ANTT.VN – Vấn đề “xe dù”, “bến lậu” đã tồn tại nhiều năm ở TPHCM, gây ra sự cạnh tranh không lành mạnh, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông khiến chính quyền và người dân đều bức xúc. Dư luận đnag trông chờ vào lần ra tay quyết liệt này khi mới đây lãnh đạo thành phố đã khẳng định “sẽ dẹp ngay”, sẽ xóa sổ luôn trong năm 2016.

Xe dù”, bến lậu” hoạt động công khai bất chấp dư luận

Tình trạng xe khách trá hình (xe dù) hoạt động tại các bến cóc (bến lậu) là một vấn đề tồn tại nhiều năm ở TPHCM, ai cũng bức xúc, song lâu nay các biện pháp chấn chỉnh, xử lý vi phạm của thành phố này chỉ như “bắt cóc bỏ đĩa”.

Ví dụ như ở số 391 và 397 Đinh Bộ Lĩnh, đoạn đối diện Bến xe Miền Đông (phường 26, quận Bình Thạnh, TP HCM) và một số tuyến đường như Mai Chí Thọ (quận 2), Quốc lộ 13 (quận Thủ Đức), Kinh Dương Vương (quận Bình Tân)... thời gian gần đây bỗng dưng thành bến cóc cho xe dù hoạt động.

Tại địa chỉ 24B Nguyễn Thị Định, phường Bình Trưng Tây, quận 2 cũng vừa mọc lên một bến cóc mới với hàng chục chuyến xe đến đón - trả khách ra vào hàng ngày, gây mất trật tự an toàn giao thông.

Thậm chí ngay cả khi các ngành chức năng của thành phố đang siết chặt quản lý vấn đề này thì nhà xe Thành Bưởi (Cty TNHH Thanh Bưởi, Q5, TPHCM) vẫn ngang nhiên tổ chức một “bến cóc” tại số 1 Vĩnh Viễn - Lê Hồng Phong, núp bóng “bãi đỗ xe” và “xe hợp đồng”, “xe lữ hành”…

Tình trạng nói trên đã khiến nhiều doanh nghiệp vận tải chân chính trên địa bàn bức xúc vì bị cạnh tranh không lành mạnh.

Biểu hiện cạnh tranh không lành mạnh thể hiện ở chỗ: So với các xe khách đăng ký chạy tuyến cố định trong bến, các xe khách trá hình trốn được 10% thuế VAT, trốn phí bến bãi, thuế thu nhập, không cần đóng bảo hiểm cho hành khách, không bị kiểm tra bến bãi.. nên thu được lợi nhuận rất cao.

“Đây là lý do chính khiến nhiều nhà xe lao vào hoạt động trá hình. Bên cạnh đó, xe khách trá hình còn có lợi thế là được vào trung tâm thành phố, khu dân cư để đón, trả khách và thời gian xuất phát tùy ý. Trong khi đó, xe hoạt động trong bến không được đón khách ở ngoài, lại phải đi-về đúng giờ và bị kiểm tra rất kỹ trước khi khởi hành” – đại diện nhà xe Phương Trang (Cty CP Xe khách Phương Trang – 80 Trần Hưng Đạo, Q1) cho biết.

Chính vì vậy mà ngày 14/5/2016, 12 doanh nghiệp vận tải chủ lực tại TP HCM như Phương Trang, Kumho Samco, Mai Linh, HTX Vận tải Thống Nhất… đã đồng loạt ký văn bản gửi Bí thư Thành ủy Đinh La Thăng và Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thành Phong kiến nghị thành phố có giải pháp quyết liệt, xử lý dứt điểm vấn nạn xe “dù” trên địa bàn đã tồn tại hàng chục năm qua.

Ngay sau đó, ngày 25/5/2016, Sở GTVT TP.HCM đã tổ chức cuộc họp bàn phương hướng xử lý theo đề nghị của 12 đơn vị vận tải khách tuyến cố định nói trên.

Từ đó đến nay đã có nhiều văn bản chỉ đạo của các bộ, ngành, chính quyền địa phương, thậm chí Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình (kiêm Chủ tịch Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia) đã chỉ đạo Bộ GTVT chủ trì, phối hợp với Bộ Công an và các địa phương tiến hành kiểm tra và xử lý nghiêm vi phạm, song tình hình vẫn không hề được cải thiện.

Rõ nhất là bến xe ở số 1 Vĩnh Viễn, Q.10 (của doanh nghiệp Thành Bưởi), Giám đốc Sở GTVT TPHCM cũng đã thừa nhận là bến lậu, đồng thời khẳng định sẽ kiên quyết dẹp ngay trong tháng 8/2016. Thế nhưng đến nay, bến lậu này vẫn ngang nhiên hoạt động.

