Ngày 25.10, vị Tổng thống "đang nổi" của Philippines, ông Rodrigo Duterte đến Nhật - một trong những đồng minh thân cận nhất của Mỹ mà ông vừa tuyên bố "chia tay" giữa chuyến thăm Trung Quốc.

Tong thong Philippines tham Nhat, tuyen bo khong thay doi dong minh - Anh 1

Tổng thống Duterte đang đứng trước cơ hội cải thiện quan hệ với Mỹ trong chuyến thăm Nhật

Mặc dù ngay sau khi từ Trung Quốc trở về Philippines, ông Duterte đã mau chóng "nói lại cho rõ" là không có chuyện cắt đứt quan hệ với Mỹ; tuy nhiên, rõ ràng mối quan hệ bền chặt giữa 2 đồng minh 65 năm đã "lục đục" đáng kể với một loạt tuyên bố gây sốc của ông Duterte.

Thế nên chuyến thăm Nhật bắt đầu từ hôm nay 25.10 của ông Duterte được xem là cơ hội để Nhật - đất nước có mối quan hệ đầy sóng gió với Trung Quốc - cân bằng lại quan hệ với Philippines cũng như giữa Philippines với Mỹ. Chỉ mới cách đây vài tháng thôi, Philippines vẫn đứng cùng một phía với Nhật và Mỹ để chống lại các hành động phi pháp của Trung Quốc trên Biển Đông.

Nhật vẫn đang tìm cách tăng cường quan hệ quân sự với Philippines để đối đầu với Trung Quốc trong thời gian qua. Khoản vay 300 triệu USD của Nhật dùng cho tàu tuần tra biển của Philippines là một minh chứng rõ ràng cho điều đó.

Bloomberg hôm 25.10 dẫn lời một nhà cựu ngoại giao Nhật, ông Kunihiko Miyake nhận xét: "Đây là cơ hội vàng cho chính phủ Nhật thuyết phục Tổng thống Philippines rằng cứ tiếp tục như thế này sẽ không tốt cho ông ấy. Ông ấy đã không nghe Mỹ nhưng có thể ông ấy sẽ nghe Nhật".

Nhật đang thực sự có cơ hội để làm điều đó. Ngay trước khi lên đường, Tổng thống Duterte đã “hạ giọng” đáng kể. Kyodo News đưa tin ông đã tuyên bố hôm 24.10 rằng liên minh với Mỹ “vẫn tồn tại”. Tổng thống Duterte nói: “Không cần phải lo lắng về chuyện thay đổi đồng minh. Tôi không cần phải liên minh với các nước khác”.

Tong thong Philippines tham Nhat, tuyen bo khong thay doi dong minh - Anh 2

Thủ tướng Nhật Shinzo Abe (trái) có thể sẽ giúp "ông bạn" Barack Obama cải thiện quan hệ với Philippines.

“Chúng tôi muốn tiếp tục nỗ lực phát triển quan hệ chiến lược nhiều hơn nữa tại cuộc gặp thượng đỉnh (giữa 2 nhà lãnh đạo)”, Bộ trưởng Nội các Nhật Yoshihide Suga phát biểu hôm 24.10.

Bloomberg đưa tin dự kiến Thủ tướng Nhật Shinzo Abe sẽ thông báo cho Philippines vay 5 tỉ yen (khoảng 48 triệu USD) để phát triển nông nghiệp tại đảo Mindanao – quê hương của ông Duterte.

Nhưng ít nhất là cho tới sát nút chuyến thăm của ông Duterte, liên lạc giữa 2 bên vẫn cực kỳ khó khăn. Bộ Ngoại giao Nhật trong ngày 24.10 cho biết tới thời điểm đó, tức chỉ trước chuyến thăm của ông Duterte có một ngày, Nhật vẫn không thể xác nhận chi tiết hầu hết các sự kiện sẽ diễn ra trong chuyến thăm của ông Duterte, cũng không biết chắc bộ trưởng nào trong nội các Philippines hoặc các doanh nhân nào sẽ tháp tùng chuyến thăm này.

Trong khi đó, Bộ trưởng Thương mại Philippines Ramon Lopez tuyên bố hôm 24.10 rằng trong chuyến thăm của ông Duterte, Nhật và Philippines dự kiến sẽ ký 12 thỏa thuận thương mại trị giá chừng 2 tỉ USD. Ông cũng nói rằng có khoảng 200 doanh nghiệp Philippines tháp tùng chuyến thăm Nhật.

Theo lịch trình mà chính phủ Philippines công bố cho báo giới thì ông Duterte sẽ gặp Thủ tướng Abe vào ngày 25.10, sẽ phát biểu trước một diễn đàn kinh tế và đến chào Nhật hoàng trước khi về nước vào ngày 27.10.

Kiều Oanh