Có câu “Một nửa cái bánh mì vẫn là cái bánh mì. Nhưng một nửa sự thật không phải là sự thật”.

Một bức ảnh của Giovanni Troilo bị cho là có sự dàn dựng. (Nguồn: blog.wan-ifra.org)

Mới đây, Ban tổ chức Giải ảnh báo chí thế giới (World Press Photo - WPP) vừa quyết định tước giải nhất thể loại ảnh bộ “Vấn đề đương đại” (Contemporary Issue) dành cho series “Charleroi La Ville Noir: Dark Heart of Europe” (tạm dịch: Con tim đen tối của Châu Âu) của nhiếp ảnh gia Giovanni Troilo, Italia.

Lý do: Một trong số các bức ảnh đã chứa thông tin sai sự thật - kết quả của một cuộc điều tra của ban tổ chức sau khi có những nghi ngờ về bộ ảnh thắng giải được đăng trên mạng xã hội (Facebook) do phóng viên Bruno Stevens (Bỉ) nêu ra. Trong đó, anh còn nói rõ đã gặp nhân vật chính trong ảnh để biết bức ảnh chụp ở Brussels cách Charleroi - nơi mà tác giả Troilo viết chú thích ảnh - đến 50km.

Trong thông báo của BTC nêu rõ: “WPP biết được rằng, bức ảnh chụp một họa sĩ đang tạo ra tác phẩm cùng người mẫu đã được chụp ở Molenbeek, Brussels (Bỉ). Troilo đã xác nhận qua điện thoại và thư điện tử rằng, bức ảnh không được chụp ở Charleroi, trái ngược với thông tin trong bức ảnh gửi tới cuộc thi. Thông tin sai sự thật này đã vi phạm quy định của WPP”. Đó là chưa kể, một số bức ảnh khác của Troilo bị nghi ngờ là dàn dựng.

Thực ra, việc dàn dựng trong ảnh báo chí giờ đây rất tinh vi và phụ thuộc nhiều vào đạo đức của người cầm máy. Đó là chưa kể ngay trong quan niệm của giám khảo đôi khi vẫn cho rằng, dàn dựng như thật thì vẫn chấp nhận được.

Thực ra dàn dựng có thể như thật nhưng tinh thần, không khí của nhân vật và môi trường trong ảnh đã không thể như thật.

Có điều quan niệm về ảnh báo chí đã khác trước nhiều. Có những bức ảnh đoạt giải ảnh báo chí thế giới vừa qua không mang nhiều tính thông tin và hiện thực như báo chí truyền thống. Mà nó mang tính biểu trưng, ước lệ thậm chí ý niệm (concept) khá nhiều, cũng như ranh giới giữa ảnh báo chí và nghệ thuật đã bị xóa nhòa đi nhiều. Không còn chụp thực sự hiện trạng mà đã dùng nhiều thêm đèn (flash) cũng như dùng phần mềm số để tăng đậm màu sắc và sắc độ cho ảnh để tăng thêm kịch tính.

Duy có một điều không thể thay đổi: Sự thật không thể bị dối lừa!

Việc tước giải nhất ảnh bộ của WPP khẳng định lại một lần nữa!