TP HCM: 'Xe du', 'ben lau' vi sao mai khong dep duoc? - Anh 1

Bến xe dù số 1 Vĩnh Viễn của DN Thành Bưởi hoạt động công khai bất chấp dư luận

Có hay không sự “bảo kê”?

Ngày 12/9/2016, Phó Giám đốc Sở GTVT TPHCM Lê Hoàng Minh đã ký văn bản số 12299/SGTVT-VTĐB gửi UBND TPHCM báo cáo về việc giải quyết tình trạng “xe khách trá hình”, “bến xe khách lậu”.

Trong đó, ông Minh đổ lỗi tại “các cơ quan có thẩm quyền chưa có sự phối hợp đồng bộ với nhau để kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm quy định…”; Mặt khác “công tác thông tin tuyên truyền đến người dân chưa đầy đủ nên dư luận xã hội chỉ quy trách nhiệm duy nhất cho lực lượng thanh tra Sở GTVT”.

Cụ thể, theo ông Minh, “các cơ quan có thẩm quyền chưa có sự phối hợp đồng bộ” nói trên bao gồm UBND các cấp và cảnh sát giao thông.

Mặt khác cũng tại văn bản này, ông Minh cho rằng do Sở Kế hoạch và Đầu tư (KH-ĐT) “dễ dãi” khi cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, không kiểm tra điều kiện hoạt động, nên sau khi cấp thì một số vị trí này lập tức trở thành “bến cóc”.

Không hiểu sao ông Phó giám đốc Sở GTVT một thành phố lớn như TPHCM lại phát biểu thiếu kín kẽ như vậy, bởi trên thực tế quy định của pháp luật hiện hành thì Sở KH-ĐT chỉ cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, còn Sở GTVT phải cấp Giấy phép kinh doanh vận tải (vì kinh doanh vận tải là ngành nghề kinh doanh có điều kiện được quy định tại Nghị định số 86/2014/NĐ-CP và Thông tư 63/2014/TT-BGTVT) (?!)

Tiếp sau văn bản báo cáo giải trình gửi UBND TPHCM nói trên, ngày 14/9/2016, Thanh tra Sở GTVT TP.HCM có Văn bản số 945/TTS-TMTH gửi Chánh Thanh tra Bộ GTVT xin ý kiến chỉ đạo nghiệp vụ chuyên ngành để xử lý hành vi vi phạm “Xây dựng bến xe, bãi đỗ xe không theo quy hoạch hoặc không được phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền” tại số 1 Vĩnh Viễn, Q.10, TP.HCM.

Về văn bản này, trả lời báo chí, tiến sĩ Phạm Sanh, chuyên gia về GTVT cho rằng: “Việc Thanh tra Sở GTVT TP.HCM xin ý kiến cấp trên về việc xử lý bến lậu tại số 1 Vĩnh Viễn, Q.10 là nhằm đùn đẩy trách nhiệm, kéo dài thời gian xử lý vi phạm đồng thời đổ lỗi cho sự chậm trễ xử lý bến lậu này theo chỉ đạo của Chủ tịch UBND và cam kết của Giám đốc Sở GTVT TP.HCM (phải dẹp xong trong tháng 8/2016), là do còn phải xin ý kiến cấp trên!".

“Thật vô lý, khi Thanh tra Sở GTVT TP.HCM cho rằng, do nhận thức pháp luật chưa thống nhất trong nội bộ đơn vị và một số cơ quan nên phải xin ý kiến chỉ đạo của Thanh tra Bộ GTVT. Đây là điều vô lý, không chấp nhận được bởi một cơ quan chuyên ngành về GTVT cấp Sở mà lại nhận thức về pháp luật chưa thống nhất?” - ông Sanh nói.

Một điều đáng lưu ý nữa là: cả Sở GTVT TPHCM và thanh tra Bộ GTVT đều biết rất rõ : Để xử lý bến lậu, điểm đón trả khách trái phép, không theo quy hoạch và tiêu chuẩn phù hợp... thì phải áp dụng Điều 14 và các điểm, khoản tại Điều 28 của Nghị định 46/NĐ-CP để xử phạt.

Thế nhưng, tất cả các văn bản của thanh tra Sở GTVT TPHCM, đặc biệt là văn bản số 12299 do Phó Giám Đốc Sở GTVT Lê Hoàng Minh ký đều không nhắc đến các chế tài xử phạt này.

Việc ông Lê Hoàng Minh không vận dụng Nghị định 46 để xử phạt, không làm theo chỉ đạo của Phó thủ tướng, Chủ tịch UBND TPHCM và Thanh Tra Bộ GTVT, thoái thác, kéo dài thời gian xử lý, đùn đẩy trách nhiệm cho các cơ quan khác như trên,... khiến dư luận không thể không nghi ngờ có hay không sự bao che, dung túng, “bảo kê” cho doanh nghiệp hoạt động sai phạm, tạo ra môi trường cạnh tranh không lành mạnh, gây thất thu cho ngân sách Nhà nước.

