Chuyến thăm của Tổng thống Nga Putin đến thăm Việt Nam hôm nay 12.11 với mục đích thúc đẩy hơn nữa mối quan hệ trong nhiều mặt giữa hai nước, trong đó hồ sơ thương mại hứa hẹn là một điểm sáng.

Tỉ trọng trao đổi thương mại giữa Việt Nam và Nga chưa bao giờ chiếm một mức cao. Nên việc hình thành Hiệp định thương mại tự do (FTA) giữa Việt Nam và các nước Liên minh thuế quan Nga – Belarus – Kazakhstan có là cơ hội để cả hai bên đưa nội hàm đối tác chiến lược toàn diện từ bàn giấy vào thực chất?

Từ niềm tin chính trị…

Nga là một đối tác quan trọng của Việt Nam, điều này có thể thấy qua việc Nga là nước đầu tiên trong số 13 nước cho tới nay Việt Nam đã thiết lập quan hệ đối tác chiến lược.

Dựa trên sự hợp tác giữa hai nước ngày càng phát triển năng động, và tăng cường về chiều rộng và chiều sâu, hai nước đã nâng cấp quan hệ “đối tác chiến lược” năm 2001 thành “đối tác chiến lược toàn diện” năm 2012.

Khi nói về quan hệ Nga – Việt, các lĩnh vực hợp tác chính chỉ được tóm gọn trong hai chữ “khí”, đó là dầu khí và mua bán vũ khí.

Trong lĩnh vực dầu khí, mô hình liên doanh thành công của Vietsopetro (với 51% Việt Nam nắm giữ và 49% thuộc về phía Nga) là minh chứng rõ ràng.

Hay như Tập đoàn dầu khí Việt Nam (PVN) với lựa chọn lịch sử là hợp tác với Nga trong khai thác dầu khí trên biển Đông, đến nay tập đoàn này phát triển lớn mạnh, đóng góp ngân sách hằng năm bằng 20 – 25% GDP cả nước.

Nga là một trong số ít những nước có chuyên gia hợp tác cùng Việt Nam trong lĩnh vực dầu khí, cũng như Việt Nam là một trong không nhiều quốc gia được Nga lựa chọn tham gia khai thác dầu khí ở khu vực viễn Đông.

Tổng thống Nga Vladimir Putin ở sân bay Nội Bài ngày 12.11 – Ảnh: TTXVN

Trong lĩnh vực vũ khí, Việt Nam là một bạn hàng truyền thống của Nga.

Đến thúc đẩy ngoại thương

Trái ngược với hai lĩnh vực hợp tác trên, trong hơn một thập kỷ quan hệ ở mức chiến lược, quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và Nga lại tỏ ra khá khiêm tốn.

Năm 2012, kim ngạch trao đổi hàng hóa hai nước là gần 3,6 tỷ USD và năm nay dự báo ước đạt 4 tỷ USD.

Các con số này tỏ ra lép vế nếu so sánh với tổng kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam với các đối tác khác trong cùng năm kỳ năm 2012, như với Trung Quốc (41 tỷ USD) hay Mỹ và Nhật (cùng ở mức 25 tỷ USD).

Tuy nhiên, trong chuyến thăm Hà Nội vào ngày 12.11, Tổng thống Putin sẽ thúc đẩy đàm phán ký kết Hiệp định thương mại tự do giữa Liên minh thuế quan (Nga, Belarus, Kazakhstan) với Việt Nam.

Hiệp định hứa hẹn sẽ giúp tăng cường không chỉ thương mại hàng hóa, mà còn cả những lĩnh vực khác như dịch vụ và đầu tư.

Hiện nay, doanh nghiệp hai nước vẫn gặp khó khăn trong việc đầu tư do vướng phải những rào cản về thuế quan, thủ tục hay hạn chế hiểu biết về thị trường đối tác. Do đó, quá trình đàm phán FTA sẽ giúp tháo gỡ những khó khăn này.

Trở thành một thành viên WTO vào năm 2012, Nga đang thực hiện các cam kết về thuế quan và hạn ngạch khi mức thuế nhập khẩu trung bình của hàng hóa xuất vào Nga hiện được giảm xuống mức 7,8% so với 9,5% trước đây, và mức thuế trung bình của nhóm hàng nông sản chỉ còn 10,8% so với 13,2%.

Các cam kết này mang đến lợi ích cho các nước xuất khẩu thủy sản, linh kiện điện tử, hàng dệt may, giày dép, nông lâm sản như Việt Nam. Nếu FTA giữa Việt Nam và Liên minh thuế quan sớm được ký kết, mức thuế suất trên sẽ còn được giảm nữa, thậm chí dỡ bỏ vì Việt Nam nằm trong nhóm các nước hưởng ưu đãi thuế quan của Liên minh.

Mặc dù Tổng thống Putin chỉ dừng chân tại Việt Nam một ngày, nhưng chắc chắn những vấn đề về kinh tế được đưa ra thảo luận và ký kết giữa hai nhà nước trong chuyến thăm lần này.

Chuyến đi làm động lực cho không chỉ sự tăng trưởng cơ học về giá trị trao đổi hàng hóa, mà còn cả sự phát triển về chất của hoạt động đầu tư và các lĩnh vực hợp tác – vốn là chỉ số phản ánh chiều sâu và sự bền vững trong quan hệ giữa các quốc gia.

Theo nhận định của GS Carl Thayer (Úc), phía Nga sẽ có những nổ lực để tác động đến Việt Nam trong chuyến đi này trong việc sớm gia nhập Liên Minh Thuế Quan và diễn đàn kinh tế Eurasia. Qua đó thuyết phục Việt Nam tham gia một cách tích cực hơn về kinh tế vào khối mà Nga là chủ đạo.

Bùi Quốc Khánh

Ảnh đại diện: Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh đón Tổng thống Nga Putin tại sân bay Nội Bài ngày 12.11 – Ảnh: TTXVN