Lượng rác thải tại TPHCM tăng bình quân 5% mỗi năm và đến nay nhiều bãi rác đã đóng bãi hoặc chuẩn bị đóng bãi. Gần đây một số nhà đầu tư đề xuất đầu tư sản xuất điện từ rác, cho thấy nếu biết tận dụng thì rác thải cũng đóng góp nguồn năng lượng đáng kể cho thành phố.

TPHCM: Nhieu bai rac co tiem nang phat dien - Anh 1

Rác thải tại bãi Vietstar - Ảnh: Văn Nam

Hôm 10-7 vừa qua, Công ty TNHH Thủy lực – Máy và Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị TPHCM đề xuất đầu tư hệ thống sản xuất điện từ rác tại bãi rác Gò Cát, quận Bình Tân - đây là bãi rác đã đóng bãi không tiếp nhận rác từ lâu và hiện lưu chứa hơn 5 triệu tấn rác thải.

Đại diện nhà đầu tư dự án nói trên cho biết các thiết bị và công nghệ sử dụng cho đốt phát điện tại bãi Gò Cát được sản xuất trong nước và được lắp đặt thử nghiệm từ cuối năm 2016 và phát điện từ tháng 4-2017.

Kết quả rác thải được đưa vào lò nhiệt trong môi trường không có ô xy sinh ra khí cung cấp nhiêu liệu cho máy phát điện. Trước mắt chỉ mới chạy thử nghiệm khoảng 10 tấn rác/ngày mà đã phát được hơn 7.000 kWh lên lưới điện quốc gia nên đại diện nhà đầu tư hệ thống nói trên đề xuất được nâng công suất phát điện lên 20 MW/ngày với lượng rác sử dụng khoảng 1.000 tấn/ngày. Cần nói thêm, hiện nay đã có quy định điện sản xuất từ rác sẽ được ngành điện mua với giá 10,05 cent/kWh.

Quyết định 31/2014/QĐ-TTg năm 2014 của Thủ tướng Chính phủ về cơ chế hỗ trợ phát triển các dự án phát điện sử dụng chất thải rắn quy định: ngành điện sẽ có trách nhiệm ký hợp đồng mua điện liên tục trong 20 năm đối với các dự án đốt rác phát điện với giá mua điện 10,05 cent/kWh. Ngoài ra, dự án đốt rác phát điện, theo quy định tại quyết định 31, nhà đầu tư sẽ được hưởng các ưu đãi về thuế nhập khẩu thiết bị, miễn giảm tiền thuê đất...

Theo UBND thành phố, hiện chính quyền thành phố đang kêu gọi các nhà đầu tư cải tạo các bãi rác đã đóng bãi từ nhiều năm trước như Gò Cát, Phước Hiệp, Đông Thạnh. Với mỗi bãi rác chứa hàng triệu tấn rác, nếu biết tận dụng xử lý làm nguyên liệu phát điện sẽ vừa là nguồn năng lượng dồi dào, vừa giúp giảm nguy cơ ô nhiễm môi trường.

Theo Sở Tài nguyên và Môi trường TPHCM, hiện toàn thành phố phát sinh khoảng 8.300 tấn rác thải sinh hoạt mỗi ngày và với mức tăng bình quân 5% mỗi năm thì dự báo đến năm 2025 lượng rác thải sinh hoạt có thể tăng lên gần 13.000 tấn/ngày.

Mục tiêu được chính quyền thành phố đặt ra là khuyến khích các nhà đầu tư chuyển đổi công nghệ các khu xử lý rác hiện hữu, đầu tư công nghệ tiên tiến để giảm tỷ lệ chôn lấp còn 60% vào năm 2020 và 20% vào năm 2025.

Theo thông tin về kế hoạch đầu tư được Sở Tài nguyên và Môi trường cung cấp, dự kiến đến năm 2025 nhiều nhà đầu tư sẽ tham gia xử lý bằng công nghệ đốt, phát điện đến 9.000 tấn/ngày (chiếm xấp xỉ 70%), làm phân compost 1.500 tấn/ngày (chiếm 11%), chôn lấp chỉ còn 2.500 tấn/ngày (chiếm 19%).

Trong đó, Công ty Xử lý chất thải rắn Việt Nam (VWS) – hiện đang xử lý chủ yếu bằng công nghệ chôn lấp – sẽ tham gia đầu tư công nghệ khí hóa CNG 2.000 tấn/ngày để phát điện. Công ty Tâm Sinh Nghĩa cũng tăng lượng đốt phát điện lên 1.300 tấn/ngày. Công ty Vietstar sẽ đầu tư để vừa làm compost vừa đốt phát điện công suất 1.200-1.800 tấn/ngày.

Thấy được tiềm năng từ rác này, hai nhà đầu tư khác là Công ty Tasco và Trisun Green Energy cũng đề xuất đầu tư công nghệ xử lý rác thành điện. Cụ thể, Tasco muốn đầu tư làm compost công suất 500 tấn/ngày và Trisun Green Energy muốn đầu tư hàng trăm triệu đô la Mỹ cho hệ thống đốt plasma thu hồi nhiệt phát điện với công suất 1.000 tấn/ngày.

Theo tính toán của các chuyên gia, với giá mua điện của ngành điện nói trên, tiền bán điện từ một dự án đốt rác phát điện 1.000 tấn/ngày sẽ khoảng 370 tỉ đồng/năm, cộng thêm 150 tỉ đồng ngân sách thành phố trả cho chi phí xử lý rác (khoảng 20 đô la Mỹ/tấn), sau khi trừ chi phí vận hành khoảng 240 tỉ đồng thì nhà đầu tư còn thu khoảng 280 tỉ đồng/năm. Như vậy, dự kiến nhà đầu tư sẽ thu hồi được vốn đầu tư dự án sau gần 14 năm.