Chánh án TAND Tối cao cho rằng việc bồi thường oan, sai phải căn cứ vào pháp luật chứ “tòa không thể nhìn vào vụ nọ, để xử vụ kia”.

Toa khong nhin vao vu ong Chan de boi thuong vu ong Nen - Anh 1

Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Hòa Bình đã nêu quan điểm như vậy khi trao đổi với báo chí bên lề Quốc hội sáng nay 28-10 về vụ việc bồi thường án oan cho ông Huỳnh Văn Nén (Bình Thuận).

. Phóng viên: Chiều qua trong phiên thảo luận tổ về dự án Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước sửa đổi (Luật TNBTCNN), có ĐB đề nghị TAND Tối cao chỉ đạo xem xét việc bồi thường cho ông Huỳnh Văn Nén vì thấy có sự khác biệt quá lớn giữa vụ ông Nén và bồi thường cho ông Nguyễn Thanh Chấn (Bắc Giang), quan điểm của ông thế nào?

+ Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Hòa Bình: Chúng ta không nên so sánh giữa vụ nọ với vụ kia, cái chúng ta cần làm là so sánh xác minh (việc bồi thường) có đúng luật không, tòa có tuân thủ pháp luật và dựa vào pháp luật không. Luật bất cập thì sửa đổi, bổ sung.

Toa khong nhin vao vu ong Chan de boi thuong vu ong Nen - Anh 2

Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Hòa Bình trao đổi với báo chí bên lề Quốc hội về việc bồi thường cho ông Huỳnh Văn Nén vào sáng nay 28-10.

. Vụ việc của ông Nguyễn Thanh Chấn hiện đã bồi thường xong, chính điều này đã là một tiền lệ để người ta nhìn vào, vậy việc bồi thường cho ông Nén phải thực hiện như thế nào để người dân nhìn thấy sự công bằng ở đây?

+ Quan trọng nhất là luật có đúng hay không, có tuân thủ pháp luật hay không, còn khi không thương lượng được và phải ra tòa thì không có cách làm khác là tòa phải dựa vào luật. Tòa không dựa vào vụ nọ để xử vụ kia, như thế là tạo tiền lệ không bao giờ có điểm dừng.

. Cũng tại phiên thảo luận tổ về Luật TNBTCNN chiều qua 28-10, ông đã đưa ra ý kiến nên “lấy tiền tham nhũng để bồi thường oan, sai”, tuy nhiêntiền này cũng phải nộp vào ngân sách, kể cả tiền thu từ tham ô, tham nhũng cũng là của Nhà nước, vậy có sự khác nhau gì giữa lấy tiền thuế của dân và tiền này để bồi thường oan sai?

+ Theo quy định hiện hành của ta, cho sung công quỹ thì vào ngân sách, còn nhiều nước người ta không thế. Đất nước không giàu nghèo gì chuyện ấy. Không dùng tiền ấy để nuôi bộ máy hay đầu tư, không trông cậy vào tiền ấy. Chúng ta phấn đấu cho một xã hội không tội phạm chứ chúng ta không phấn đấu để thu được nhiều tiền ấy.

Tất cả loại tiền có được từ tội phạm để phục vụ cho cuộc đấu tranh chống tội phạm và để trang trải cho những rủi ro của cuộc đấu tranh này, đó là nguyên lý mà chúng ta đặt ra.

Không phải chỉ để cho bồi thường, mà (tiền này) còn để cho tổ chức và đấu tranh. Nhu cầu của đấu tranh là rất nhiều, thậm chí NSNN còn phải bỏ ra nữa chứ không phải nhiều đâu, như mua phương tiện và rất nhiều việc, nhu cầu trang bị cho Bộ Công an, cho cơ quan điều tra là rất lớn. Còn chuyện bồi thường hoặc để khắc phục rủi ro thì không bao nhiêu. Ví dụ cơ quan điều tra, cảnh sát trưng dụng xe của dân đi truy bắt tội phạm gây móp méo, hỏng, thì phải đền cho người ta thì dùng tiền này.

. Có ý kiến cho rằng nếu sinh ra quỹ như vậy thì các cán bộ sẽ ỷ lại vì đã có nguồn tiền bồi thường?

+ Không! Không phải chỉ có tiền, những cán bộ đã được phong các chức danh tư pháp người ta có tự trọng của người ta. Người ta có cái sĩ diện của người ta. Không phải chỉ có chuyện bồi hoàn tiền là quan trọng nhất, mà còn có công danh, sự nghiệp, rồi còn có kỷ luật, nhất là những kỷ luật chuyên môn.

Chúng tôi đang xây dựng quy chế về kỷ luật nội bộ, theo tinh thần rất chặt chẽ theo hướng: như thế nào đó thì sẽ không được phân án để làm tiếp, như thế nào đó thì sẽ không được tái bổ nhiệm và đến mức nào đó thì sẽ tước lại chức danh tư pháp, thậm chí bị kỷ luật.

Còn né tránh, đùn đẩy trong bồi thường oan, sai

“Vẫn còn tình trạng né tránh đùn đẩy trách nhiệm bồi thường giữa các cơ quan nhà nước. Cơ quan có trách nhiệm còn chậm giải quyết bồi thường, đặc biệt, hiện nay cơ chế xác định và chứng minh thiệt hại là chưa phù hợp” - Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga nói tại QH sáng nay 28-10.

Bà Nga dẫn chứng vụ ông Huỳnh Văn Nén bị tù oan 17 năm. Lúc đầu, ông Nén đòi bồi thường 18 tỉ, qua bốn lần thương lượng, số tiền tòa án chấp nhận bồi thường từ hơn 10 tỉ đồng xuống còn 2,6 tỉ đồng nhưng cho đến nay thương lượng không thành vì ông Nén không chấp nhận.

Việc giải quyết của tòa án rơi vào tình trạng khó khăn do các quy định của pháp luật chưa phù hợp dẫn đến cách tính bồi thường nếu hợp pháp thì không hợp lý, nếu hợp lý thì không hợp pháp.

“Đây là vụ oan rất nghiêm trọng, cử tri và ĐBQH quan tâm. Đối với vụ việc cá biệt này, Ủy ban Tư pháp đề nghị chánh án TAND Tối cao phối hợp với viện trưởng VKSND Tối cao chỉ đạo các cơ quan tố tụng tỉnh Bình Thuận vận dụng pháp luật một cách hợp lý để giải quyết dứt điểm, sớm bảo đảm quyền lợi cho ông Nén” - chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp nói.

Cũng từ thực tiễn này, bà Nga đề nghị dự án Luật Trách nhiệm bồi thường nhà nước (sửa đổi) đang thảo luận lần này cần quy định chi phí thực tế hợp lý phù hợp để giải quyết cho những trường hợp cá biệt là người bị tù oan trong một thời gian dài, thiệt hại do bị làm oan lớn nhưng không thể có chứng từ chứng minh.