Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte đã không còn dừng lại ở lời nói mà đã có hành động đầu tiên nhằm thu hẹp sự hợp tác quân sự với Mỹ - một nền tảng quan trọng trong quan hệ liên minh giữa hai nước này. Có vẻ như ông Duterte quyết “trở mặt” với Mỹ để theo đuổi mối quan hệ gắn bó hơn với Trung Quốc và Nga như lời ông này từng tuyên bố.

Tong thong Philippines tro mat, 'choi' My 'vo dau dieng' - Anh 1

Philippines đã quyết định ngừng các cuộc tập trận và tuần tra chung với Mỹ ở Biển Đông

Trong nhiều tuần qua, Nhà lãnh đạo Philippines đã liên tục tuôn ra những lời lẽ công kích phũ phàng nhằm vào Tổng thống Barack Obama nói riêng và nước Mỹ nói chung. Tuy nhiên, mọi việc vẫn chỉ dừng lại ở lời nói và giới chức cấp cao hai bên vẫn luôn miệng khẳng định mối quan hệ đồng minh bền chặt giữa Manila và Washington. Bản thân Mỹ cũng không thể ngờ rằng những phát biểu của ông Duterte lại có ngày thành sự thật. Ngày hôm qua (7/10), Tổng thống Philippines đã bất ngờ tung ra đòn giáng đầu tiên nhằm vào mối quan hệ liên minh với Mỹ. Theo đó, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines cho biết, nước này đã ngừng các cuộc tập trận và tuần tra hải quân chung với Mỹ ở khu vực tranh chấp trên Biển Đông.

Thông báo trên của Manila rõ ràng đã giáng một đòn rất mạnh vào chiến lược quân sự và ngoại giao của chính quyền Tổng thống Obama ở Biển Đông đồng thời nó làm dấy lên những câu hỏi về tiến trình tương lai của một mối quan hệ liên minh từng được xem là một hòn đá tảng đáng tin cậy trong chiến lược của Mỹ ở khu vực.

Các cuộc tuần tra hải quân chung giữa Mỹ và Philippines được khởi động trong năm nay để phát đi một thông điệp mang tính biểu tượng quan trọng nhằm vào những đòi hỏi chủ quyền phi lý của Trung Quốc cũng như các hành động hung hăng và các hoạt động bồi đắp, xây dựng đảo trái phép của Trung Quốc ở Biển Đông. Các tàu của hải quân Mỹ và Philippines đã thực hiện 3 cuộc tuần tra chung kể từ hồi tháng Ba. Lần gần đây nhất là vào tháng Bảy, phát ngôn viên Lầu Năm Góc Gary Ross cho hay.

Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Delfin Lorenzana cho biết, ông đã thông báo quyết định đình chỉ các cuộc tập trận chung và tuần tra chung với Mỹ cho người đứng đầu Bộ Chỉ huy Thái Bình Dương của Mỹ trong chuyến thăm đến Hawaii hồi tuần trước.

Các cuộc tuần tra chung “đã bị ngừng lại trong một thời gian. Họ (Washington) biết rõ điều đó”, ông Lorenzana cho các phóng viên biết.

Bộ trưởng Quốc phòng Lorenzana cũng cho biết, chính phủ Philippines còn muốn khoảng 100 lính đặc nhiệm Mỹ đang đóng tại miền nam Philippines “sớm” rời khỏi nơi nay và về nước. Quân Mỹ đang giúp các lực lượng địa phương ở miền nam Philippines phát hiện và truy tìm các chiến binh Hồi giáo cực đoan thuộc nhóm khủng bố Abu Sayyaf. Theo ông Lorenzana, lực lượng Mỹ sẽ được yêu cầu rời khỏi Philippines ngay sau khi quân đội địa phương được đào tạo đầy đủ để có thể sử dụng máy bay do thám không người lái.

Bộ trưởng Lorenzana tiết lộ quyết định của Manila trong bối cảnh các lực lượng Mỹ, Philippines đang tiến hành một cuộc tập trận đổ bộ chung. Trước thềm cuộc tập trận này, Tổng thống Duterte đã từng tuyên bố, đây có thể là cuộc tập trận chung cuối cùng giữa Philippines và Mỹ. Đồng thời, ông này cũng không ngại ngần cho biết mong muốn lập liên minh mới với Nga và Trung Quốc.

Có thể nói, những gì Tổng thống Philippines đang làm với Mỹ chắc chắn sẽ khiến giới chức ở Washington tức giận và lo lắng.

Trước khi ông Duterte lên cầm quyền hôm 30/6, Philippines vẫn liên tiếp kêu gọi Mỹ tăng cường sự hiện diện quân sự trong khu vực và cung cấp thêm nhiều vũ khí hạng nặng cũng như radar cho họ để đối phó với Trung Quốc, để ngăn không cho Bắc Kinh áp đặt ý chí của nước này lên Biển Đông.

Philippines cùng với nhiều quốc gia Đông Nam Á khác đã và đang có các cuộc tranh chấp nóng bỏng ở Biển Đông với Trung Quốc. Bắc Kinh tham lam đòi chủ quyền đối với hầu hết Biển Đông và đây là điều mà cộng đồng quốc tế nói chung và những nước có tranh chấp nói riêng không thể chấp nhận. Căng thẳng giữa Manila và Bắc Kinh đặc biệt leo cao trong cuộc tranh chấp ở bãi cạn Scarborough – một khu vực cách bờ biển Philippines khoảng 230km nhưng cách điểm gần nhất với Trung Quốc đến cả nghìn km.

Tuy nhiên, Tổng thống Duterte lên cầm quyền đã lái mọi thứ đi theo chiều hướng hoàn toàn khác. Trong chưa đầy hai tháng, ông Duterte đã có những lời lẽ xúc phạm nặng nề Tổng thống Obama, đe dọa đuổi khoảng 600 lính Mỹ ra khỏi lãnh thổ Philippines, hủy bỏ tất cả các cuộc tập trận với Mỹ và cảnh báo khả năng phá bỏ mối quan hệ liên minh lâu đời kéo dài nhiều thập kỷ với Mỹ...

Tuần này, ông Duterte tiếp tục bảo Tổng thống Obama “xuống địa ngục”.

Nhà lãnh đạo Philippines công khai thể hiện thái độ thù địch với Washington sau khi nhận những lời chỉ trích từ Mỹ và các chính phủ phương Tây khác về cuộc chiến chống tội phạm ma túy đẫm máu của ông này – một cuộc chiến diễn ra trong vài tháng những đã khiến hơn 3.300 người mất mạng.

Tổng thống Duterte thề sẽ tiếp tục theo đuổi chiến dịch chống tội phạm ma túy của mình bất chấp việc tình trạng bạo lực cùng những tuyên bố lạ kỳ của ông này đã làm thị trường tài chính Philippines chao đảo, đẩy đồng peso giảm xuống mức thấp kỷ lục trong vòng 7 năm trở lại đây. Ông Duterte thậm chí còn dám ví mình như Hitler, gây ra một làn sóng chỉ trích dữ dội. Sau này, ông Duterte đã phải lên tiếng xin lỗi.

Kiệt Linh (tổng hợp)