Kiên quyết xóa sổ “xe dù”, “bến lậu” trong năm 2016

Tại buổi tiếp xúc cử tri ở Hóc Môn chiều 05/10/2016, trả lời cử tri về vấn đề “xe dù”, “bến lậu”, Bí thư Thành ủy Đinh La Thăng khẳng định: “Vấn đề này gây bức xúc nhiều, ai cũng thấy và sẽ phải dẹp ngay”.

Phó chủ tịch UBND TPHCM - ông Lê Văn Khoa cũng cam kết: Chắc chắn sẽ dẹp bến lậu trong tháng 10/2016, trong năm 2016 xóa sổ luôn xe dù, xe trá hình.

Trước đó, trả lời văn bản số 12299/SGTVT-VTĐB ngày 12/9/2016 của Sở GTVT TPHCM, trong văn bản số 5386/UBND-ĐT ngày 29/9/2016, Phó chủ tịch UBND TPHCM - ông Lê Văn Khoa cũng đã chỉ đạo Sở GTVT TPHCM rà soát chấn chỉnh các sai phạm về thành lập, xây dựng bến xe lậu, tập hợp báo cáo gửi về Ủy ban trước ngày 30/10/2016.

Thành phố cũng đồng ý chủ trương lập Đoàn kiểm tra liên ngành thực hiện thanh kiểm tra và xử lý sai phạm, kiên quyết xóa bỏ đối với “xe dù”, “xe khách trá hình” trước ngày 31/12/2016.

Trao đổi với ANTT.VN sáng 17/10, ông Vũ Văn Khoa – Phó chủ tịch UBND quận 10 cho biết: “Vấn đề này UBND quận 10 đã chủ động xử lý từ rất lâu rồi. Chúng tôi đã tổ chức kiểm tra bên cóc chỗ số 1 Vĩnh Viễn của DN Thành Bưởi, đã xử lý một lỗi hành chính. Tuy nhiên cái gốc của vấn đề để có thể xử lý dứt điểm thì chúng tôi lại không được giao thẩm quyền.

Theo NĐ 46 thì thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính liên quan đến bến xe, nhà xe phải là Chánh thanh tra Sở Giao thông Vận tải còn Quận 10 chỉ quản lý đất đai và các hoạt động chấp hành pháp luật có liên quan.

Bởi vậy trên cơ sở kết luận sau buổi kiểm tra của Quận 10, chúng tôi đã gửi báo cáo lên UBND, kiến nghị một số biện pháp xử lý, trong đó có kiến nghị thu hồi đất khu vực đó, và người được thẩm quyền thu hồi đất chỉ có UBND thành phố”. Và hiện nay UBND TP đã ra văn bản chỉ đạo Sở GTVT TPHCM chủ trì tổ chức các đoàn bao gồm các sở ngành của thành phố và lực lượng chức năng thuộc quận huyện đi kiểm tra xử lý.

“Tinh thần chung là Quận 10 kiên quyết xử lý đến nơi đến chốn, chúng tôi không đồng ý bất cứ một hình thức “xe dù”, “bến cóc” nào tồn tại trên địa bàn quận 10” – ông Khoa nói.

Ông Khuất Việt Hùng – Phó Chủ nhiệm Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia:

“Vấn đề xe dù bến lậu đã được chỉ đạo rất nhiều, ở tất cả các địa phương trên cả nước, tinh thần chung UBATGTQG chỉ đạo các địa phương phải tổ chức thực hiện nghiêm quy hoạch về các tuyến vận tải cố định, ứng dụng dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình để giám sát tuyến cố định, xác định hành trình của phương tiện và xử lý nghiêm hành vi vi phạm.

Họp quý lần nào các cấo ngành cũng có ý kiến về việc đó. Thời gian qua việc kiểm tra thường xuyên từ UBATGTQG, Ban An toàn giao thông địa phương, các sở ngành đặc biệt là Bộ GTVT thì tình hình cũng có chuyển biến tích cực. Tuy nhiên một số địa phương vẫn còn diễn biến phức tạp như TPHCM, Thừa Thiên Huế, Lào Cai…, các DN vẫn lách luật.

Siết chặt quản lý GTVT là vấn đề thường xuyên, Bộ GTVT đang hoàn thiện Nghị định sửa đổi bổ sung một số điều của NĐ 86 để chấn chỉnh hoạt động này cũng như đẩy mạnh ứng dụng CNTT để quản lý cho tốt hơn”.

Minh Minh (minhminh.antt@gmail.com)