Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte sẽ ký một sắc lệnh tuyên bố bãi cạn Scarborough là khu bảo tồn sinh vật biển, cấm đánh bắt bên trong bãi cạn này, một động thái được Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ủng hộ.

Tong thong Philippines cam danh bat ben trong bai can Scarborough - Anh 1

Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte bắt tay Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề thượng đỉnh APEC tại thủ đô Lima, Peru

Theo kế hoạch được văn phòng Tổng thống Philippines công bố vào ngày 21.11, các ngư dân Trung Quốc và Philippines có thể đánh bắt xung quanh bãi cạn Scarborough (hình tam giác), nhưng bị cấm đánh bắt bên trong bãi cạn này, nhằm giúp tái tạo nguồn thủy sản tại đây, theo Reuters.

“Tổng thống Duterte đã quyết định tuyên bố khu vực bên trong bãi cạn Scarborough là khu bảo tồn sinh vật biển. Đây là hành động đơn phương của chính phủ Philippines”, Cố vấn An ninh Quốc gia Philippines Hermogenes Esperon cho biết trong cuộc họp báo tại hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) ở thủ đô Lima, Peru vào ngày 20.11, theo trang tin Rappler (Philippines).

Tổng thống Duterte đã trình bày kế hoạch này với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề thượng đỉnh APEC, nhưng ông Esperon cho hay ông không biết rõ phản ứng của ông Tập.

Tuy nhiên Reuters dẫn lời Thư ký Truyền thông của Tổng thống Philippines, Martin Andanar ngày 21.11 cho hay chủ tịch Tập đã lên tiếng ủng hộ kế hoạch của ông Duterte. Chủ tịch Tập nói ông muốn tạo ra “một môi trường thuận lợi” tại bãi cạn, theo ông Andanar.

Tong thong Philippines cam danh bat ben trong bai can Scarborough - Anh 2

Bãi cạn Scarborough, ảnh chụp từ vệ tinh

Vào năm 2012, Trung Quốc chiếm bãi cạn Scarborough, nằm cách đảo Luzon của Philippines 230 km, sau một vụ đối đầu với Hải quân Philippines. Kể từ đó, tàu chấp pháp Trung Quốc thường xuyên dùng vòi rồng, chĩa súng xua đuổi ngư dân Philippines tiếp cận ngư trường ở bãi cạn này.

Hồi ngày 12.7.2016, Tòa trọng tài thường trực (PCA, tại The Hague, Hà Lan) ra phán quyết về vụ Philippines kiện Trung Quốc liên quan vấn đề Biển Đông, theo đó Bắc Kinh không có “quyền lịch sử” ở Biển Đông, không có cơ sở pháp lý cho cái gọi là "đường chín đoạn". Theo phán quyết của PCA, không quốc gia nào có chủ quyền tại bãi cạn Scarborough, nhưng tất cả các bên có tuyên bố chủ quyền tại đây đều có quyền đánh bắt cá.

Phán quyết của PCA còn khẳng định "Trung Quốc đã ngăn cản một cách bất hợp pháp việc ngư dân Philippines theo đuổi sinh kế bằng việc can thiệp vào các hoạt động đánh bắt cá truyền thống tại bãi Scarborough" và "Trung Quốc đã vi phạm các nghĩa vụ theo Công ước qua việc sử dụng các tàu chấp pháp một cách nguy hiểm, gây ra nguy cơ nghiêm trọng về va chạm với tàu Philippines hoạt động xung quanh bãi Scarborough".

Theo Reuters, chính quyền Trung Quốc dù giận dữ bác bỏ phán quyết của PCA nhưng đã hạ giọng kể từ chuyến thăm của ông Duterte đến Trung Quốc hồi tháng 10.2016. Sau chuyến thăm của ông Duterte, các ngư dân Philippines đã có thể tiếp cận bãi cạn Scarborough mà không bị tàu Trung Quốc quấy rối.

Phúc Duy