Vụ nổ súng khiến ba người chết, 16 người bị thương tại huyện Tuy Đức (Đắk Nông) vào ngày 23-10 được xem là hệ lụy của quá trình tranh chấp đất kéo dài nhiều năm giữa công ty và người dân.

Toan canh vu cong ty cuong che dat, 3 nguoi bi ban chet - Anh 1

Vụ nổ súng này đang gây chấn động dư luận vì tính chất nghiêm trọng của hành vi phạm tội và hậu quả để lại. Ba nhân viên Công ty Long Sơn bị bắn tử vong tại chỗ, 16 người bị thương phải cấp cứu. Trong nhà dân bị công ty “cưỡng chế” giải tỏa đất, lực lượng chức năng thu giữ được 10 khẩu súng tự chế.

Tranh chấp đất kéo dài nhiều năm

Sáng 23-10, Công ty TNHH Long Sơn đã cho một nhóm đông công nhân đưa máy móc, thiết bị vào san ủi vườn điều của ông Hoàng Văn Thắng tại tiểu khu 1536 (Quảng Trực, Tuy Đức) thuộc lâm phần do công ty quản lý.

Nhiều người dân đã kéo đến ngăn cản, chống đối dẫn đến xô xát với công nhân công ty. Xung đột lên đến đỉnh điểm khi một số người dùng súng hoa cải tự chế bắn vào công nhân Công ty Long Sơn khiến ba người tử vong tại chỗ, nhiều người khác bị thương. Sau khi xảy ra vụ việc, những người nổ súng đã bỏ trốn khỏi hiện trường.

Toan canh vu cong ty cuong che dat, 3 nguoi bi ban chet - Anh 2

Nhà hộ dân bị "cưỡng chế" giải tỏa Hoàng Văn Thắng. Ảnh: Zing

Theo thông tin từ báo Vietnamnet, lãnh đạo huyện Tuy Đức xác nhận từ năm 2008, khi Công ty Long Sơn tiếp quản đất để triển khai dự án trồng và quản lý bảo vệ rừng đã thường xuyên xảy ra tranh chấp, xô xát với người dân.

Nguyên nhân chủ yếu là do sự quản lý lỏng lẻo của công ty khiến người dân bức xúc vì tình trạng lẫn lộn đất dân canh tác từ trước năm 2008, đất lấn chiếm, đất dự án…

Toan canh vu cong ty cuong che dat, 3 nguoi bi ban chet - Anh 3

Hiện trường vụ việc. Ảnh: TPO

Trước đó, tháng 3-2015, một nhóm sáu nhân viên bảo vệ Công ty Long Sơn được người khác thuê đi đòi đất đã xông vào một nhà dân, đánh chém khiến nhiều người trong gia đình này bị thương nặng. Mới đây nhất, tháng 3-2016, tại tiểu khu 1535 cũng diễn ra vụ tranh chấp khiến một lãnh đạo của Công ty Long Sơn trọng thương.

Chưa rõ đất của ai?

Theo thông tin trên Zing.vn, hiện tại cơ quan chức năng chưa thể khẳng định chính xác khu đất xảy ra cuộc tranh chấp, đổ máu ngày 23-10 có thuộc quyền quản lý của Công ty Long Sơn hay không. Lý do là khi giao đất, tỉnh chỉ xác định tọa độ trên bản đồ trong khi mốc ở thực địa chưa cắm.

Trả lời báo này cho câu hỏi người dân đã canh tác trên đất này từ trước hay sau khi Công ty Long Sơn tiếp quản, có hay không việc công ty lấn chiếm phần đất canh tác của người dân nên mới xảy ra ẩu đả, ông Ngô Xuân Lộc (Chánh văn phòng UBND tỉnh Đắk Nông) cho biết phải có các hoạt động nghiệp vụ để xác định, ví dụ căn cứ vào độ tuổi cây trồng.

Toan canh vu cong ty cuong che dat, 3 nguoi bi ban chet - Anh 4

Khám nghiệm hiện trường vụ nổ súng. Ảnh: TTO

Tuy nhiên, trên quan điểm về luật pháp, đất ở hai xã Đắk Ngo, Quảng Trực đều là đất lâm nghiệp, thuộc quyền sở hữu, quản lý của Nhà nước. Chỉ những hộ dân khai hoang, canh tác trước năm 1993 mới được xem xét cấp quyền sử dụng đất.

Trước đây để giữ trật tự, UBND tỉnh Đắk Nông cũng đã ra văn bản yêu cầu các doanh nghiệp đang có hoạt động tranh chấp đất với người dân giữ nguyên hiện trạng.

Toan canh vu cong ty cuong che dat, 3 nguoi bi ban chet - Anh 5

Đường vào Tuy Đức chủ yếu là đi bộ. Ảnh: ĐẠI DŨNG

Do tình hình ở khu vực này vẫn diễn biến phức tạp nên tháng 7-2016, đoàn công tác của Chính phủ do Phó Thủ tướng Trương Hòa Bình dẫn đầu đã có buổi làm việc với lãnh đạo tỉnh Đắk Nông.

