TPP 10 - sẽ là lựa chọn tốt thứ ba, nhưng còn hơn là không có sự lựa chọn nào”. Nhưng ông Goodman cũng tin rằng Hoa Kỳ đã ngầm khuyến khích Australia và Nhật Bản hâm nóng lại thỏa thuận này và “giữ chỗ” để Hoa Kỳ tìm cách quay trở lại tham gia.

Hoa Kỳ sẽ quay lại TPP, hay TPP chỉ còn 10? Có lẽ câu trả lời sẽ có sau Hội nghị thượng đỉnh APEC vào đầu tháng 11 tại Đà Nẵng.

Lê Miên Tường

TPP 10 hay 12? - Anh 2