Trong buổi làm việc này, Phó Thủ tướng chỉ đạo địa phương sớm ổn định các cụm dân cư trên địa bàn xã Đắk Ngo, Quảng Trực trên cơ sở khảo sát, điều tra, tiến hành định cư, định canh tại chỗ, không lập và đầu tư dự án mới. Yêu cầu cao nhất là ổn định đời sống cho bà con.

Tự ý cưỡng chế, không thông qua chính quyền

UBND tỉnh Đắk Nông đánh giá đây là sự việc đặc biệt nghiêm trọng. Ngoài chỉ đạo trực tiếp của UBND tỉnh, giám đốc công an tỉnh cũng đã được lãnh đạo Bộ Công an trực tiếp cử đến hiện trường chỉ đạo phá án.

Rà soát lại toàn bộ quá trình diễn biến sự việc có thể nhận thấy đây là hệ lụy của quá trình tranh chấp đất kéo dài nhiều năm giữa công ty và người dân mà không được giải quyết thấu đáo.

Do cần lực lượng để đi giải tỏa đất, công ty đã tuyển và trưng dụng khá nhiều lao động chưa đủ tuổi thành niên vào làm công nhân, bảo vệ. Trong vụ nổ súng trên, nhân viên Điểu Vinh của công ty bị tử vong chỉ mới 16 tuổi.

Theo lời người dân địa phương, những vụ tranh chấp, xô xát mức độ từ nhẹ đến nặng giữa người dân và công ty thời gian qua diễn ra thường xuyên. Đó là lý do trong buổi “cưỡng chế” ngày 23-10, nhân viên Công ty Long Sơn đã dự đoán trước được phản ứng của người dân nên mang theo nhiều khiên, rựa… để đối phó.

Toan canh vu cong ty cuong che dat, 3 nguoi bi ban chet - Anh 6

Rựa, khiên của công nhân Công ty Long Sơn bỏ lại. Ảnh: Vietnamnet

Đáng nói nhất là công ty không báo cáo với cơ quan chức năng địa phương về hành động của mình. “Công ty TNHH Thương mại Long Sơn đã tự phát san ủi vườn điều của người dân, chưa thông qua chính quyền địa phương”, Chánh văn phòng UBND tỉnh Đắk Nông Ngô Xuân Lộc khẳng định trên Zing.

Trả lời trên VOV, luật sư Nguyễn Hồng Bách cũng khẳng định: “Pháp luật hiện hành không có quy định nào cho phép các tổ chức, cá nhân tự ý giải tỏa đất, bất luận trong trường hợp nào”.

Theo luật sư Bách, việc Công ty Long Sơn tự ý đưa nhân viên vào giải tỏa khu đất rừng là một hành vi sai. Tuy nhiên, hành vi của người dân cũng là manh động do thiếu hiểu biết và thiếu kiềm chế.

Toan canh vu cong ty cuong che dat, 3 nguoi bi ban chet - Anh 7

Các nạn nhân bị thương đang được cấp cứu tại BV Đa khoa Đắk Nông. Ảnh: ĐẠI DŨNG

Diễn biến vụ việc

. 23-10: Công ty Long Sơn cho người và máy móc đến "cưỡng chế", giải tòa khu đất nhà ông Hoàng Văn Thắng.

Người dân và nhân viên công ty xô xát, một số người dân dùng súng tự chế bắn chết ba nhân viên Công ty Long Sơn là Điểu Vinh (sinh năm 2000), Điểu Tào (sinh năm 1991) và Dương Văn Tiến (sinh năm 1992). 16 người khác bị thương.

. 24-10: Cơ quan CSĐT tỉnh Đắk Nông cho biết đang tạm giữ ông Hoàng Văn Thắng (51 tuổi) và Mai Thị Khuyên (vợ nghi can Đặng Văn Hiến - người tàng trữ 10 khẩu súng tự chế) để phục vụ điều tra.

Toan canh vu cong ty cuong che dat, 3 nguoi bi ban chet - Anh 8

Khám nghiệm hiện trường. Ảnh: Vietnamnet

. 26-10: VKSND tỉnh Đắk Nông phê chuẩn quyết định khởi tố vụ bắn chết ba người và làm 16 người bị thương, khởi tố bị can và ra lệnh truy nã Đặng Văn Hiến.

. 27-10: Bị can Hiến và người nhà đã liên hệ với báo Nông Thôn Ngày Nay (NTNN)/Dân Việt, nhờ đưa ra đầu thú.

Toan canh vu cong ty cuong che dat, 3 nguoi bi ban chet - Anh 9

Nghi can Đặng Văn Hiến ra đầu thú. Ảnh: Dân Việt

. 28-10: Bắt giữ nghi can Hà Văn Trường (31 tuổi, trú xã Đắk Nhau, huyện Bù Đăng, Bình Phước).

Cùng ngày, lực lượng C45 đã đến điểm hẹn tại bìa rừng để tiếp nhận bị can đầu thú Đặng Văn Hiến.

Sau khi làm thủ tục, bị can Hiến theo các cán bộ ra khỏi rừng và không bị còng tay. Bị can này được đưa về thẳng C45 phía Nam để lấy lời khai.

Cùng liên quan trong vụ án còn có hai nghi phạm là Ninh Viết Vương, Ninh Viết Thọ vẫn đang lẩn trốn.